در شرایطی که اقتصاد کشور با فشارهای تحریمی و تبعات ناشی از جنگهای منطقه دست و پنجه نرم میکند، یکی از حساسترین حلقههای زنجیره تأمین کالاهای اساسی یعنی نهادههای دامی، با اعلام ذخیره ۴ ماهه از سوی متولیان بخش خصوصی، خبری امیدبخش را به بازار پروتئین مخابره کرده است. محمد مسعودی، مدیرعامل اتحادیه تعاونیهای کارخانجات دام، طیور و آبزیان با اعلام این خبر، ضمن اشاره به برگزاری دومین نمایشگاه تخصصی دام و طیور در تهران، این رویداد را نخستین گردهمایی بزرگ پس از دو جنگ اخیر خواند که پیامدهایی فراتر از اقتصاد خرد برای امنیت غذایی کشور دارد.
اهمیت این ذخیرهسازی استراتژیک زمانی آشکار میشود که بدانیم نهادههایی نظیر ذرت، سویا و کنجاله، ستون فقرات تولید گوشت سفید و قرمز را تشکیل میدهند و هرگونه اختلال در تأمین آنها، مستقیماً سفره خانوارها را تحت تأثیر قرار میدهد. در این میان، حضور ۲۰۰ شرکت داخلی و خارجی در نمایشگاه شهر آفتاب و برگزاری همزمان جشنواره گاو هلشتاین، نشان از عزم جدی برای بومیسازی دانش و توسعه زنجیره ارزش در صنعت دامپروری دارد که در ادامه به ابعاد آن خواهیم پرداخت.
۵ مؤلفه راهبردی در ذخیرهسازی نهادههای دامی
ذخیره ۴ ماهه نهادههای دامی در انبارهای کشور، در شرایطی که مرزهای زمینی و دریایی با تهدیدات لجستیکی روبهرو هستند، یک اقدام پیشگیرانه و هوشمندانه در مدیریت بحران محسوب میشود. این حجم از ذخیرهسازی، نه تنها امنیت تولید مرغ و گوشت را در کوتاهمدت تضمین میکند، بلکه به تولیدکنندگان این فرصت را میدهد که بدون نگرانی از نوسانات ارزی و وقفههای تأمین، برنامهریزی تولید خود را تا ۴ ماه آینده انجام دهند. همچنین، برگزاری نمایشگاه تخصصی دام و طیور با حضور شرکتهای بینالمللی، بستری برای انعقاد قراردادهای جدید و انتقال فناوریهای نوین است. در ادامه، ۵ نکته اساسی درباره این رویداد و تأثیر آن بر زنجیره تأمین بررسی میشود:
۱. مدیریت ریسک در سایه بحرانهای ژئوپلیتیک: با توجه به بسته شدن برخی مسیرهای ترانزیتی درپی درگیریهای منطقهای، ذخیرهسازی ۴ ماهه نهادهها (معادل حدود ۱.۲ میلیون تن انواع کنجاله و ذرت) یک سپر دفاعی در برابر شوکهای عرضه ایجاد کرده است. دادههای آماری نشان میدهد که متوسط مصرف ماهانه نهادههای دامی در کشور حدود ۳۰۰ هزار تن است که با ذخیره فعلی، نیاز تا پایان آبانماه تأمین خواهد شد.
۲. نقش نمایشگاه در تسهیل زنجیره تأمین: دومین نمایشگاه تخصصی دام و طیور با حضور ۲۰۰ شرکت داخلی و خارجی، فرصتی بینظیر برای عقد قراردادهای B۲B فراهم میکند. این رویداد میتواند به کاهش حداقل ۲۰ درصدی واسطهگری در خرید نهادهها منجر شود و ضریب خطای زنجیره تأمین را با برگزاری نشستهای تخصصی، تا ۳۰ درصد کاهش دهد.
۳. ارتباط ذخایر راهبردی با کنترل تورم پروتئینی: تجربه سالهای گذشته نشان داده که هرگاه ذخایر نهادههای دامی به زیر ۲ ماه کاهش یافته، قیمت مرغ و گوشت قرمز به ترتیب ۳۵ و ۴۰ درصد افزایش یافته است. با ذخیره ۴ ماهه فعلی، پیشبینی میشود که نرخ تورم ماهانه بخش پروتئین در نیمه دوم سال، حداقل ۵ تا ۸ درصد کمتر از میانگین تورم عمومی باشد.
۴. نقش جشنواره گاو هلشتاین در ارتقای بهرهوری: برگزاری همزمان جشنواره گاو هلشتاین با هدف معرفی ظرفیتهای صنعت دامپروری، نه تنها یک رویداد نمایشگاهی، بلکه یک اقدام علمی-اقتصادی است. معرفی گاوهای با رکورد تولید شیر بالای ۱۲ هزار لیتر در سال، میتواند بهرهوری واحدهای دامداری را تا ۱۵ درصد افزایش دهد و وابستگی به واردات دام مولد را کاهش دهد.
۵. پیام سیاسی-اقتصادی بازسازی پس از جنگ: برگزاری این نمایشگاه پس از دو جنگ تحمیلی اخیر (اشاره به تنشهای نظامی در مرزهای شرقی و غربی)، پیام روشنی به بازارهای بینالمللی دارد که ظرفیت تولید و امنیت غذایی کشور، علیرغم فشارهای خارجی، نه تنها متوقف نشده بلکه در مسیر توسعه قرار گرفته است. بر اساس آمار گمرک، واردات نهادههای دامی در ۴ ماهه نخست سال ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۱۲ درصد افزایش یافته که نشان از عزم برای پر کردن انبارهای راهبردی دارد.
آیا ذخیره ۴ ماهه نهادهها، پایان نوسان قیمت گوشت و مرغ است؟
با توجه به دادههای موجود و روند ذخیرهسازی راهبردی، پیشبینی میشود که حداقل تا پایان فصل پاییز، بازار پروتئین کشور از آرامش نسبی برخوردار باشد؛ چراکه تأمین خوراک دام به عنوان مهمترین هزینه تولید (بیش از ۶۰ درصد هزینه تمامشده) با ذخیره فعلی تضمین شده است. با این حال، سناریوی خوشبینانه، ثبات قیمت در بازار گوشت مرغ و تخممرغ به شرط مدیریت صحیح توزیع توسط اتحادیهها است؛ درحالی که سناریوی بدبینانه، افزایش هزینههای حملونقل دریایی و زمینی (به دلیل مخاطرات ژئوپلیتیک) است که میتواند قیمت نهادههای وارداتی را تا ۱۰ درصد افزایش دهد.
آنچه مسلم است، نمایشگاه پیشرو و جشنواره گاو هلشتاین میتواند یک نقطه عطف در انتقال دانش فنی و انعقاد قراردادهای جدید با تأمینکنندگان خارجی باشد. اما تحقق کامل امنیت غذایی پایدار، نیازمند یک نقشهراه میانمدت (۳ ساله) برای کاهش وابستگی به واردات نهادهها از طریق توسعه کشت دانههای روغنی و ذرت در داخل کشور است. در غیر این صورت، ذخیره ۴ ماهه تنها یک نفسگیری موقتی در مسیر پرفرازونشیب تأمین نهادههای دامی خواهد بود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟