رئیس سازمان راهداری و حملونقل جادهای اعلام کرد حمل جادهای کالا در برخی مقاطع شرایط جنگی حدود ۳۰ درصد بیشتر از وضعیت عادی بوده است. بر اساس این گزارش، با وجود ثبت بیش از ۳۰ اصابت به جادهها، دهانه تونلها و تعدادی از پلهای کشور، جریان حمل کالا و جابهجایی مسافر متوقف نشد.
رضا اکبری، معاون وزیر راه و شهرسازی و رئیس سازمان راهداری و حملونقل جادهای، در حاشیه نشستهای تخصصی بیستویکمین جشنواره شهید رجایی گفت مأموریت اصلی این سازمان در دوره بحران، حفظ تداوم خدمترسانی و جلوگیری از اختلال در حمل کالا و مسافر بوده است.
به گفته اکبری، مشارکت رانندگان، شرکتهای حملونقل و فعالان این بخش باعث شد در برخی مقاطع، میزان جابهجایی کالا حدود ۳۰ درصد بالاتر از شرایط عادی ثبت شود. این عدد به معنای رشد ۳۰ درصدی در تمام دوره بحران نیست و به بازههای زمانی مشخصی اشاره دارد که تقاضا برای حمل کالا افزایش یافته بود.
رئیس سازمان راهداری همچنین از ثبت بیش از ۳۰ اصابت به زیرساختهای جادهای کشور خبر داد. طبق توضیحات او، جادهها، دهانه تعدادی از تونلها و چند پل آسیب دیدند؛ اما مسیرهای جایگزین و کنارگذرها برای جلوگیری از توقف تردد وارد مدار شدند.
آمار رسمی حملونقل جادهای در شرایط بحران چه میگوید؟
| شاخص | آمار اعلامشده | توضیح |
|---|---|---|
| افزایش حمل کالا | حدود ۳۰ درصد | مربوط به برخی مقاطع در مقایسه با شرایط عادی |
| اصابت به زیرساختها | بیش از ۳۰ مورد | شامل جادهها، دهانه تونلها و تعدادی از پلها |
| بازگشت برخی پلها به مدار | کمتر از یک هفته | با استفاده از مسیرهای جایگزین و عملیات بازسازی |
| زمان پیشبینیشده بازسازی یک پل بزرگ | حدود دو تا سه ماه | برآورد اعلامشده از سوی رئیس سازمان راهداری |
| عملیات احداث راه روستایی | حدود ۹۰۰ کیلومتر | عملیات انجامشده طی پنج ماه گذشته |
| راه روستایی بهرهبرداریشده | حدود ۸۰۰ کیلومتر | آمار اعلامشده برای پنج ماه گذشته |
چرا حمل جادهای کالا در برخی مقاطع ۳۰ درصد افزایش یافت؟
آمار ارائهشده نشان میدهد حملونقل جادهای در مقاطعی از بحران با تقاضایی بیشتر از شرایط عادی روبهرو شده است. با این حال، سازمان راهداری جزئیات تفکیکی مربوط به نوع کالا، مبدأ و مقصد بارها یا مدت دقیق این افزایش را منتشر نکرده است.
بنابراین، علت رشد ۳۰ درصدی را نمیتوان تنها به یک عامل نسبت داد. مجموعهای از نیازهای فوری بازار، جابهجایی کالاهای اساسی، تغییر مسیرهای توزیع و افزایش مأموریتهای ناوگان میتواند در ثبت این آمار نقش داشته باشد.
افزایش نیاز به توزیع سریع کالاهای اساسی
در شرایط بحران، حفظ موجودی بازار و رساندن کالاهای ضروری به استانها میتواند تعداد مأموریتهای ناوگان باری را افزایش دهد.
تغییر موقت مسیرهای لجستیکی
اختلال در برخی مبادی یا مسیرهای حمل ممکن است باعث انتقال موقت بخشی از بار به مسیرهای جادهای شود؛ هرچند برای تعیین سهم دقیق این عامل به دادههای تفکیکی نیاز است.
افزایش خروج کالا از بنادر
تخلیه سریع کالاهای اساسی و مواد اولیه از بنادر میتواند تقاضا برای کامیون و حمل جادهای را در بازههای کوتاه افزایش دهد.
جلوگیری از کمبود کالا در استانها
افزایش سرعت توزیع میان استانها، یکی از ابزارهای کنترل اختلال در زنجیره تأمین و کاهش نگرانی بازار در دوره بحران محسوب میشود.
برای بررسی نقش مسیرهای زمینی در حفظ تجارت ایران، تحلیل چارسو اقتصاد با عنوان محاصره دریایی را چگونه میتوان کماثر کرد؟ را بخوانید.
پلها و مسیرهای آسیبدیده چگونه به مدار بازگشتند؟
بر اساس توضیحات رئیس سازمان راهداری، پس از آسیبدیدن تعدادی از پلهای استان هرمزگان، مسیرهای جایگزین و کنارگذرها در اختیار وسایل نقلیه قرار گرفتند تا ارتباط جادهای قطع نشود.
اکبری اعلام کرد بعضی از پلهای آسیبدیده در کمتر از یک هفته به چرخه خدمت بازگشتند. برای یکی از پلهای بزرگ نیز بازه زمانی حدود دو تا سه ماه برای ساخت و بهرهبرداری مجدد پیشبینی شده است.
بازگشت سریع مسیرها به مدار، شاخص مهمی برای سنجش تابآوری شبکه جادهای محسوب میشود؛ اما ارزیابی کامل عملکرد به اطلاعات بیشتری درباره میزان خسارت، هزینه بازسازی، ظرفیت مسیرهای جایگزین و مدت محدودیت تردد نیاز دارد.
نقش رانندگان در تداوم زنجیره تأمین
رئیس سازمان راهداری، رانندگان و فعالان شرکتهای حملونقل را از عوامل اصلی تداوم خدمترسانی معرفی کرد. در شرایطی که بخشی از زیرساختها با آسیب یا محدودیت مواجه بود، ادامه فعالیت ناوگان مانع از توقف گسترده حمل کالا شد.
عملکرد رانندگان تنها به انتقال بار محدود نبود. ناوگان حملونقل عمومی همزمان مأموریت جابهجایی مسافران میان کلانشهرها، مراکز استانها، شهرستانها و برخی مبادی مرزی را نیز بر عهده داشت.
این تجربه نشان میدهد تابآوری زنجیره تأمین فقط به جاده، پل و تونل وابسته نیست؛ دسترسی به راننده، سوخت، قطعات یدکی، تعمیرگاه، بیمه و شبکه هماهنگ شرکتهای حملونقل نیز بخشی از زیرساخت عملیاتی کشور است.
مأموریتهای ناوگان مسافری در دوره بحران
به گفته اکبری، بازگشت زمینی زائران از عتبات عالیات و حجاج، انتقال مسافران از جزایر کیش و قشم، جابهجایی مسافران به خارج از کشور و بازگرداندن آنان به داخل، از جمله مأموریتهای حملونقل جادهای در این دوره بود.
رئیس سازمان راهداری همچنین به جابهجایی مردم از کلانشهرها به مراکز استانها و شهرستانها و مشارکت ناوگان در رویدادهای پرجمعیت اشاره کرد. این موارد نشان میدهد شبکه حملونقل جادهای در دوره بحران باید بهطور همزمان پاسخگوی حمل بار، سفرهای اضطراری و جابهجایی انبوه مسافر باشد.
بیش از ۳۰ اصابت چه هشداری برای زیرساختهای جادهای دارد؟
تداوم تردد با وجود بیش از ۳۰ اصابت، نشانه توان عملیاتی شبکه راهداری است؛ اما همزمان میزان آسیبپذیری پلها، تونلها و مسیرهای راهبردی را نیز آشکار میکند. در مسیرهایی که یک پل یا تونل تنها راه ارتباطی منطقه است، نبود مسیر جایگزین میتواند زنجیره تأمین را با اختلال جدی مواجه کند.
ضرورت ایجاد مسیرهای جایگزین
محورهای راهبردی باید دارای کنارگذر یا مسیر عملیاتی جایگزین باشند تا آسیب یک نقطه، ارتباط جادهای را بهطور کامل قطع نکند.
تقویت پایش پلها و تونلها
سامانههای پایش سازهای میتوانند میزان آسیب را سریعتر مشخص کنند و زمان تصمیمگیری برای محدودیت تردد یا بازگشایی مسیر را کاهش دهند.
ذخیره تجهیزات و قطعات اضطراری
دسترسی منطقهای به ماشینآلات، سازههای موقت، قطعات پل و تجهیزات راهسازی، زمان بازگرداندن مسیرهای آسیبدیده را کاهش میدهد.
توسعه حملونقل ترکیبی
اتصال مؤثر حمل جادهای، ریلی و دریایی میتواند وابستگی زنجیره تأمین به یک شیوه حمل را کاهش دهد.
مهمترین الزامات افزایش تابآوری شبکه جادهای ایران
رشد مقطعی ۳۰ درصدی حمل کالا را میتوان نشانه ظرفیت عملیاتی ناوگان دانست؛ اما این آمار بهتنهایی برای اثبات آمادگی کامل شبکه در برابر بحرانهای طولانیتر کافی نیست. پایداری شبکه به وضعیت ناوگان، دسترسی به قطعات، تأمین سوخت، ظرفیت پلها و وجود مسیرهای جایگزین وابسته است.
| حوزه | اقدام پیشنهادی | نتیجه مورد انتظار |
|---|---|---|
| زیرساخت | مقاومسازی پلها، تونلها و محورهای راهبردی | کاهش احتمال قطع کامل مسیر |
| ناوگان | نوسازی کامیونها و تأمین قطعات ضروری | افزایش توان فعالیت مستمر در بحران |
| مدیریت مسیر | طراحی کنارگذرها و مسیرهای جایگزین | کاهش زمان اختلال در تردد |
| داده و پایش | راهاندازی داشبورد لحظهای بار، مسیر و ظرفیت ناوگان | تخصیص سریعتر ناوگان به نقاط بحرانی |
| حمل ترکیبی | اتصال مؤثر جاده، ریل و بنادر | کاهش وابستگی به یک مسیر یا شیوه حمل |
جمعبندی
بر اساس آمار اعلامشده از سوی رئیس سازمان راهداری، حمل جادهای کالا در برخی مقاطع شرایط جنگی حدود ۳۰ درصد بیشتر از وضعیت عادی بود و با وجود ثبت بیش از ۳۰ اصابت به زیرساختهای جادهای، جریان حمل کالا و مسافر متوقف نشد.
این عملکرد از ظرفیت عملیاتی رانندگان، شرکتهای حملونقل و شبکه راهداری حکایت دارد؛ اما آسیب به پلها، تونلها و جادهها نشان میدهد افزایش تابآوری به سرمایهگذاری مستمر در مسیرهای جایگزین، نوسازی ناوگان، مقاومسازی زیرساختها و توسعه حملونقل ترکیبی نیاز دارد.
پرسشهای متداول
حمل جادهای کالا در شرایط بحران چقدر افزایش یافت؟
به گفته رئیس سازمان راهداری، میزان حمل کالا در برخی مقاطع شرایط جنگی حدود ۳۰ درصد بیشتر از شرایط عادی ثبت شد. این عدد مربوط به برخی مقاطع است و نباید به کل دوره تعمیم داده شود.
چند مورد اصابت به زیرساختهای جادهای ثبت شد؟
بر اساس آمار اعلامشده، بیش از ۳۰ اصابت به جادهها، دهانه تونلها و تعدادی از پلهای کشور ثبت شده است.
آیا در این حملات ۳۰ موشک به جادهها اصابت کرد؟
منبع رسمی از «بیش از ۳۰ اصابت به زیرساختهای جادهای» سخن گفته و نوع عامل اصابت را در تمام موارد مشخص نکرده است؛ بنابراین استفاده قطعی از عبارت «۳۰ موشک» دقیق نیست.
بازسازی پلهای آسیبدیده چقدر زمان برد؟
طبق اعلام رئیس سازمان راهداری، برخی پلها در کمتر از یک هفته به مدار بازگشتند و برای بازسازی یکی از پلهای بزرگ، مدت حدود دو تا سه ماه پیشبینی شده است.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟