سنای آمریکا بسته تحریمی موسوم به قانون تحریم روسیه و ایران لیندسی گراهام ۲۰۲۶ را با ۸۶ رأی موافق در برابر ۱۱ رأی مخالف تصویب کرده است؛ طرحی که فشار بر خریداران انرژی روسیه، تعرفههای سنگین بر برخی واردات و تمدید قانون تحریمهای ایران تا سال ۲۰۳۱ را در بر میگیرد. با این حال، این مصوبه هنوز قانون نهایی آمریکا نیست و برای لازمالاجرا شدن باید از مجلس نمایندگان عبور کند و سپس به امضای رئیسجمهور برسد. بررسی منابع فارسی ایرانی تا ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ نشان میدهد رأی نهایی مجلس نمایندگان درباره همین بسته هنوز گزارش نشده است.
سنای آمریکا درباره تحریم روسیه و ایران چه تصمیمی گرفت؟
سنای آمریکا در ۷ اوت ۲۰۲۶، برابر با ۱۶ مرداد ۱۴۰۵، بسته تحریمی موسوم به قانون تحریم روسیه و ایران لیندسی گراهام را با ۸۶ رأی موافق و ۱۱ رأی مخالف تصویب کرد.
این رأی را باید از رأی رویهای پیشین سنا تفکیک کرد؛ در مرحله قبلی، سنا با رأی ۸۶ به ۱۲ مسیر بررسی نهایی طرح را باز کرده بود.
بنابراین دو عدد متفاوتی که در خبرهای فارسی دیده میشود تناقض نیست:
۸۶ رأی موافق در برابر ۱۲ رأی مخالف
مربوط به رأی رویهای پیش از بررسی نهایی در سنا است.
۸۶ رأی موافق در برابر ۱۱ رأی مخالف
مربوط به رأی نهایی گزارششده برای تصویب بسته در سنای آمریکا است.
مهر: جزئیات تصویب بسته تحریمی گراهام در سنای آمریکا
آیا بسته تحریمی روسیه و ایران اکنون قانون شده است؟
خیر. تصویب در سنا فقط یکی از مراحل قانونگذاری در آمریکاست. برای تبدیل این بسته به قانون، مجلس نمایندگان نیز باید متن را تصویب کند و پس از هماهنگی نسخه نهایی دو مجلس، مصوبه برای امضای رئیسجمهور ارسال شود.
| مرحله | وضعیت گزارششده | نتیجه |
|---|---|---|
| رأی رویهای سنا | انجام شده | ۸۶ موافق، ۱۲ مخالف |
| رأی نهایی سنا | انجام شده | ۸۶ موافق، ۱۱ مخالف |
| مجلس نمایندگان | در انتظار اقدام نهایی | رأی نهایی در منابع ایرانی بررسیشده گزارش نشده است |
| هماهنگی متن دو مجلس | در صورت تفاوت متن لازم است | انجام نشده |
| امضای رئیسجمهور | مرحله پایانی | انجام نشده |
به همین دلیل استفاده از عباراتی مانند «آمریکا تحریمهای جدید را اجرایی کرد» در تیتر یا لید این خبر دقیق نیست. آنچه فعلاً قطعی است، تصویب بسته در سنا است.
تعرفه ۱۰۰ درصدی علیه خریداران نفت و گاز روسیه چیست؟
یکی از مهمترین بخشهای اقتصادی بسته گراهام، ایجاد ابزار تعرفهای علیه کشورهایی است که به خرید انرژی روسیه ادامه میدهند.
طبق گزارش مهر، این طرح امکان اعمال تعرفه تا سقف ۱۰۰ درصد بر واردات آمریکا از پنج خریدار بزرگ نفت خام یا گاز طبیعی روسیه را فراهم میکند. چین و هند به دلیل حجم بالای خرید انرژی روسیه از مهمترین اقتصادهایی هستند که در پوشش رسانهای این بخش مورد توجه قرار گرفتهاند.
هدف این سازوکار فقط تحریم مستقیم شرکتهای روسی نیست؛ منطق آن افزایش هزینه اقتصادی برای کشورهای ثالثی است که درآمد صادرات انرژی روسیه را حفظ میکنند.
این همان نقطهای است که تحریم اولیه به فشار ثانویه بر شرکای تجاری روسیه تبدیل میشود.
تعرفه ۵۰۰ درصدی در لایحه گراهام شامل چه چیزی میشود؟
بخش دیگری از بسته، طبق گزارش مهر و انتخاب، امکان وضع تعرفهای تا سقف ۵۰۰ درصد بر برخی واردات مستقیم از روسیه به آمریکا را در بر میگیرد.
عدد ۵۰۰ درصد به معنی آن نیست که از روز تصویب سنا تمام کالاهای روسی خودکار با تعرفه ۵۰۰ درصدی وارد آمریکا میشوند. این عدد سقف ابزار تعرفهای پیشبینیشده در بسته است و نحوه اعمال آن به متن نهایی قانون و اختیارات اجرایی بستگی خواهد داشت.
این تمایز مهم است؛ زیرا در پوشش خبری، «اختیار اعمال تعرفه تا ۵۰۰ درصد» نباید به «اعمال فوری تعرفه ۵۰۰ درصدی» تبدیل شود.
بند ایران در بسته تحریمی گراهام چیست؟
ایران بخش مهم دیگری از بسته تصویبشده در سنا است. طبق گزارش انتخاب و مهر، این طرح قانون تحریمهای ایران مصوب ۱۹۹۶ را تا سال ۲۰۳۱ تمدید میکند.
اهمیت این بند در آن است که بخشی از اختیارات قانونی آمریکا برای اعمال محدودیت علیه بخشهای اقتصادی و انرژی ایران با نزدیکشدن به موعد انقضا روبهرو بود. تمدید قانون مانع ایجاد خلأ در این اختیارات میشود.
بنابراین این بخش را نباید صرفاً «تحریم کاملاً جدید ایران» توصیف کرد. بخشی از اثر آن، تمدید زیرساخت حقوقی تحریمهای موجود است.
چرا روسیه و ایران در یک بسته تحریمی قرار گرفتهاند؟
قرارگرفتن روسیه و ایران در یک بسته، نشاندهنده گسترش رویکرد آمریکا از تحریم یک کشور به شبکههای اقتصادی و تجاری مرتبط است.
روسیه و درآمد انرژی
محور اصلی فشار بر مسکو، کاهش درآمد حاصل از صادرات نفت و گاز و افزایش هزینه همکاری برای خریداران عمده انرژی روسیه است.
ایران و استمرار زیرساخت تحریم
در بخش ایران، تمدید قانون تحریمها تا ۲۰۳۱ مانع انقضای بخشی از اختیارات قانونی واشنگتن میشود.
کشورهای ثالث و تحریم ثانویه
تعرفه بر واردات از خریداران بزرگ انرژی روسیه، فشار را از مسکو به شرکای تجاری آن منتقل میکند و به همین دلیل چین و هند در مرکز توجه قرار میگیرند.
ناوگان سایه روسیه در بسته تحریمی چه جایگاهی دارد؟
مهر گزارش داده است که بسته تحریمی، شبکه موسوم به «ناوگان سایه» روسیه را نیز هدف قرار میدهد؛ مجموعهای از نفتکشها و ساختارهای حملونقل که آمریکا و متحدانش آنها را بخشی از سازوکار دورزدن محدودیتهای صادرات نفت روسیه میدانند.
اهمیت این بخش از زاویه بازار نفت در این است که فشار فقط بر خریدار یا فروشنده متمرکز نمیشود؛ حملونقل، بیمه، مالکیت شناورها و شبکه انتقال محموله نیز میتواند در معرض محدودیت قرار گیرد.
بسته گراهام چه اثری بر چین و هند میتواند داشته باشد؟
اگر بخش تعرفه ثانویه بسته در نسخه نهایی قانون حفظ و اجرا شود، کشورهای بزرگ خریدار انرژی روسیه با یک انتخاب پرهزینه مواجه خواهند شد: ادامه واردات انرژی روسیه یا افزایش ریسک دسترسی کالاهایشان به بازار آمریکا.
این مسئله بهویژه برای چین و هند مهم است، زیرا هر دو از خریداران بزرگ نفت روسیه هستند و در عین حال روابط تجاری گستردهای با آمریکا دارند.
با این حال، میزان اثر واقعی هنوز به چند عامل بستگی دارد: متن نهایی مجلس نمایندگان، اختیارات و معافیتهای رئیسجمهور، شیوه اجرای تعرفهها و واکنش کشورهای هدف.
این بسته چه معنایی برای ایران دارد؟
برای ایران، اثر مستقیم و غیرمستقیم بسته را باید جدا کرد.
اثر مستقیم
تمدید قانون تحریمهای ایران تا سال ۲۰۳۱ به حفظ ابزار حقوقی آمریکا برای ادامه بخشی از محدودیتهای اقتصادی کمک میکند.
اثر غیرمستقیم
افزایش فشار بر تجارت انرژی روسیه میتواند رفتار چین، هند و دیگر خریداران بزرگ انرژی را تغییر دهد؛ کشورهایی که در شبکه تجارت انرژی و تجارت خارجی ایران نیز اهمیت دارند.
افزایش ریسک تجارت با شبکههای تحریمی
اگر دامنه اجرای قانون به حملونقل، ناوگان سایه و واسطههای مالی گسترش پیدا کند، شرکتهایی که همزمان با ایران و روسیه همکاری دارند ممکن است با ریسک بالاتری روبهرو شوند.
این لایحه چگونه در راهبرد جنگ اقتصادی آمریکا قرار میگیرد؟
اهمیت بسته گراهام فقط در تعداد اشخاص یا شرکتهایی که ممکن است تحریم شوند نیست. ساختار آن نشان میدهد واشنگتن تلاش میکند هزینه همکاری اقتصادی با کشورهای هدف را به بازیگران ثالث منتقل کند.
چارسو اقتصاد پیشتر در گزارش عملیات طرد اقتصادی چه کرد؟ فشار آمریکا بر طلا، کشتیرانی، هوانوردی، رمزارز و فناوری این تغییر از تحریم مستقیم به فشار شبکهای را بررسی کرده است.
در بسته جدید نیز همان منطق در بخش انرژی دیده میشود: اگر نتوان فروشنده را کاملاً از بازار حذف کرد، هزینه خرید از او برای کشور ثالث افزایش پیدا میکند.
آیا این تحریمها میتواند به فرصتی برای ایران تبدیل شود؟
این سؤال پاسخ یکخطی ندارد. افزایش فشار بر صادرات انرژی روسیه میتواند در برخی بازارها فضای بیشتری برای عرضهکنندگان رقیب ایجاد کند؛ اما همزمان، ایران خود تحت تحریم آمریکاست و بخشی از خریداران، شبکه حملونقل و کانالهای تسویه دو کشور همپوشانی دارند.
در نتیجه، تشدید تحریم روسیه میتواند از یک سو رقابت نفت تخفیفی ایران و روسیه در بازار آسیا را تغییر دهد و از سوی دیگر فشار نظارتی بر شبکههای حملونقل و پرداخت را بیشتر کند.
برای تحلیل اثر نهایی باید به جای فرض ساده «تحریم روسیه = فرصت ایران»، رفتار چین و هند، تخفیف نفت روسیه، هزینه حمل، بیمه و شدت اجرای تحریمهای ثانویه را همزمان بررسی کرد.
مرحله بعدی لایحه تحریم روسیه و ایران چیست؟
مرحله تعیینکننده بعدی، مجلس نمایندگان آمریکاست. گزارشهای فارسی منتشرشده پس از رأی سنا تأکید کردهاند که سرنوشت نهایی طرح در مجلس نمایندگان مشخص خواهد شد.
بررسی تازه چارسو اقتصاد تا ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ در منابع ایرانی معتبر، گزارش قابل اتکایی از رأی نهایی مجلس نمایندگان درباره همین بسته پیدا نکرد.
اگر مجلس نمایندگان همان متن سنا را تصویب کند، مسیر ارسال آن برای امضای رئیسجمهور باز میشود. اگر نمایندگان متن را تغییر دهند، دو مجلس باید بر سر نسخه یکسان به توافق برسند.
| بخش اصلی بسته | مفاد گزارششده | اهمیت اقتصادی |
|---|---|---|
| روسیه | فشار بر صادرات نفت و گاز | کاهش درآمد انرژی مسکو |
| خریداران انرژی روسیه | امکان تعرفه تا ۱۰۰ درصد | افزایش هزینه همکاری کشورهای ثالث |
| واردات مستقیم از روسیه | امکان تعرفه تا ۵۰۰ درصد | افزایش شدید هزینه ورود برخی کالاها به آمریکا |
| ایران | تمدید قانون تحریمهای ایران تا ۲۰۳۱ | حفظ زیرساخت حقوقی بخشی از تحریمها |
| ناوگان سایه | گسترش فشار بر شبکه حملونقل نفت | افزایش ریسک حمل، مالکیت و خدمات دریایی |
پرسشهای پرتکرار درباره لایحه تحریم روسیه و ایران
آیا لایحه تحریم روسیه و ایران آمریکا نهایی شده است؟
خیر. سنا آن را تصویب کرده است، اما برای تبدیل شدن به قانون باید مراحل مجلس نمایندگان و سپس امضای رئیسجمهور را نیز طی کند.
رأی سنا به لایحه تحریم روسیه و ایران چند بود؟
طبق گزارش مهر، انتخاب، مشرق و باشگاه خبرنگاران جوان، رأی نهایی سنا ۸۶ موافق در برابر ۱۱ مخالف بود. رأی رویهای قبلی ۸۶ به ۱۲ بود.
آیا تعرفه ۵۰۰ درصدی فوراً اجرا میشود؟
خیر. عدد ۵۰۰ درصد سقف تعرفه پیشبینیشده در بخش مربوط است و تصویب سنا بهتنهایی به معنی اجرای فوری تعرفه ۵۰۰ درصدی بر همه کالاهای روسی نیست.
بخش مربوط به ایران در لایحه چیست؟
یکی از مهمترین مفاد گزارششده، تمدید قانون تحریمهای ایران مصوب ۱۹۹۶ تا سال ۲۰۳۱ است؛ اقدامی که از انقضای بخشی از اختیارات تحریمی آمریکا جلوگیری میکند.
چین و هند چرا در این لایحه مهم هستند؟
زیرا از خریداران بزرگ انرژی روسیه هستند و سازوکار تعرفه ثانویه میتواند هزینه ادامه این خریدها را از مسیر تجارت آنها با آمریکا افزایش دهد.
اگر مجلس نمایندگان متن لایحه را تغییر دهد چه میشود؟
سنا و مجلس نمایندگان باید در نهایت متن یکسانی را تصویب کنند. بنابراین تغییر متن در مجلس نمایندگان میتواند باعث بازگشت مصوبه به فرایند هماهنگی میان دو مجلس شود.
جمعبندی؛ بسته تحریمی گراهام هنوز یک مرحله مهم در پیش دارد
سنای آمریکا بسته تحریمی روسیه و ایران را با حمایت گسترده ۸۶ سناتور تصویب کرده است. مهمترین ابزارهای اقتصادی گزارششده در این طرح شامل فشار تعرفهای بر خریداران انرژی روسیه، امکان تعرفههای سنگین بر واردات مرتبط با روسیه، هدفگیری شبکه حملونقل نفت و تمدید قانون تحریمهای ایران تا سال ۲۰۳۱ است.
اما مرز میان «مصوبه سنا» و «قانون آمریکا» باید در پوشش خبری حفظ شود. تا زمانی که مجلس نمایندگان متن مورد توافق را تصویب نکند و مرحله امضای رئیسجمهور طی نشود، این بسته را نباید قانون لازمالاجرا معرفی کرد.
از زاویه اقتصادی، مهمترین بخش بعدی خبر فقط رأی مجلس نمایندگان نیست؛ باید دید در نسخه نهایی، اختیار تعرفه علیه چین، هند و دیگر خریداران انرژی روسیه با چه دامنه و چه معافیتهایی باقی میماند. همین بخش تعیین میکند اثر واقعی بسته از مرز روسیه و ایران تا چه اندازه به تجارت جهانی انرژی سرایت خواهد کرد.
منابع
خبرگزاری مهر
تصویب بسته تحریمی گراهام در سنا و جزئیات تعرفههای ۱۰۰ و ۵۰۰ درصدی
انتخاب
مشرق
باشگاه خبرنگاران جوان
عصر ایران / ایسنا
عصر ایران
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟