عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، در گفت‌وگو با شبکه بلومبرگ در حاشیه نشست سالانه صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی، سیاست فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران را ناکام در دستیابی به هدف فروپاشی سریع اقتصاد توصیف کرد.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، همتی گفته است انتظار آمریکا برای فروپاشی اقتصاد ایران ظرف دو هفته، توهم بوده است. او تأکید کرد که ایران با وجود فشارهای اقتصادی، همچنان به فعالیت‌های تجاری ادامه می‌دهد و برای انجام مبادلات خارجی از سازوکارهای جایگزین استفاده می‌کند.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که فشار تحریم‌ها و محدودیت‌های دسترسی به منابع مالی خارجی، از چالش‌های اقتصاد ایران به شمار می‌روند. در نتیجه، ارزیابی وضعیت اقتصاد علاوه بر اظهارات مقام‌های رسمی، به شاخص‌هایی مانند تورم، نرخ ارز، درآمدهای صادراتی و امکان دسترسی واقعی به منابع ارزی نیز نیاز دارد.
ذخایر ارزی ایران چقدر است؟ همتی رقم دقیق را اعلام نکرد
رئیس‌کل بانک مرکزی اعلام کرده است که ذخایر ارزی کشور در وضعیت مناسبی قرار دارد و می‌تواند نیازهای وارداتی ایران را تا پایان دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ و حتی پس از آن تأمین کند.
با این حال، همتی رقم مشخصی از ذخایر ارزی در دسترس بانک مرکزی ارائه نکرده است. بر اساس بررسی منتشرشده از سوی فکت‌نامه درباره ادعای کفایت ذخایر ارزی، اطلاعات عمومی موجود برای راستی‌آزمایی مستقل این ادعا کافی نیست.
این تفاوت اهمیت دارد: اعلام کفایت منابع ارزی از سوی رئیس بانک مرکزی، بیانگر ارزیابی رسمی اوست؛ اما بدون انتشار داده‌های قابل بررسی درباره میزان ذخایر قابل استفاده، تعهدات ارزی و نیاز وارداتی کشور، نمی‌توان این ادعا را مستقلاً تأیید کرد.
همتی همچنین گفته است ایران همچنان درآمدهای ارزی حاصل از صادرات نفت را دریافت می‌کند و برای تداوم این جریان نیز تمهیداتی در نظر گرفته شده است.
برنامه مداخله ۲ میلیارد دلاری برای کنترل نوسانات ارز
همتی از برنامه‌ای با تخصیص حدود ۲ میلیارد دلار برای مداخله در بازار ارز خبر داده است. هدف اعلام‌شده این برنامه، کاهش نوسانات نرخ ارز و مدیریت شرایط بازار است.
او تأکید کرده که بانک مرکزی در صورت نیاز امکان مداخله مجدد را نیز دارد. با این حال، میزان اثرگذاری چنین برنامه‌ای به عواملی مانند نحوه عرضه ارز، تداوم دسترسی به منابع، انتظارات بازار و تقاضای وارداتی بستگی دارد.
در گزارش رویترز درباره موضع بانک مرکزی ایران در قبال تحریم‌ها و مداخله ارزی، نیز به اعلام آمادگی همتی برای تزریق تا ۲ میلیارد دلار به بازار ارز اشاره شده است. این گزارش در کنار اظهارات مقام ایرانی، به فشارهای اقتصادی و دشواری‌های مدیریت بازار ارز نیز پرداخته است.
همتی: شتاب تورم در ماه‌های منتهی به شهریور کاهش یافت
رئیس‌کل بانک مرکزی گفته است روند شتابان تورم که پس از جنگ ۴۰ روزه تشدید شده بود، در سه ماه منتهی به شهریور کاهش یافته است.
به گفته همتی، دو عامل اصلی افزایش فشار تورمی در بهار عبارت بودند از:
- شوک عرضه: آسیب به زیرساخت‌ها و واحدهای صنعتی که بخشی از آن‌ها بعداً به چرخه تولید بازگشتند.
- انتظارات تورمی: افزایش تقاضا برای حفظ ارزش دارایی‌ها و نگرانی نسبت به تحولات اقتصادی که به گفته او، ابزارهای پولی بانک مرکزی بخشی از آن را کنترل کرده‌اند.
همتی در تشریح اقدامات بانک مرکزی، به محدود کردن رشد ترازنامه بانک‌ها، افزایش نسبت سپرده قانونی و هدایت اعتبارات به سمت فعالیت‌های مولد اشاره کرده است.
با این حال، کاهش شتاب تورم با کاهش سطح عمومی قیمت‌ها یکسان نیست. برای سنجش روند تورم، لازم است آمار رسمی شاخص قیمت مصرف‌کننده و تغییرات ماهانه و سالانه آن نیز بررسی شود؛ اظهارات همتی به‌تنهایی رقم مشخصی از نرخ تورم ارائه نمی‌کند.
تأمین کسری بودجه با فروش دارایی‌ها و صادرات فرآورده‌های نفتی
همتی گفته است درآمد نفت سهم عمده‌ای در بودجه ریالی دولت ندارد و دولت برای تأمین کسری بودجه به دنبال استفاده از منابع دیگری است.
از جمله گزینه‌هایی که او مطرح کرده، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
| گزینه | توضیح |
|---|---|
| فروش دارایی‌های دولتی | استفاده از زمین و سایر دارایی‌ها برای تأمین منابع ریالی |
| عرضه سهام شرکت‌های دولتی | فروش بخشی از سهام شرکت‌ها در بازار سرمایه |
| اصلاحات بخش انرژی | تغییرات مورد نظر دولت برای مدیریت منابع و هزینه‌ها |
| صادرات فرآورده‌های نفتی | تأمین بخشی از درآمدهای مورد نیاز دولت |
به گفته همتی، دولت دارایی‌های قابل واگذاری قابل‌توجهی در اختیار دارد و عرضه سهام شرکت‌های دولتی نیز یکی از گزینه‌های مورد بررسی است.
با این حال، میزان درآمد قابل تحقق از این راهکارها به ارزش‌گذاری دارایی‌ها، شرایط بازار سرمایه، امکان فروش و زمان‌بندی واگذاری‌ها وابسته است. ازاین‌رو، اعلام این گزینه‌ها به معنای تحقق قطعی درآمد پیش‌بینی‌شده نیست.
افزایش حمایت کالابرگی برای جبران فشار معیشتی
رئیس‌کل بانک مرکزی در بخش دیگری از اظهارات خود، نظام کالابرگ را یکی از ابزارهای حمایت از خانوارها معرفی کرد و گفت دولت قصد دارد حمایت از بخش بزرگی از مردم را افزایش دهد.
به گفته همتی، افزایش تدریجی مبلغ ریالی کالابرگ برای خانوارهای کم‌درآمد در دستور کار قرار دارد تا بخشی از فشار کاهش قدرت خرید جبران شود.
اثر این حمایت بر معیشت خانوارها به میزان افزایش اعتبار، دامنه مشمولان، زمان پرداخت و تغییر قیمت کالاهای اساسی بستگی دارد. جزئیات عددی درباره میزان افزایش کالابرگ یا زمان اجرای مرحله بعدی در اظهارات نقل‌شده مشخص نشده است.
سیاست پولی؛ کنترل رشد پول و هدایت اعتبار به تولید
همتی گفته است بانک مرکزی با محدود کردن رشد ترازنامه بانک‌ها و افزایش نسبت سپرده قانونی، به دنبال کاهش رشد عرضه پول بوده است. او همچنین از تلاش برای هدایت منابع بانکی به فعالیت‌های تولیدی و محدود کردن تأمین مالی فعالیت‌هایی سخن گفته که می‌توانند تقاضا و فشار تورمی را تشدید کنند.
این رویکرد دو هدف اصلی را دنبال می‌کند: کنترل فشارهای تورمی و تخصیص بیشتر منابع مالی به فعالیت‌های مولد. با این حال، ارزیابی نتایج آن مستلزم بررسی داده‌های رشد نقدینگی، پایه پولی، تسهیلات بانکی و عملکرد بخش تولید است.
مهم‌ترین محورهای اظهارات همتی
| موضوع | موضع اعلام‌شده از سوی رئیس‌کل بانک مرکزی |
|---|---|
| فشار اقتصادی آمریکا | اقتصاد ایران با وجود فشارها به فعالیت ادامه می‌دهد |
| ذخایر ارزی | به گفته همتی، برای تأمین واردات تا پایان دوره ترامپ و پس از آن کافی است |
| شفافیت ذخایر | رقم دقیق ذخایر ارزی اعلام نشده است |
| بازار ارز | برنامه مداخله حدود ۲ میلیارد دلاری مطرح شده است |
| تورم | همتی از کاهش شتاب تورم در سه ماه منتهی به شهریور خبر داده است |
| کسری بودجه | فروش دارایی‌ها، اصلاحات انرژی و صادرات فرآورده‌های نفتی از گزینه‌های اعلام‌شده‌اند |
| حمایت معیشتی | افزایش تدریجی اعتبار کالابرگ برای خانوارهای کم‌درآمد مطرح شده است |
| نظام بانکی | کنترل رشد ترازنامه بانک‌ها و هدایت اعتبارات به تولید دنبال می‌شود |
جمع‌بندی؛ ادعاهای ارزی نیازمند داده‌های شفاف‌تر است
اظهارات همتی بر تداوم فعالیت اقتصادی ایران، کفایت منابع ارزی از نگاه بانک مرکزی و استفاده از ابزارهای پولی و ارزی برای مدیریت فشارهای اقتصادی متمرکز است. برنامه مداخله ارزی، فروش دارایی‌های دولتی و افزایش حمایت کالابرگی نیز از جمله راهکارهای اعلام‌شده برای مدیریت بازار و حمایت از خانوارهاست.
در عین حال، ارزیابی مستقل این چشم‌انداز به داده‌های شفاف درباره ذخایر ارزی قابل استفاده، درآمدهای صادراتی، روند تورم و عملکرد بازار ارز نیاز دارد. بنابراین، اظهارات رئیس‌کل بانک مرکزی تصویری از سیاست‌ها و ارزیابی رسمی دولت ارائه می‌کند، اما به‌تنهایی جایگزین داده‌های اقتصادی قابل راستی‌آزمایی نیست.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟