سیدحمید پورمحمدی، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، اعلام کرد دولت در نظر دارد لایحه بودجه سال ۱۴۰۶ را در آذرماه به مجلس شورای اسلامی ارائه کند.
به گزارش سازمان برنامه و بودجه کشور، پورمحمدی پیش‌تر نیز از برنامه دولت برای ارسال لایحه در آذرماه خبر داده بود. بر اساس اظهارات او، فرایند تدوین بودجه با هدف تعیین اولویت‌های هزینه‌ای دولت و متناسب‌سازی تخصیص منابع با نیازهای کشور دنبال می‌شود.
معیشت کارکنان و بازنشستگان در کانون بودجه‌ریزی
رئیس سازمان برنامه و بودجه با اشاره به تداوم فشارهای تورمی، بهبود وضعیت معیشتی کارکنان دولت و بازنشستگان و برقراری عدالت در پرداخت‌ها را از موضوعات مهم بودجه سال آینده عنوان کرد.
او همچنین گفت دولت به دنبال جابه‌جایی منابع برای کاهش اتکا به درآمدهای نفتی است. تحقق این هدف به ترکیب منابع درآمدی، نحوه اولویت‌بندی هزینه‌ها و ظرفیت تأمین درآمدهای پایدار وابسته خواهد بود؛ جزئیاتی که باید در متن نهایی لایحه مشخص شود.
تکمیل اطلاعات ۱.۳ میلیون خانوار با مراجعه حضوری
پورمحمدی درباره اجرای سرشماری ثبتی‌مبنا گفت اطلاعات حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار خانوار ناقص مانده است و قرار است نزدیک به ۳ هزار آمارگیر برای تکمیل داده‌ها به این خانوارها مراجعه کنند.
به گفته او، فرم‌های اطلاعاتی این خانوارها به‌صورت دستی تکمیل می‌شود و تقسیم‌بندی مناطق کشور به بلوک‌های مشخص، مبنای فعالیت گروه‌های آمارگیری خواهد بود.
رئیس سازمان برنامه و بودجه توضیح داد که تکمیل اطلاعات و تطبیق داده‌های سامانه‌های مختلف می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر خانوارهای نیازمند، افراد دارای مشکلات مسکن، بیماران خاص و خانواده‌های حاشیه‌نشین کمک کند. هدف اعلام‌شده، افزایش دقت در شناسایی مشمولان حمایت‌های دولتی و هدفمندتر شدن تخصیص منابع است.
سکوی «محب»؛ حرکت به سمت پرداخت مستقیم منابع
یکی دیگر از طرح‌های مورد اشاره پورمحمدی، سکوی یکپارچه هوشمند مدیریت مالی دولت با نام «محب» است. به گفته او، این سازوکار با هدف کاهش واسطه‌ها و انتقال مستقیم منابع به ذی‌نفع نهایی طراحی شده است.
بر اساس توضیحات ارائه‌شده، کاهش رسوب منابع در فرایند تخصیص بودجه و افزایش شفافیت مالی از اهداف این طرح است. پورمحمدی همچنین افزایش ۲.۵ برابری سرانه مدارس طی یک‌ونیم سال گذشته را از نتایج اجرای این رویکرد دانست.
با این حال، برای ارزیابی دقیق اثر این سازوکار، انتشار اطلاعات تفصیلی درباره مبنای محاسبه سرانه مدارس، دامنه اجرای طرح و سهم آن در تغییرات هزینه‌ای ضروری است.
هوش مصنوعی در آمایش سرزمین و رتبه‌بندی پیمانکاران
رئیس سازمان برنامه و بودجه از استفاده از هوش مصنوعی در مطالعات آمایش سرزمین خبر داد. بر اساس توضیحات او، تحلیل ظرفیت‌ها و محدودیت‌های هر منطقه می‌تواند به سرمایه‌گذاران در انتخاب محل مناسب برای احداث واحدهای تولیدی کمک کند.
این رویکرد با هدف کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل، مصرف آب و انرژی و محدود کردن پیامدهای زیست‌محیطی مطرح شده است. استفاده از داده‌های منطقه‌ای همچنین می‌تواند دسترسی سرمایه‌گذاران به اطلاعات موردنیاز برای تصمیم‌گیری را تسریع کند.
پورمحمدی در بخش دیگری از سخنانش به هوشمندسازی فرایند رتبه‌بندی پیمانکاران، شرکت‌های مشاوره و شرکت‌های انفورماتیک اشاره کرد. به گفته او، در گذشته تغییر رتبه برخی شرکت‌ها ممکن بود بیش از هشت ماه زمان ببرد، اما اتصال سامانه‌های سازمان به دانشگاه‌ها، شبکه بانکی و اطلاعات قراردادها امکان بررسی سریع‌تر صلاحیت‌ها را فراهم کرده است.
او همچنین از استفاده از هوش مصنوعی برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های فنی پیمانکاران و دسترسی به استانداردهای ساخت‌وساز در پروژه‌هایی مانند پل، بیمارستان و مدرسه خبر داد.
بودجه سلامت؛ بازنگری در ارز ترجیحی دارو و نظام ارجاع
پورمحمدی با اشاره به اختصاص سالانه حدود ۳ میلیارد دلار ارز ترجیحی به حوزه بهداشت و درمان، ضرورت بازنگری در شیوه تخصیص این منابع را مطرح کرد.
به گفته او، افزایش هزینه‌های درمان و سهم پرداختی بیماران، اصلاح نظام ارجاع، کاهش هزینه‌های غیرضروری و هدایت حمایت‌های دولتی به ذی‌نفعان اصلی را به موضوعاتی مهم در برنامه‌ریزی بودجه سلامت تبدیل کرده است.
هدف اعلام‌شده این است که منابع محدود حوزه سلامت اثربخشی بیشتری داشته باشند و فشار هزینه‌های درمان بر خانوارها کاهش یابد. با این حال، نحوه اجرای هرگونه تغییر در تخصیص ارز و حمایت‌های درمانی باید در برنامه‌های نهایی دولت مشخص شود.
عدالت آموزشی؛ فراتر از ساخت مدرسه
رئیس سازمان برنامه و بودجه با اشاره به همکاری دستگاه‌های دولتی برای توسعه عدالت آموزشی، گفت سازوکاری مبتنی بر هوش مصنوعی طراحی شده است تا به ارزیابی عملکرد و استعداد دانش‌آموزان کمک کند.
به گفته پورمحمدی، هدف این است که سرمایه‌گذاری آموزشی متناسب با توانایی‌ها و نیازهای دانش‌آموزان انجام شود و مناطق کمتر برخوردار نیز از حمایت هدفمندتری بهره‌مند شوند. او همچنین از برنامه‌هایی برای آموزش غیرحضوری معلمان و توسعه ابزارهای هوشمند مرتبط با حفظ و تقویت زبان فارسی خبر داد.
کارآمدی این طرح‌ها به کیفیت داده‌ها، نحوه ارزیابی دانش‌آموزان، حفظ حریم خصوصی و دسترسی برابر مدارس به زیرساخت‌های دیجیتال وابسته خواهد بود.
کالابرگ؛ بازبینی وضعیت درآمدی برخی خانوارها
پورمحمدی درباره کالابرگ نیز گفت برای افرادی که اطلاعات سامانه‌ها درآمد آن‌ها را کمتر از سطح تعیین‌شده نشان می‌داد، پیامک ارسال شده است. به گفته او، پس از تأیید اطلاعات از سوی افراد و بررسی وضعیت درآمدی، اعتبار کالابرگ برخی خانوارها افزایش یافته است.
این توضیحات بر نقش اطلاعات دقیق در شناسایی مشمولان حمایت‌های معیشتی تأکید دارد؛ موضوعی که با برنامه تکمیل اطلاعات خانوارها و هوشمندسازی تخصیص منابع نیز ارتباط پیدا می‌کند.
هشدار درباره ناترازی گاز و ضرورت مدیریت مصرف
رئیس سازمان برنامه و بودجه با اشاره به آسیب‌دیدن بخشی از تأسیسات تولید گاز در جریان جنگ اخیر، بر ضرورت مدیریت مصرف در آستانه فصل سرد تأکید کرد. به گفته او، بخشی از خسارات جبران شده و واحدهایی به مدار تولید بازگشته‌اند، اما تداوم ناترازی همچنان مدیریت مصرف را ضروری می‌کند.
پورمحمدی اعلام کرد کاهش ۱۰ درصدی مصرف گاز می‌تواند به عبور از زمستان کمک کند. او همچنین هشدار داد مشترکانی که الگوی مصرف را رعایت نکنند، ممکن است با جریمه روبه‌رو شوند و در شرایط افت فشار، احتمال اختلال در تأمین گاز در سطح یک شهر نیز وجود دارد.
او در بخش دیگری از سخنانش گفت روند رشد مصرف برخی حامل‌های انرژی کنترل شده است. پورمحمدی با اشاره به واردات سالانه حدود ۱.۵ میلیارد دلار گازوئیل تا سال گذشته و توقف روند رشد ۷ درصدی مصرف بنزین، از کاهش فشار مصرفی بر منابع انرژی سخن گفت.
محورهای اصلی برنامه‌های اعلام‌شده برای سال آینده
| حوزه | برنامه یا موضوع مطرح‌شده | هدف اعلام‌شده |
|---|---|---|
| بودجه عمومی | ارائه لایحه بودجه ۱۴۰۶ در آذرماه | تعیین چارچوب هزینه‌ها و منابع سال آینده |
| معیشت | توجه به وضعیت کارکنان و بازنشستگان | بهبود معیشت و عدالت در پرداخت‌ها |
| منابع مالی | کاهش اتکا به درآمدهای نفتی | تغییر ترکیب منابع بودجه |
| حمایت اجتماعی | تکمیل اطلاعات حدود ۱.۳ میلیون خانوار | شناسایی دقیق‌تر مشمولان حمایت |
| مدیریت مالی دولت | توسعه سکوی محب | پرداخت مستقیم و افزایش شفافیت |
| سلامت | بازنگری در تخصیص منابع و نظام ارجاع | کاهش هزینه‌های غیرضروری و فشار درمان |
| آموزش | بهره‌گیری از هوش مصنوعی | هدفمندتر شدن سرمایه‌گذاری آموزشی |
| انرژی | کاهش مصرف گاز و مدیریت ناترازی | کمک به پایداری تأمین در زمستان |
جمع‌بندی؛ جزئیات لایحه، معیار سنجش برنامه‌های دولت
برنامه‌های اعلام‌شده از سوی رئیس سازمان برنامه و بودجه نشان می‌دهد تدوین بودجه ۱۴۰۶ صرفاً به تعیین درآمدها و هزینه‌های سالانه محدود نیست و موضوعاتی مانند معیشت، حمایت اجتماعی، سلامت، آموزش، هوشمندسازی خدمات و مدیریت انرژی نیز در این چارچوب مطرح شده‌اند.
با این حال، میزان اثرگذاری این سیاست‌ها به نحوه تأمین منابع، اولویت‌بندی اعتبارات، سازوکار اجرا و شاخص‌های قابل‌اندازه‌گیری بستگی دارد. جزئیات لایحه بودجه و ارقام نهایی آن، مبنای دقیق‌تری برای ارزیابی میزان تحقق اهداف اعلام‌شده فراهم خواهد کرد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟