در تازهترین واکنش به تشدید سیاست فشار حداکثری واشنگتن، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، تحریمهای جدید اقتصادی و تجاری آمریکا را بهشدت محکوم کرد. در بیانیهای که روز پنجشنبه منتشر شد، این اقدام نهتنها «ادامه ۷۳ سال خصومت آمریکا با مردم ایران» توصیف شده، بلکه با استناد به هدفگیری معیشت شهروندان عادی، «تروریسم اقتصادی» و «جنایت علیه بشریت» نامیده شده است . این محکومیت، همزمان با سالگرد کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ انجام شده که در بیانیه وزارت خارجه به عنوان یک اقدام «رسواکننده» از سوی آمریکا یاد شده است .
این تحریمها در حالی اعمال میشوند که یکشنبه گذشته، دونالدترامپ رئیسجمهور آمریکا با لحنی بیسابقه، آن را «تهاجمترین عملیات اقتصادی علیه یک کشور» و «روز نجات اقتصادی» (Economic D-Day) خواند و از متحدان واشنگتن خواست تا به این کمپین فشار بپیوندند . تهران اما با اشاره به سابقه هفتدهه مقاومت در برابر این سیاستها، بر شکست مجدد این رویکرد تأکید کرده و آن را تکرار یک «سیاست شکستخورده» دانسته است . وزیر امور خارجه ایران نیز در واکنشی جداگانه، این اقدام ترامپ را تلاشی برای انحراف افکار عمومی از بحران بدهی ۴۰ هزار میلیارد دلاری آمریکا توصیف کرده است .
۵ نکته کلیدی درباره ابعاد تحریمهای جدید و واکنش تهران
فراتر از واکنش دیپلماتیک، تحریمهای جدید آمریکا ابعاد چندلایهای دارند که از هدفگیری شبکه مالی و نفتی ایران تا تهدید ثبات اقتصاد جهانی و پیامدهای داخلی را دربرمیگیرد. در ادامه، ۵ واقعیت کلیدی که این رویداد را از یک خبر سیاسی به یک مسئله اقتصادی-امنیتی تبدیل میکند، بررسی شده است.
۱. هدفگیری معیشت و اقتصاد روزمره: وزارت خارجه ایران تأکید کرده که این تحریمها با وجود ادعاهای حقوق بشری واشنگتن، بهطور مشخص معیشت عمومی، زنان و کودکان را هدف قرار داده است. رویکرد جدید آمریکا که هرگونه «شریان حیاتی» اقتصادی برای ایران، از تراکنشهای بانکی تا خطوط هوایی و بنادر را شامل میشود، عملاً اقتصاد روزمره را با فشار بیسابقهای مواجه ساخته است .
۲. بستر زمانی و تاریخی: زمانبندی اعلام این تحریمها در سالگرد کودتای ۱۹۵۳ (۲۸ مرداد)، از نگاه تحلیلگران، پیامی فراتر از فشار اقتصادی دارد و نشاندهنده تداوم رویکرد مداخلهجویانه واشنگتن در امور داخلی ایران تلقی شده است. وزارت خارجه ایران نیز در بیانیه خود به این همزمانی اشاره کرده و آن را «اقرار به جنایت علیه بشریت» خوانده است .
۳. ابزاری برای جنگ ترکیبی: در بیانیه وزارت خارجه، تحریمها به عنوان «روی دیگر سکه جنگ» معرفی شده است. این رویکرد که ترکیبی از فشار نظامی، اقتصادی، سیاسی و روانی است، از دید تهران تهدیدی جدی برای صلح و امنیت جهانی محسوب میشود. کارشناسان معتقدند که وابستگی بیمارگونه آمریکا به هر دو ابزار جنگ و تحریم، «تمدن بشری را با افول اخلاقی بیسابقهای مواجه ساخته است» .
۴. پیامدهای کلان اقتصادی و هزینههای داخلی: با تداوم این فشارها و انقضای تفاهمنامه، اقتصاد ایران با چالشهای فزایندهای در حوزه صادرات نفت و دسترسی به منابع ارزی مواجه شده است. پیشبینیها نشان میدهد که با تشدید تحریمهای انرژی تا پاییز و زمستان، خطر کمبود جدی تأمین انرژی برای صنایع حیاتی کشور وجود دارد .
۵. واکنش متقابل و سناریوی آینده: تهران ضمن محکومیت، اعلام کرده که با تکیه بر «توانمندیهای بومی» و تجربه هفتدهه مقاومت، از تمامی ظرفیتها برای خنثیسازی این اقدامات استفاده خواهد کرد. در مقابل، واشنگتن با تهدید به تحریم بانکهای بزرگ چین در صورت همکاری با ایران، در حال گسترش دامنه جنگ اقتصادی است که میتواند اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار دهد .
آیا «عملیات نجات اقتصادی» ترامپ به سرنوشت سیاستهای شکستخوردهاش دچار خواهد شد؟
تشدید تحریمهای آمریکا علیه ایران، تهران را در کوتاهمدت با فشار شدید مالی و کاهش دسترسی به بازارهای جهانی مواجه خواهد کرد، اما سابقه هفتدهه مقاومت در برابر چنین سیاستهایی نشان داده که این فشارها بهتنهایی نمیتواند اراده تهران را برای دفاع از حاکمیت و منافع ملیاش تغییر دهد . آنچه این دور از تحریمها را حساستر میکند، همزمانی آن با تهدیدات نظامی، بحران بدهی ۴۰ هزار میلیارد دلاری خود آمریکا و واکنش احتمالی اقتصادهای بزرگی مانند چین است . از سوی دیگر، این سیاست میتواند به انزوای بیشتر واشنگتن در نظام بینالملل و افزایش هزینههای انسانی در داخل ایران بینجامد. آینده این تقابل، به توانایی ایران در خنثیسازی فشارها و نیز تمایل کاخ سفید برای بازگشت به دیپلماسی و ارائه «راهحل جایگزین» برای پایان بحران بستگی دارد . آنچه مسلم است، ادامه این مسیر، هزینههای سنگینی را برای هر دو طرف و همچنین اقتصاد جهانی به همراه خواهد داشت.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟