وزارت امور خارجه ایران کارزار تحریمی جدید آمریکا علیه تهران را محکوم کرد و آن را ادامه سیاست فشار اقتصادی واشنگتن دانست. این واکنش پس از آن منتشر شد که دونالد ترامپ از آغاز کارزاری با عنوان «D-Day اقتصادی» علیه ایران خبر داد؛ کارزاری که قرار است شبکههای مالی، فروش نفت، شرکتهای واسطه و طرفهای خارجی همکار با ایران را تحت فشار بیشتری قرار دهد.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در بیانیه خود، تحریمهایی را که حقوق و معیشت شهروندان عادی را تحت تأثیر قرار میدهد، مصداق «تروریسم اقتصادی» و «جنایت علیه بشریت» توصیف کرد. تهران همچنین اعلام کرد که تکرار سیاست فشار حداکثری، نتیجه موردنظر واشنگتن را به همراه نخواهد داشت.
این واکنش همزمان با سالگرد کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ منتشر شد. وزارت خارجه ایران با اشاره به سابقه روابط تهران و واشنگتن، تحریمهای اقتصادی را بخشی از یک روند تاریخی فشار علیه مردم ایران دانست.
در سوی دیگر، رئیسجمهور آمریکا کارزار جدید خود را «Economic D-Day» نامیده است؛ عبارتی که ترجمه دقیقتر آن «D-Day اقتصادی» یا «کارزار گسترده جنگ اقتصادی» است. مقامهای آمریکایی گفتهاند جزئیات اجرایی اقدامات جدید بهتدریج اعلام خواهد شد؛ بنابراین میان آنچه تاکنون اعلام شده و اقداماتی که ممکن است در ادامه اجرا شود، باید تمایز قائل شد.
وزارت خارجه ایران درباره تحریمهای جدید چه گفت؟
محور اصلی بیانیه وزارت امور خارجه، تأثیر تحریمهای گسترده بر حقوق بنیادین و معیشت شهروندان ایرانی است. تهران این اقدامات را ادامه یک سیاست شکستخورده توصیف کرده و گفته است برای حفاظت از منافع ملی و کاهش آثار تحریمها از ظرفیتهای داخلی و خارجی استفاده خواهد کرد.
تأکید بر آثار انسانی تحریمها
وزارت خارجه ایران اعلام کرد محدودیتهای گسترده مالی و تجاری، برخلاف ادعای هدفمند بودن، میتواند زندگی روزمره شهروندان و دسترسی آنان به کالاها و خدمات ضروری را تحت تأثیر قرار دهد.
رد سیاست فشار حداکثری
در بیانیه تهران، کارزار جدید آمریکا تکرار سیاستی عنوان شده که طی دهههای گذشته نتوانسته اهداف اعلامی واشنگتن را محقق کند.
تأکید بر استفاده از ظرفیتهای داخلی
وزارت خارجه اعلام کرده است ایران برای مقابله با آثار اقتصادی تحریمها و حفاظت از منافع ملی، از مجموعه ظرفیتهای سیاسی، اقتصادی و حقوقی خود استفاده خواهد کرد.
کارزار «D-Day اقتصادی» ترامپ چیست و چه اهدافی دارد؟
ترامپ کارزار جدید علیه ایران را یکی از گستردهترین عملیاتهای اقتصادی آمریکا توصیف کرده است. گزارشهای منتشرشده نشان میدهد تمرکز این برنامه تنها بر تحریم مستقیم اشخاص و شرکتهای ایرانی نیست و میتواند کشورها، بانکها، پالایشگاهها و شرکتهای خارجی همکار با ایران را نیز در معرض تحریمهای ثانویه قرار دهد.
برای آشنایی با تفاوت تحریمهای اولیه، تحریمهای ثانویه و تحریمهای بخشی، گزارش جامع چارسو اقتصاد با عنوان صفر تا صد تحریمهای آمریکا را بخوانید.
| محور فشار | هدف اعلامشده آمریکا | کانال احتمالی اثر بر اقتصاد ایران |
|---|---|---|
| صادرات نفت | کاهش درآمدهای نفتی و محدود کردن خریداران | کاهش دسترسی به ارز و افزایش هزینه فروش و انتقال نفت |
| شبکههای مالی | شناسایی صرافیها، شرکتهای واسطه و کانالهای پرداخت | افزایش هزینه نقلوانتقال پول و تسویه تجارت خارجی |
| شرکتهای پوششی | محدود کردن شبکههای واسطهای مرتبط با ایران | افزایش ریسک حقوقی و هزینه فعالیت شرکتهای تجاری |
| تحریمهای ثانویه | بازداشتن کشورها و مؤسسات خارجی از همکاری با ایران | کاهش تعداد شرکای بانکی و تجاری در بازارهای خارجی |
| حملونقل و لجستیک | محدود کردن مسیرهای انتقال کالا و انرژی | افزایش هزینه بیمه، حملونقل و زمان تحویل محمولهها |
تحریمهای جدید چگونه میتواند بر اقتصاد ایران اثر بگذارد؟
شدت اثر اقتصادی کارزار جدید به دامنه واقعی اقدامات، میزان همراهی شرکای آمریکا و توان ایران برای حفظ مسیرهای صادرات و تسویه مالی بستگی دارد. تا زمانی که جزئیات اجرایی تمامی محدودیتها اعلام نشده است، نمیتوان درباره میزان کاهش صادرات نفت یا درآمد ارزی با قطعیت اظهارنظر کرد.
افزایش هزینه تجارت خارجی
حتی بدون توقف کامل تجارت، افزایش ریسک تحریم میتواند هزینه حملونقل، بیمه، تبدیل ارز و استفاده از شرکتهای واسطه را بالا ببرد.
فشار بر درآمدهای نفتی
در صورت همراهی خریداران بزرگ نفت با محدودیتهای جدید، ایران ممکن است برای حفظ سهم بازار ناچار به استفاده بیشتر از تخفیفهای فروش و مسیرهای غیرمستقیم شود. تحلیل مرتبط را در گزارش آیا تحریمهای جدید بازار نفت را ملتهب میکند؟ بخوانید.
افزایش نوسان در بازار ارز
انتظارات سیاسی و نگرانی درباره دسترسی به منابع ارزی میتواند بر بازار ارز اثر بگذارد؛ اما جهت و ماندگاری این اثر به میزان عرضه ارز، سیاست بانک مرکزی و روند تحولات سیاسی وابسته است.
فشار بر شرکای تجاری ایران
تحریمهای ثانویه میتواند بانکها و شرکتهای خارجی را حتی در صورت نبود ممنوعیت مستقیم، به کاهش همکاری با ایران وادار کند.
ریسک تحریمهای ثانویه برای شرکای تجاری ایران چیست؟
مهمترین ویژگی کارزار جدید، تهدید طرفهای ثالث به پیامدهای اقتصادی در صورت ادامه همکاری با ایران است. در چنین شرایطی، مؤسسات مالی خارجی ممکن است برای حفظ دسترسی خود به بازار و نظام مالی آمریکا، روابطشان با ایران را محدود کنند.
این فشار به معنای قطع قطعی همه روابط تجاری نیست؛ اما میتواند تعداد واسطهها را کاهش دهد و هزینه مبادلات را افزایش دهد. تجربه مناسبات بانکی ایران و عراق نیز نشان داده است که محدودیتهای مالی آمریکا چگونه میتواند بر آزادسازی منابع و تسویه تجارت دوجانبه اثر بگذارد. جزئیات بیشتر در گزارش گره بانکی ایران و عراق بررسی شده است.
واکنش عراقچی به بدهی ۴۰ تریلیون دلاری آمریکا
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در واکنشی جداگانه به عبور بدهی عمومی آمریکا از مرز ۴۰ تریلیون دلار اشاره کرد و تهدید اقتصادی علیه ایران را تلاشی برای انحراف افکار عمومی از مشکلات داخلی آمریکا دانست. او همچنین هشدار داد که گسترش تحریمهای فرامرزی میتواند اقتصاد جهانی و حاکمیت اقتصادی سایر کشورها را تحت تأثیر قرار دهد.
برای مشاهده آمار و ابعاد این موضوع، گزارش چارسو اقتصاد درباره عبور بدهی آمریکا از مرز ۴۰ تریلیون دلار را بخوانید.
سناریوهای پیشروی اقتصاد ایران پس از تشدید تحریمها
اثر نهایی تحریمهای جدید به نحوه اجرا و واکنش شرکای تجاری ایران بستگی دارد. اگر اقدامات جدید عمدتاً به شناسایی اشخاص و شرکتهای واسطه محدود شود، اثر آن میتواند بیشتر به شکل افزایش هزینه مبادله ظاهر شود. در سناریوی شدیدتر، همراهی خریداران نفت و مؤسسات مالی بزرگ میتواند فشار بیشتری بر صادرات و دسترسی ارزی وارد کند.
در مقابل، استفاده از ارزهای ملی در تجارت منطقهای، تنوعبخشی به مسیرهای صادرات، افزایش شفافیت کانالهای تجاری و کاهش وابستگی بودجه به درآمد نفت میتواند بخشی از ریسکهای اقتصادی را محدود کند. با این حال، درباره نتیجه این تقابل نمیتوان پیش از انتشار و اجرای کامل جزئیات کارزار جدید، پیشبینی قطعی ارائه کرد.
جمعبندی
واکنش تهران به «D-Day اقتصادی» ترامپ نشان میدهد تقابل ایران و آمریکا وارد مرحله تازهای از فشار مالی و تجاری شده است. وزارت خارجه ایران این سیاست را «تروریسم اقتصادی» و اقدامی علیه حقوق شهروندان توصیف کرده؛ در حالی که واشنگتن هدف خود را محدود کردن درآمدهای نفتی، شبکههای مالی و شرکای خارجی ایران اعلام میکند.
مهمترین نکته برای اقتصاد ایران، نه صرفاً اعلام تحریمهای جدید، بلکه میزان همراهی کشورهای ثالث و نحوه اجرای تحریمهای ثانویه است. پیامدهای واقعی این کارزار باید بر اساس دادههای صادرات نفت، نقلوانتقال ارز، تجارت خارجی و تصمیم شرکای اصلی ایران ارزیابی شود.
پرسشهای متداول درباره تحریمهای جدید آمریکا
ایران چه واکنشی به تحریمهای جدید آمریکا نشان داد؟
وزارت خارجه ایران کارزار جدید آمریکا را محکوم کرد و تحریمهایی را که معیشت و حقوق بنیادین شهروندان را هدف قرار میدهد، مصداق «تروریسم اقتصادی» دانست.
«D-Day اقتصادی» چیست؟
عنوانی است که دونالد ترامپ برای کارزار جدید فشار اقتصادی علیه ایران به کار برده است. این برنامه بر محدود کردن فروش نفت، شبکههای مالی، شرکتهای واسطه و همکاری طرفهای خارجی با ایران تمرکز دارد.
آیا تحریمهای جدید باعث افزایش قیمت دلار میشود؟
تحریمها میتوانند انتظارات بازار و هزینه دسترسی به منابع ارزی را تحت تأثیر قرار دهند؛ اما قیمت ارز به عوامل دیگری مانند عرضه ارز، سیاست بانک مرکزی و تحولات سیاسی نیز وابسته است و افزایش آن قطعی نیست.
تحریم ثانویه آمریکا به چه معناست؟
تحریم ثانویه، اشخاص، بانکها یا شرکتهای غیرآمریکایی را در صورت همکاری با یک هدف تحریمشده تهدید به محدودیت میکند؛ حتی اگر معامله آنها ارتباط مستقیم با خاک آمریکا نداشته باشد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟