در پی افزایش فشار بر بخش کشاورزی و تشدید محدودیتهای انرژی، موضوع تأمین برق و سوخت چاهها و ماشینآلات کشاورزی به یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری اقتصادی کشور تبدیل شده است.
تازهترین گزارشها از سفر نظارتی رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس به مناطق ساوه و زرندیه نشان میدهد که دولت و مجلس بهدنبال مدیریت فوری این چالشها هستند.
بررسی ظرفیتهای تولیدی این مناطق نیز نشان میدهد که ساوه و زرندیه بهدلیل رشد قابل توجه در دامداری، باغداری و تولید محصولات استراتژیک، قابلیت تبدیل شدن به یکی از پایگاههای مهم پشتیبانی غذایی کلانشهر تهران را دارند. این موضوع اهمیت حل زیرساختی مشکلات انرژی و آب را بیش از پیش برجسته میکند.
چند مورد در رابطه با چالشها و برنامههای کشاورزی منطقه
در شرایطی که اقتصاد کشاورزی ایران با مجموعهای از محدودیتهای همزمان در حوزه انرژی، آب و نهادههای تولید مواجه است، تجربه برخی مناطق کشور نشان میدهد که ظرفیتهای بالقوه هنوز میتوانند نقش تعیینکنندهای در معادلات امنیت غذایی ایفا کنند.
بررسی روندهای میدانی در شهرستانهای ساوه و زرندیه حاکی از آن است که در کنار چالشهای زیرساختی، الگوهای رشد تولید نیز در حال شکلگیری است. روندی که میتواند در صورت تداوم سیاستهای حمایتی، به یک مزیت پایدار در زنجیره تأمین غذایی کشور تبدیل شود.
از سوی دیگر، همزمانی افزایش ظرفیت تولید با فشار بر منابع انرژی و آب، نشان میدهد که آینده بخش کشاورزی بیش از هر زمان دیگری به تصمیمات سیاستگذار در حوزه مدیریت منابع وابسته است.
مجموعه تحولات اخیر، از توسعه دامداریهای صنعتی تا پروژههای انتقال آب و اصلاح نظام توزیع سوخت، بیانگر ورود این مناطق به مرحلهای حساس از گذار تولیدی است؛ مرحلهای که در آن بهرهوری و پایداری، دو متغیر اصلی تعیینکننده مسیر رشد خواهند بود.
افزایش ظرفیت تولید دامداری در مقیاس اقتصادی: بر اساس گزارش میدانی، یکی از واحدهای دامداری منطقه از حدود ۷۰۰ رأس دام به نزدیک ۱۲ هزار رأس رسیده است. افزایشی بیش از ۱۶ برابر که نشاندهنده ظرفیت بالای بهرهوری و امکان توسعه زنجیره تولید پروتئین در منطقه است.
نقش راهبردی ساوه و زرندیه در امنیت غذایی تهران: با توجه به ظرفیت تولید محصولات باغی مانند پسته و انار و همچنین زیرساختهای ذخیرهسازی غلات، این مناطق در حال تبدیل شدن به هاب تأمین غذایی برای کلانشهر تهران هستند؛ موضوعی که در سیاستهای امنیت غذایی کشور اهمیت دوچندان دارد.
بحران برق چاههای کشاورزی و مدیریت محدودیت انرژی: قطعی برق چاههای کشاورزی بهعنوان یکی از چالشهای اصلی مطرح شده و مقرر شده خاموشیها به حداکثر ۲ ساعت کاهش یابد. این موضوع نشاندهنده فشار همزمان بر شبکه برق و بخش تولید است و نیاز به سرمایهگذاری در انرژیهای جایگزین را برجسته میکند.
نوسان در سهمیه سوخت و اثر مستقیم بر بهرهوری تولید: سهمیه گازوئیل ماشینآلات کشاورزی از حدود ۱۴ لیتر در هر هکتار به ۱۰ لیتر کاهش یافته است؛ کاهشی نزدیک به ۲۹٪ که موجب اختلال در فعالیتهای زراعی و افزایش هزینه تمامشده تولید شده است.
تزریق ۵۰۰ میلیارد تومان به پروژه انتقال آب سد کوچری: پروژه انتقال آب از سد کوچری به ساوه با تخصیص ۵۰۰ میلیارد تومان اعتبار در دستور اجرا قرار دارد. تکمیل این طرح میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش تنش آبی و تثبیت تولید کشاورزی منطقه داشته باشد، بهویژه در شرایط کاهش منابع آب زیرزمینی.
آیا بحران زیرساختی کشاورزی قابل مهار است؟
با توجه به همزمانی چالشهای برق، سوخت و آب، آینده کشاورزی مناطق تولیدی کشور به شدت وابسته به اجرای دقیق و سریع تصمیمات دولت و مجلس است. اگر پروژههای انرژی و انتقال آب طبق برنامه پیش برود و سیاستهای سوختی تثبیت شود، میتوان انتظار داشت این مناطق به الگوی پایدار تأمین امنیت غذایی تبدیل شوند؛ در غیر این صورت، فشار بر تولیدکنندگان و زنجیره تأمین غذا افزایش خواهد یافت.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟