رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور رسماً اعلام کرده است که ۴۴ میلیون نفر از شهروندان در صف دریافت حمایت کالابرگی قرار گرفتهاند؛ عددی که معادل بیش از نیمی از جمعیت ایران است. اگرچه این طرح با هدف پوشش اقشار آسیبپذیر، افراد تحت پوشش کمیته امداد، بهزیستی و متقاضیان جدید برای اجرا در مهرماه برنامهریزی شده است، اما از منظر اقتصاد کلان، نیاز ۵۰ درصد جامعه به یارانه غذایی، هشدار آشکاری درباره شکست سیاستهای مهار تورم است. این آمار نشان میدهد که تورم مزمن، بهویژه در گروه خوراکیها، دهکهای متوسط را نیز به سمت تله فقر سوق داده و سبد مصرفی خانوار را بهشدت منقبض کرده است.
بهروزرسانی مهر ۱۴۰۵: بر اساس تازهترین اظهارات سید حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه، پیامکهای اظهارنامه طی روزهای آینده ارسال میشود. مشمولان نهادهای حمایتی (کمیته امداد و بهزیستی) نیازی به ثبتنام مجدد ندارند.
نکته دادهای: عدد ۴۴ میلیون نفر، برآورد اولیه افراد شناساییشده است و رقم نهایی تخصیصیافتگان پس از تکمیل و بررسی اظهارنامهها قطعی خواهد شد.
مکانیسم غربالگری مشمولان چگونه عمل میکند؟
دولت برای جلوگیری از خطای شمول (دادن یارانه به افراد بینیاز) و خطای حذف (ندادن یارانه به نیازمندان)، روش دوگانهای را در پیش گرفته است.
جدول زیر ترکیب گروههای هدف و وضعیت ثبتنام آنها را نشان میدهد:
| گروه هدف | نحوه اقدام / وضعیت | منبع داده |
| مجموع افراد شناساییشده | ۴۴ میلیون نفر (حدود ۵۰٪ جمعیت) | سازمان برنامه و بودجه |
| مددجویان کمیته امداد و بهزیستی | واریز خودکار بدون نیاز به ثبتنام | مصوبه هیئت دولت |
| پشتنوبتیهای نهادهای حمایتی | واریز خودکار با تایید نهاد مربوطه | مصوبه هیئت دولت |
| سایر مشمولان شناساییشده | دریافت پیامک تکمیل اظهارنامه اقتصادی | سازمان برنامه و بودجه |
درصد وابستگی جمعیت به چترهای حمایتی
| شاخص جمعیتی | تعداد (میلیون نفر) | درصد از کل (تقریبی) |
| مشمولان شناساییشده کالابرگ | ۴۴ | ۵۰٪ |
| سایر جمعیت کشور | ۴۴ | ۵۰٪ |
توجه: دادههای پایه جمعیتی بر اساس برآوردهای عمومی مرکز آمار ایران لحاظ شده است. آمار یارانهبگیران نقدی ماهانه متفاوت از مشمولان تخصصی طرح کالابرگ است و نباید با یکدیگر تجمیع شوند.
این سیاست چه محدودیتی دارد و ریسک آن چیست؟
تزریق اعتبار در قالب کالابرگ، در کوتاهمدت میتواند از تعمیق فقر غذایی جلوگیری کند، اما در بلندمدت دارای ریسکهای اقتصاد کلان است. اگر منابع تخصیصیافته برای این ۴۴ میلیون نفر از محل درآمدهای پایدار بودجه تامین نشود، دولت مجبور به استقراض یا استفاده از منابع بانک مرکزی خواهد شد.
این چرخه معیوب بدین شکل عمل میکند:
توزیع کالابرگ با منابع ناپایدار -> تشدید کسری بودجه -> چاپ پول -> افزایش تورم -> بیاثر شدن ارزش کالابرگ توزیعشده.
این موضوع در تحلیل پیشین چارسو اقتصاد با عنوان چالشهای ناترازی بودجه و توزیع یارانه نیز بررسی شده است که چگونه سیاستهای جبرانی بدون کنترل موتورهای تورمساز، در نهایت به ضرر خود یارانهبگیران تمام میشود.
جمعبندی؛ کالابرگ جایگزین سیاستهای مهار تورم نمیشود
شناسایی ۴۴ میلیون نفر برای دریافت کالابرگ، اعتراف سیاستگذار به وسعت دامنه فقر در کشور است. در حالی که اقدام حمایتی دولت برای تامین حداقل نیازهای معیشتی اقشار آسیبپذیر در کوتاهمدت یک ضرورت انکارناپذیر اجتماعی است، اما نباید جایگزین راهبردهای اصلی توسعه شود. تا زمانی که موتورهای تورمساز کشور خاموش نشوند و رشد اقتصادی پایدار در بخش مولد شکل نگیرد، پرداخت کالابرگ صرفاً یک مسکّن موقت است. مسئله اصلی اقتصاد، رساندن خانوارها به استقلال مالی از طریق کنترل تورم و ایجاد اشتغال است، نه افزودن مداوم بر صف یارانهبگیران.
پرسشهای پرتکرار درباره توزیع کالابرگ
چه کسانی مشمول دریافت کالابرگ ۴۴ میلیونی هستند؟
این جمعیت شامل مددجویان فعلی کمیته امداد، سازمان بهزیستی، افراد پشتنوبت این نهادها و سایر دهکهای نیازمندی است که توسط پایگاه رفاه ایرانیان شناسایی شدهاند.
آیا برای دریافت این کالابرگ نیاز به ثبتنام است؟
افراد تحت پوشش نهادهای حمایتی نیازی به اقدام خاصی ندارند. اما برای سایر مشمولان شناساییشده، پیامکی ارسال میشود که باید از طریق آن اظهارنامه اقتصادی خود را تکمیل کنند.
کالابرگ جدید در چه تاریخی واریز میشود؟
طبق اعلام رئیس سازمان برنامه و بودجه، پس از ارسال پیامکها در هفتههای پیشرو و تکمیل فرآیند اظهارنامه، اعتبار کالابرگ در همین ماه (مهر) به حساب مشمولان تخصیص مییابد.
آیا توزیع کالابرگ تورمزا است؟
اگر منابع این طرح از محل ردیفهای مشخص و پایدار بودجه (مانند درآمدهای مالیاتی یا صرفهجویی در یارانههای پنهان) تامین شود تورمزا نخواهد بود؛ اما در صورت تامین از محل پایه پولی، به تورم دامن خواهد زد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟