انگلیس محدودیت فعالیت پنج بانک ایرانی را از ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱ مهر ۱۴۰۵) تشدید کرد. اداره اجرای تحریمهای مالی انگلیس (OFSI) اعلام کرده درخواست مجوز بانک سپه، ملی بانک پیالسی، بانک صادرات، پرشیا اینترنشنال بانک و بانک تجارت از این پس با «فرض رد» بررسی میشود؛ یعنی مجوز فعالیتهای ممنوعشده در حالت عادی صادر نخواهد شد و فقط در صورت الزام قانونی یا شرایط استثنایی و فوری امکان صدور آن وجود دارد. این تصمیم تحریم تازه پنج بانک نیست، بلکه محدودیت فعالیت بانکهایی را که از قبل در فهرست تحریم قرار داشتهاند سختتر میکند.
انگلیس چه محدودیت جدیدی برای بانکهای ایرانی اعمال کرد؟
اداره اجرای تحریمهای مالی انگلیس یا OFSI در راهنمای رسمی منتشرشده در ۲۳ سپتامبر اعلام کرد برای درخواست مجوز پنج بانک ایرانیِ تعیینشده، سیاست «Presumption of Denial» یا «فرض رد» را اجرا میکند.
این اصطلاح به این معنا نیست که بررسی درخواستها کاملاً متوقف شده است. هر پرونده همچنان بهصورت جداگانه بررسی میشود، اما نقطه شروع OFSI این است که درخواست باید رد شود؛ مگر اینکه متقاضی دلایل روشن و قانعکنندهای برای صدور مجوز ارائه کند.
متن رسمی وزارت خزانهداری انگلیس درباره محدودیت بانکهای ایرانی
کدام ۵ بانک ایرانی مشمول محدودیت جدید انگلیس شدند؟
طبق سند رسمی وزارت خزانهداری انگلیس، سیاست جدید صدور مجوز برای پنج بانک تعیینشده فعال در بریتانیا اعمال میشود.
| بانک | نام در سند OFSI | وضعیت سیاست مجوز |
|---|---|---|
| بانک سپه | Bank Sepah | فرض بر رد درخواست مجوز |
| ملی بانک پیالسی | Melli Bank plc | فرض بر رد درخواست مجوز |
| بانک صادرات | Bank Saderat | فرض بر رد درخواست مجوز |
| پرشیا اینترنشنال بانک | Persia International Bank | فرض بر رد درخواست مجوز |
| بانک تجارت | Bank Tejarat | فرض بر رد درخواست مجوز |
نکته مهم این است که نام این بانکها برای نخستین بار در یک فهرست تحریمی قرار نگرفته است. OFSI تصریح کرده این پنج بانک از قبل تحت مقررات Iran (Sanctions) (Nuclear) (EU Exit) Regulations 2019 بهعنوان نهادهای تعیینشده شناخته میشوند.
بنابراین تعبیر دقیق خبر «تشدید محدودیت صدور مجوز برای پنج بانک ایرانی» است، نه «تحریم پنج بانک ایرانی برای اولین بار».
مجوز ۵ بانک ایرانی در چه شرایطی صادر میشود؟
خزانهداری انگلیس شرایط صدور مجوز را بهشدت محدود کرده است. طبق سند OFSI، درخواستها فقط در صورت الزام قانونی یا وجود شرایط استثنایی و فوری میتوانند از فرض رد عبور کنند.
الزام قانونی
اگر صدور مجوز برای اجرای یک الزام قانونی ضروری باشد، OFSI میتواند درخواست را بررسی و مجوز صادر کند.
خطر جانی یا آسیب بدنی
شرایط استثنایی مرتبط با خطر برای جان یا سلامت افراد میتواند مبنایی برای بررسی صدور مجوز باشد.
خطر برای ایمنی محیطزیست
OFSI خطر فوری برای ایمنی محیطزیست را نیز یکی از نمونههای شرایط استثنایی اعلام کرده است.
حداقل سطح فعالیت
حتی در صورت موافقت با درخواست، مجوز فقط در حداقل سطح موردنیاز برای رفع ضرورت صادر خواهد شد.
آیا بانکهای ایرانی هنوز میتوانند از انگلیس به ایران پول منتقل کنند؟
سند جدید در این بخش محدودیت بسیار روشنی دارد. OFSI اعلام کرده فرض قوی این است که تراکنشهای دارای مجوز فقط در داخل انگلیس انجام شوند.
برای وجوهی که نزد نهادهای فعال در انگلیس نگهداری میشوند، مجوزی برای انتقال مستقیم یا غیرمستقیم پول به ایران صادر نخواهد شد.
همچنین تراکنشهای مجاز باید قابل ثبت و حسابرسی باشند.
انتقال پول به ایران
برای وجوه نگهداریشده توسط نهادهای فعال در انگلیس، مجوز انتقال مستقیم یا غیرمستقیم به ایران صادر نمیشود.
پرداخت نقدی
OFSI اعلام کرده برای پرداختهای نقدی مجوز صادر نخواهد کرد.
انتقال میان بانکهای تعیینشده
انتقال وجه از یک بانک تعیینشده به بانک تعیینشده دیگر نیز تحت این سیاست مجاز نخواهد بود.
ثبت و حسابرسی
هر تراکنشی که مجوز دریافت کند باید قابل ثبت و حسابرسی باشد.
مجوز عمومی بانکهای ایرانی در ۲۲ اکتبر منقضی میشود
یکی از مهمترین بخشهای تصمیم جدید، سرنوشت مجوز عمومی INT/2025/7628424 است.
OFSI صریحاً اعلام کرده این General Licence پس از انقضا در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ تمدید نخواهد شد.
این مجوز عمومی که با عنوان Interim Necessities General Licence منتشر شده، امکان انجام برخی پرداختهای محدود و ضروری از جمله برخی هزینههای کارکنان، بازنشستگی، خدمات فناوری اطلاعات و حسابداری را تحت شرایط مشخص فراهم کرده بود.
پس از انقضای آن، تراکنشهایی که صرفاً بر اساس این مجوز عمومی انجام میشدند دیگر مجاز نخواهند بود؛ مگر اینکه مجوز عمومی دیگری قابل اعمال باشد یا وزارت خزانهداری انگلیس برای مورد مشخص، مجوز اختصاصی صادر کند.
جزئیات رسمی مجوز عمومی INT/2025/7628424 در GOV.UK
تفاوت تصمیم جدید با تحریم مستقیم ۵ بانک ایرانی چیست؟
این تمایز برای خواندن درست خبر اهمیت زیادی دارد. پنج بانک مورد اشاره پیش از تصمیم ۲۳ سپتامبر در چارچوب رژیم تحریم هستهای ایران تعیین شده بودند.
تغییر جدید در مرحله «Licensing» رخ داده است؛ یعنی دولت انگلیس شرایطی را که تحت آن فعالیت ممنوعشده میتواند استثنائاً مجوز بگیرد، سختتر کرده است.
| موضوع | قبل از تصمیم جدید | پس از ۲۳ سپتامبر |
|---|---|---|
| وضعیت تحریمی بانکها | از قبل تعیینشده | همچنان تعیینشده |
| بررسی درخواست مجوز | بر اساس چارچوب قبلی OFSI | اصل بر رد درخواست |
| شرایط صدور مجوز | مطابق اهداف مجاز رژیم تحریم | الزام قانونی یا شرایط استثنایی و فوری |
| انتقال وجوه به ایران | تابع مجوزهای قابل اعمال | برای وجوه مورد اشاره در سند، مجوز انتقال مستقیم یا غیرمستقیم صادر نمیشود |
| مجوز عمومی INT/2025/7628424 | فعال | ۲۲ اکتبر منقضی و تمدید نمیشود |
چرا انگلیس محدودیت بانکهای ایرانی را تشدید کرد؟
وزارت خزانهداری انگلیس این تصمیم را بخشی از سیاست فشار اقتصادی علیه ایران معرفی کرده است.
در متن رسمی آمده است که دولت انگلیس پس از بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه ایران در اکتبر ۲۰۲۵، فشار اقتصادی را همراه با آمریکا و دیگر شرکا ادامه داده است.
لندن همچنین در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ مقررات دیگری برای تشدید تحریم ایران ارائه کرده بود که شامل اقدامات مالی با هدف محدودکردن دسترسی دولت ایران به نظام مالی بریتانیا میشد.
به این ترتیب، تصمیم ۲۳ سپتامبر را باید بخشی از یک مسیر گستردهتر فشار مالی و بانکی دانست، نه یک اقدام منفرد علیه پنج بانک.
تشدید محدودیت بانکی چه معنایی برای ایران دارد؟
اثر مستقیم تصمیم OFSI بیشتر بر فعالیت نهادهای مشمول در انگلیس و دسترسی آنها به استثناهای تحریمی متمرکز است. بنابراین از متن این سند بهتنهایی نمیتوان نتیجه گرفت که مثلاً حوالههای مردم در همه کشورها متوقف میشود یا نرخ ارز در ایران الزاماً تغییر خواهد کرد.
اما از منظر اقتصادی، سختتر شدن صدور مجوز میتواند انعطاف عملیاتی بانکهای مشمول را کاهش دهد و هزینه استفاده از کانالهای قانونی و واسطهای را افزایش دهد.
کاهش مسیرهای مجاز بانکی
وقتی اصل بر رد مجوز باشد، دامنه فعالیتهایی که میتوانند از استثناهای تحریمی استفاده کنند محدودتر میشود.
افزایش ریسک همکاری برای طرفهای خارجی
بانکها و ارائهدهندگان خدمات مالی خارجی در محیط تحریمی معمولاً هزینه حقوقی و تطبیق بیشتری متحمل میشوند و ممکن است برای کاهش ریسک، همکاری خود را محدود کنند.
فشار بیشتر بر مسیر انتقال پول
ممنوعیت صدور مجوز برای بازگرداندن وجوه مورد اشاره در سند به ایران، یکی از ملموسترین محدودیتهای سیاست تازه OFSI است.
محدودیت ۵ بانک ایرانی چگونه به جنگ اقتصادی علیه ایران متصل میشود؟
تشدید محدودیت بانکی انگلیس در ادامه الگویی قرار میگیرد که طی آن فشار خارجی از نفت و تجارت فراتر رفته و بانک، حملونقل، هوانوردی، فناوری و کانالهای پرداخت را نیز هدف گرفته است.
چارسو اقتصاد در گزارش عملیات طرد اقتصادی چه کرد؟ پنج بخش طلا، کشتیرانی، هوانوردی، رمزارز و فناوری زیر فشار سازوکار گسترش این فشار به بخشهای مختلف اقتصاد ایران را بررسی کرده است.
برای تفکیک مفهومی این سیاستها از اقتصاد مقاومتی و اقتصاد جنگی نیز میتوانید گزارش جهاد اقتصادی چیست؟ تفاوت با اقتصاد مقاومتی، جنگ اقتصادی و اقتصاد جنگی را بخوانید.
آیا این تصمیم روی حواله مردم و نرخ ارز اثر میگذارد؟
در سند OFSI هیچ برآوردی از اثر تصمیم بر نرخ ارز ایران، قیمت حواله یا بازار صرافی ارائه نشده است. بنابراین نسبت دادن حرکت مشخص دلار به این خبر بدون داده بازار قابل دفاع نیست.
اثر مستقیم تصمیم، محدودتر شدن فضای صدور مجوز برای پنج بانک مشمول در انگلیس است. اثر ثانویه احتمالی میتواند از مسیر کاهش روابط کارگزاری، افزایش هزینه تطبیق تحریم و افزایش تعداد واسطههای موردنیاز برای برخی پرداختها ظاهر شود.
برای سنجش اثر واقعی بر بازار ارز باید داده نرخ حواله، بازار ارز و واکنش کانالهای انتقال پول در روزهای بعد جداگانه بررسی شود.
سوالات پرتکرار درباره محدودیت بانکهای ایرانی در انگلیس
انگلیس کدام بانکهای ایرانی را محدود کرده است؟
سیاست جدید OFSI شامل بانک سپه، ملی بانک پیالسی، بانک صادرات، پرشیا اینترنشنال بانک و بانک تجارت است.
آیا انگلیس این پنج بانک را تازه تحریم کرده است؟
خیر. طبق سند رسمی، این بانکها از قبل تحت مقررات تحریم هستهای ایران تعیین شده بودند. تصمیم جدید سیاست صدور مجوز برای آنها را سختتر کرده است.
«فرض رد مجوز» یعنی چه؟
یعنی نقطه شروع OFSI این است که درخواست مجوز رد شود، مگر اینکه متقاضی بتواند وجود الزام قانونی یا شرایط استثنایی و فوری را با دلایل روشن اثبات کند.
آیا از این بانکها میتوان پول به ایران منتقل کرد؟
OFSI تصریح کرده برای وجوه نگهداریشده نزد نهادهای فعال در انگلیس، مجوز انتقال مستقیم یا غیرمستقیم به ایران صادر نخواهد شد.
مجوز عمومی فعلی تا چه تاریخی معتبر است؟
مجوز عمومی INT/2025/7628424 تا ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ معتبر است و وزارت خزانهداری انگلیس اعلام کرده پس از انقضا تمدید نخواهد شد.
آیا این تصمیم حواله ایرانیان را کاملاً متوقف میکند؟
خیر؛ چنین نتیجهای از سند رسمی قابل استخراج نیست. تصمیم جدید مشخصاً درباره سیاست صدور مجوز برای پنج بانک تعیینشده است و به معنای ممنوعیت تمام روشهای حواله میان ایران و انگلیس نیست.
جمعبندی؛ فشار بانکی انگلیس بر ایران وارد مرحله سختتری شد
تصمیم ۲۳ سپتامبر OFSI یک تحریم بانکی کاملاً جدید نیست، اما شرایط فعالیت پنج بانک ایرانیِ از قبل تحریمشده در انگلیس را سختتر میکند. از این پس اصل بر رد درخواست مجوز بانک سپه، ملی بانک پیالسی، بانک صادرات، پرشیا اینترنشنال بانک و بانک تجارت خواهد بود و استثناها به الزام قانونی یا شرایط فوری و استثنایی محدود میشوند.
مرحله بعدی نیز از ۲۲ اکتبر اهمیت پیدا میکند؛ زمانی که مجوز عمومی INT/2025/7628424 منقضی میشود و طبق اعلام رسمی OFSI تمدید نخواهد شد. بنابراین برای ارزیابی اثر اقتصادی این تصمیم، مهمترین متغیر نه صرفاً فهرست پنج بانک، بلکه محدودتر شدن مجوزها، کانالهای انتقال پول و فعالیتهای مجاز آنها در نظام مالی انگلیس است.
منابع گزارش
وزارت خزانهداری انگلیس و OFSI
مجوز عمومی OFSI
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟