آیا بازار نفت از بحران تنگه هرمز عبور کرده است؟ خیر؛ کاهش قیمت نفت از اوجهای نزدیک به ۱۱۰ دلار نشان میدهد بازار بخشی از شوک اولیه را جذب کرده، اما جریان نفت از هرمز هنوز با سطح پیش از بحران فاصله زیادی دارد. قیمت WTI در ۲۱ اوت ۲۰۲۶ به ۸۷.۲۱ دلار رسید، ذخیره راهبردی نفت آمریکا به ۲۸۹.۷ میلیون بشکه کاهش یافت و برآورد EIA نشان میدهد جریان نفت و فرآورده از هرمز در سهماهه دوم فقط ۴.۹ میلیون بشکه در روز بوده است؛ در مقابل ۲۱.۶ میلیون بشکه پیش از بحران.
بهروزرسانی ۵ شهریور ۱۴۰۵: قیمت WTI، ذخیره راهبردی آمریکا، موجودی فرآوردهها و میزان جریان نفت از تنگه هرمز براساس تازهترین گزارشهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا بهروزرسانی شد. اعداد گزارش TD Economics مربوط به ۴ اوت ۲۰۲۶ است و در متن با ذکر منبع از دادههای جدید تفکیک شده است.
پاسخ کوتاه؛ بازار نفت هنوز از بحران عبور نکرده است
بازار نفت در ماههای اخیر میان امید به کاهش تنش و نگرانی از اختلال دوباره در کشتیرانی نوسان کرده است. پس از تفاهم آمریکا و ایران در میانه ژوئن، قیمت WTI از حدود ۸۵ دلار به کمتر از ۷۰ دلار کاهش یافت. حملات بعدی به نفتکشها در تنگه هرمز و دریای سرخ، قیمت را در میانه ژوئیه دوباره به بالای ۹۰ دلار رساند.
در زمان انتشار گزارش TD Economics در ۴ اوت، قیمت WTI در محدوده ۸۰ تا ۸۵ دلار قرار داشت. داده هفتگی جدید EIA نشان میدهد قیمت WTI در ۲۱ اوت به ۸۷.۲۱ دلار رسیده است. بنابراین ریسک ژئوپلیتیک از قیمت نفت حذف نشده و بازار همچنان به اخبار امنیت کشتیرانی حساس است.
| شاخص | داده قبلی | آخرین داده قابل استناد |
|---|---|---|
| قیمت نفت WTI | ۸۰ تا ۸۵ دلار در گزارش ۴ اوت TD | ۸۷.۲۱ دلار در ۲۱ اوت ۲۰۲۶ |
| جریان نفت و فرآورده از هرمز | ۲۱.۶ میلیون بشکه در روز در سهماهه چهارم ۲۰۲۵ | ۴.۹ میلیون بشکه در روز در سهماهه دوم ۲۰۲۶ |
| جریان بابالمندب | ۵.۴ میلیون بشکه در روز در سهماهه چهارم ۲۰۲۵ | ۸.۱ میلیون بشکه در روز در سهماهه دوم ۲۰۲۶ |
| ذخیره راهبردی نفت آمریکا | حدود ۳۱۰ میلیون بشکه در گزارش TD | ۲۸۹.۷ میلیون بشکه در ۲۱ اوت |
| ذخایر بنزین آمریکا | ۷ درصد کمتر از متوسط پنجساله | ۶ درصد کمتر از متوسط پنجساله |
| ذخایر فرآوردههای میانتقطیر | ۱۰ درصد کمتر از متوسط پنجساله | ۱۴ درصد کمتر از متوسط پنجساله |
۲۰ میلیون بشکه نفت هرمز به چه معناست؟
عدد حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز، حجم معمول نفت خام، میعانات و فرآوردههایی است که پیش از بحران از تنگه هرمز عبور میکرد. این عدد نباید با جریان واقعی فعلی اشتباه گرفته شود.
براساس برآورد EIA، عبور نفت و فرآورده از هرمز در سهماهه چهارم ۲۰۲۵ حدود ۲۱.۶ میلیون بشکه در روز بود؛ اما در سهماهه دوم ۲۰۲۶ به ۴.۹ میلیون بشکه کاهش یافت. به بیان ساده، بازار با اختلالی واقعی و بزرگ مواجه شده و کاهش قیمت از اوج، به معنای بازگشت جریان صادرات به حالت عادی نیست.
برای بررسی جایگاه این آبراه در قیمتگذاری انرژی، گزارش تنگه هرمز همچنان نبض بازار نفت را در دست دارد را بخوانید.
چرا قیمت نفت با وجود اختلال هرمز از اوج فاصله گرفت؟
کاهش قیمت از محدودههای نزدیک به ۱۱۰ دلار به معنای رفع کامل اختلال نیست. بازار با مجموعهای از ابزارهای موقت، فاصله میان عرضه و تقاضا را محدود کرده است.
استفاده از ذخایر راهبردی
آزادسازی ذخایر اضطراری بخشی از نفت ازدسترفته را جبران کرد و اجازه نداد تمام اختلال فیزیکی فوراً وارد قیمت شود.
کاهش ذخایر تجاری
پالایشگاهها و مصرفکنندگان از نفت و فرآوردههای موجود در انبارها استفاده کردند. این اقدام بازار را آرام میکند، اما ظرفیت پاسخ به بحران بعدی را کاهش میدهد.
تغییر مسیر محمولهها
عربستان بخشی از نفت خود را از طریق خط لوله شرق به غرب به پایانه ینبع در دریای سرخ منتقل کرد. خریداران آسیایی نیز بخشی از نیاز خود را از حوزه آتلانتیک تأمین کردند.
کاهش واردات چین
براساس برآورد TD Economics، خرید نفت چین نسبت به پیش از بحران حدود ۴ تا ۵ میلیون بشکه در روز کمتر شده و بخشی از فشار تقاضا را کاهش داده است.
کاهش تقاضا در واکنش به قیمتهای بالا
افزایش هزینه سوخت، رشد اقتصادی ضعیفتر و صرفهجویی مصرفکنندگان باعث شد بخشی از تقاضای جهانی نفت و فرآورده محدود شود.
TD Economics برآورد میکند این عوامل کسری قابل مشاهده بازار را به حدود یک تا دو میلیون بشکه در روز محدود کردهاند. این عدد یک برآورد تحلیلی است و نباید با کل کاهش جریان نفت از هرمز یکسان در نظر گرفته شود.
ضربهگیرهای بازار نفت چقدر دوام دارند؟
مشکل اصلی بازار نفت این است که بیشتر ابزارهای مقابله با بحران مصرفشدنی یا محدود هستند. ذخایر را نمیتوان بدون محدودیت کاهش داد و مسیرهای جایگزین نیز ظرفیت کامل هرمز را ندارند.
ذخیره راهبردی آمریکا کوچکتر شده است
ذخیره راهبردی نفت آمریکا در هفته منتهی به ۲۱ اوت به ۲۸۹.۷ میلیون بشکه رسید. این رقم یک سال قبل ۴۰۴.۲ میلیون بشکه بود؛ یعنی ذخیره راهبردی طی یک سال حدود ۲۸ درصد کاهش یافته است.
موجودی جهانی همچنان در حال کاهش است
EIA برآورد میکند موجودی جهانی نفت در سهماهه دوم ۲۰۲۶ روزانه بهطور متوسط ۴.۲ میلیون بشکه کاهش یافته و در سهماهه سوم نیز روزانه ۳.۸ میلیون بشکه دیگر افت خواهد کرد.
بازار فرآوردهها شکنندهتر شده است
ذخایر بنزین آمریکا ۶ درصد و ذخایر فرآوردههای میانتقطیر ۱۴ درصد پایینتر از متوسط پنجساله قرار دارد. کمبود گازوئیل و سوخت حملونقل میتواند فشار تورمی را حتی پس از کاهش نفت خام حفظ کند.
ظرفیت مسیرهای جایگزین محدود است
خط لوله شرق به غرب عربستان و مسیر دریای سرخ تنها بخشی از صادرات خلیج فارس را پوشش میدهند. همچنین ناامنی بابالمندب میتواند همین مسیر جایگزین را پرهزینه یا مختل کند.
جزئیات افت ذخایر آمریکا و تفاوت ذخیره تجاری با ذخیره راهبردی در گزارش وضعیت ذخایر نفت خام آمریکا بررسی شده است.
بابالمندب چگونه بحران هرمز را تشدید میکند؟
بابالمندب مسیر ارتباطی دریای سرخ با اقیانوس هند است و یکی از مسیرهای جایگزین صادرات نفت عربستان محسوب میشود. EIA برآورد میکند جریان نفت و فرآورده از این تنگه از ۵.۴ میلیون بشکه در روز در سهماهه چهارم ۲۰۲۵ به ۸.۱ میلیون بشکه در سهماهه دوم ۲۰۲۶ رسیده است.
این افزایش نتیجه انتقال بخشی از صادرات عربستان از هرمز به خط لوله شرق به غرب و پایانههای دریای سرخ بود. در نتیجه، اگر هرمز و بابالمندب همزمان ناامن باشند، بازار نهتنها گلوگاه اصلی، بلکه بخشی از مسیر جایگزین خود را نیز از دست میدهد.
ابعاد این ریسک در گزارش تهدید بابالمندب و ریسک ترانزیت جهانی توضیح داده شده است.
سناریوهای قیمت نفت تا پایان ۲۰۲۷
پیشبینی قیمت نفت به فرضهای سیاسی، زمان بازگشایی مسیرها، سرعت احیای تولید و میزان بازسازی ذخایر بستگی دارد. به همین دلیل باید میان پیشبینی WTI و برنت و همچنین میان سناریوی پایه و سناریوی تشدید بحران تفاوت گذاشت.
| منبع | شاخص نفت | سهماهه سوم ۲۰۲۶ | سهماهه چهارم ۲۰۲۶ | چشمانداز ۲۰۲۷ |
|---|---|---|---|---|
| TD Economics | WTI | متوسط ۸۹ دلار | متوسط ۸۲ دلار | حدود ۷۲ دلار تا پایان سال |
| EIA | برنت | متوسط ۸۵ دلار | متوسط ۷۸ دلار | متوسط ۶۹ دلار |
هر دو پیشبینی بر بازگشت تدریجی جریان نفت، احیای تولید و کاهش برداشت از ذخایر استوارند. اگر حملات به کشتیها ادامه پیدا کند یا بازگشت تولید به تأخیر بیفتد، قیمتها میتوانند بالاتر از این مسیر پایه باقی بمانند.
چه زمانی میتوان گفت بحران نفتی تمام شده است؟
کاهش چندروزه قیمت یا اعلام یک توافق سیاسی برای پایان بحران کافی نیست. عادیشدن بازار زمانی قابل دفاع است که چند نشانه بهصورت همزمان دیده شود.
بازگشت پایدار تردد از هرمز
جریان نفت و فرآورده باید به سطحی نزدیک به الگوی پیش از بحران برگردد و این وضعیت برای چند هفته یا چند ماه پایدار بماند.
کاهش هزینه بیمه نفتکشها
بازگشت اعتماد بیمهگران و کاهش حق بیمه جنگ، نشانهای مهمتر از عبور موقت چند کشتی است.
احیای تولید متوقفشده خلیج فارس
EIA برآورد کرده تولید متوقفشده در ژوئیه بهطور متوسط ۵.۵ میلیون بشکه در روز بوده است. بازگشت این ظرفیت برای تعادل بازار ضروری است.
پایان برداشت سنگین از ذخایر
تا زمانی که موجودی جهانی روزانه چند میلیون بشکه کاهش مییابد، بازار از نظر فیزیکی در وضعیت عادی قرار ندارد.
ترمیم ذخایر فرآوردهها
بازگشت بنزین و فرآوردههای میانتقطیر به محدوده متوسط پنجساله، از کاهش فشار بر حملونقل و تورم انرژی حکایت میکند.
بحران هرمز برای ایران چه معنایی دارد؟
اهمیت تنگه هرمز برای ایران صرفاً به توان ایجاد یا رفع اختلال محدود نمیشود. این آبراه بخشی از زیرساخت تجارت انرژی ایران و کشورهای جنوبی خلیج فارس است و ناامنی طولانیمدت آن میتواند درآمد صادراتی، هزینه بیمه، حملونقل و دسترسی ایران به بازارهای آسیایی را نیز تحت فشار قرار دهد.
از منظر ژئواکونومیک، منافع پایدار ایران در نظمی قرار دارد که نقش کشور در امنیت عبور انرژی، دیپلماسی منطقهای و تعیین قواعد کشتیرانی به رسمیت شناخته شود. استفاده فرسایشی از ناامنی، در بلندمدت کشورهای واردکننده را به توسعه خطوط لوله، ذخیرهسازی بیشتر و تنوعبخشی سریعتر منابع انرژی تشویق میکند.
بازار نفت از شوک اولیه تنگه هرمز جان سالم به در برده، اما هنوز از بحران عبور نکرده است. قیمتها از اوج فاصله گرفتهاند، ولی جریان هرمز، سطح ذخایر و موجودی فرآوردهها هنوز با وضعیت عادی فاصله دارند. بازار زمان خریده است؛ نه مصونیت در برابر شوک بعدی.
سؤالات پرتکرار درباره تنگه هرمز و قیمت نفت
روزانه چه مقدار نفت از تنگه هرمز عبور میکند؟
پیش از بحران، حدود ۲۰ تا ۲۲ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده در روز از هرمز عبور میکرد. EIA جریان سهماهه دوم ۲۰۲۶ را فقط ۴.۹ میلیون بشکه در روز برآورد کرده است.
بستهشدن تنگه هرمز قیمت نفت را تا کجا بالا میبرد؟
قیمت به مدت اختلال، میزان توقف تولید، آزادسازی ذخایر و واکنش تقاضا بستگی دارد. در اختلال طولانی، عبور قیمت از ۱۰۰ دلار امکانپذیر است؛ اما رقم قطعی قابل تعیین نیست.
آیا عربستان میتواند تنگه هرمز را کاملاً دور بزند؟
خیر. خط لوله شرق به غرب و پایانه ینبع فقط بخشی از صادرات عربستان را منتقل میکنند و خود به امنیت دریای سرخ و بابالمندب وابستهاند.
ذخیره راهبردی نفت آمریکا چقدر است؟
براساس گزارش EIA، ذخیره راهبردی آمریکا در هفته منتهی به ۲۱ اوت ۲۰۲۶ حدود ۲۸۹.۷ میلیون بشکه بوده است.
چرا با وجود کاهش عبور نفت از هرمز، قیمت نفت پایینتر از اوج است؟
آزادسازی ذخایر، کاهش تقاضا، افت واردات چین، استفاده از ذخایر تجاری و انتقال بخشی از محمولهها به مسیرهای جایگزین، شدت شوک قیمت را محدود کردهاند.
آیا قیمت نفت در سال ۲۰۲۷ کاهش پیدا میکند؟
در سناریوی بازگشت تدریجی جریان نفت و احیای ذخایر، TD Economics و EIA کاهش قیمت را پیشبینی کردهاند؛ اما ادامه اختلال در هرمز یا بابالمندب میتواند این پیشبینی را تغییر دهد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟