در شرایطی که بازار جهانی انرژی با طوفانی از نوسانات و تنشهای ژئوپولیتیک دستوپنجه نرم میکند، دادههای تازه بانک آمریکا (Bank of America Global Research) در ژوئیه ۲۰۲۶، خبر از یک زنگ خطر تاریخی برای امنیت انرژی ایالات متحده میدهد. بر اساس این گزارش، حجم کل ذخایر نفت خام آمریکا، شامل ذخیره راهبردی نفت (SPR)، با سقوطی بیسابقه به پایینترین سطح خود در نیمقرن اخیر رسیده است .
نکته هشداردهندهتر آنکه ضریب پوششدهی این ذخایر به مرز بحرانی ۴۰ روز کاهش یافته؛ در حالی که میانگین تاریخی این شاخص همواره حدود ۶۵ روز بوده است. این فاصله ۲۵ روزه، بیانگر سرعت بالای تخلیه این منابع ارزشمند در سالهای اخیر برای مدیریت مصنوعی بازار و جبران کاستیهای سیاستگذاری انرژی واشنگتن است. تحلیلگران ارشد انرژی معتقدند کاهش ذخایر SPR عملاً قدرت مانور دولت آمریکا را برای مقابله با شوکهای عرضه در آینده از بین برده و اقتصاد این کشور را در برابر بحرانهای پیشِروی بازار نفت، به شدت آسیبپذیر کرده است.
۵ پیامد استراتژیک تهکشیدن SPR برای اقتصاد و بازار انرژی
افول ذخایر راهبردی نفت آمریکا به پایینترین سطح تاریخی، تنها یک آمار ساده نیست؛ بلکه زنجیرهای از پیامدهای ژئوپلیتیک و اقتصادی را به همراه دارد که میتواند معادلات قدرت در بازار انرژی را دگرگون کند. در اینجا ۵ پیامد کلیدی این وضعیت بررسی میشود:
۱. تضعیف اهرم فشار واشنگتن بر بازار نفت: SPR بزرگترین سلاح ایالات متحده برای مهار جهشهای ناگهانی قیمت نفت بود. با تخلیه این منبع، واشنگتن دیگر ابزار مؤثری برای اعمال فشار بر اوپک و تولیدکنندگان بزرگ برای کاهش قیمت در مواقع ضروری در اختیار ندارد.
۲. آسیبپذیری بیسابقه در برابر شوکهای عرضه: در صورت بروز یک بحران ژئوپلیتیک جدید در خلیج فارس یا تنش در تنگه هرمز، آمریکا نمیتواند مانند گذشته با تزریق نفت ذخایر خود، کمبود عرضه را جبران کند. این به معنای جهش سریع قیمت بنزین و تورم در داخل این کشور است که تأثیر مستقیمی بر اقتصاد جهانی خواهد داشت.
۳. افزایش وابستگی به واردات در کوتاهمدت: با کاهش ذخایر داخلی، حتی با وجود افزایش تولید نفت شیل، آمریکا برای تأمین نیاز پالایشگاههای خود به واردات نفت خام سنگینتر (مشابه آنچه در SPR ذخیره شده) وابستهتر خواهد شد که این موضوع تراز تجاری آن را تحت فشار قرار میدهد.
۴. افزایش هزینههای تأمین مالی و تورم: در شرایطی که ذخایر امنیت انرژی کاهش مییابد، ریسکپذیری سرمایهگذاران در بازار نفت افزایش یافته و قیمتهای آتی (Futures) صعودی میشود. این امر به افزایش هزینههای تولید و حملونقل در سطح جهانی منجر شده و موج جدیدی از تورم را به اقتصادهای غربی تزریق میکند .
۵. شکاف در تعهدات بینالمللی: آمریکا به عنوان عضو مؤسس آژانس بینالمللی انرژی (IEA) متعهد به حفظ ذخایر معادل ۹۰ روز از خالص واردات خود بوده است. سقوط این شاخص به ۴۱ روز، جایگاه این کشور را به عنوان ضامن امنیت انرژی در میان متحدانش به شدت تضعیف کرده و شکافهایی در همپیمانیهای انرژی غرب ایجاد میکند.
آیا عصر بیدفاعی آمریکا در برابر بحران انرژی آغاز شده است؟
تهکشیدن تقریباً کامل ذخایر راهبردی نفت آمریکا، که روزگاری بزرگترین سپر امنیت انرژی جهان بود، نشاندهنده تغییر عمیق در فلسفه سیاستگذاری این کشور است. استفاده از SPR به عنوان ابزاری برای کنترل قیمتها در دوره بایدن، هرچند در کوتاهمدت به آرامش نسبی بازار کمک کرد، اما در بلندمدت هزینهای سنگین بر دوش اقتصاد آمریکا و جهان گذاشته است. این در حالی است که بهتازگی برخی مقامات ارشد این کشور هرگونه بحث جدی برای پر کردن مجدد این ذخایر را تکذیب کردهاند که نشان از تداوم این روند نزولی دارد .
با توجه به پیشبینیهای بانک آمریکا مبنی بر رشد اقتصادی ۲.۴ درصدی برای سال ۲۰۲۶ و تداوم سرمایهگذاری در هوش مصنوعی و زیرساخت، اما وابستگی شدید این رشد به انرژی ارزان، تناقض بزرگی نمایان میشود . آیا دولت آمریکا با اتکا به تولید بیسابقه نفت شیل میتواند این خلأ را پر کند، یا اینکه افول SPR، اقتصاد این کشور را برای همیشه در برابر طوفانهای ژئوپلیتیک آینده بیدفاع خواهد گذاشت؟ پاسخ به این پرسش، نهتنها سرنوشت بازار نفت، بلکه معماری جدید نظم انرژی جهانی را رقم خواهد زد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟