آمریکا ۵ نفتکش ایرانی را در خلیج عمان و خارک زد؛ سپاه در هرمز پاسخ داد

- اندازه متن +

آمریکا در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ پنج نفتکش حامل نفت خام ایران را هدف قرار داد؛ چهار نفتکش در خلیج عمان و یک نفتکش در نزدیکی جزیره خارک. فرماندهی مرکزی آمریکا نام این شناورها را Kaviz، Charminar، Horizon 1، Riesco و Derya اعلام کرده و ویدیویی از غرق‌شدن Riesco در خلیج عمان منتشر کرده است. سپاه پاسداران نیز حمله به این پنج نفتکش را مبنای عملیات متقابل خود علیه شناورها در تنگه هرمز اعلام کرد. با این حال، تا زمان به‌روزرسانی این گزارش، حجم مشخصی از نشت نفت ناشی از همین پنج حمله به‌طور رسمی اعلام نشده است.

آمریکا کدام ۵ نفتکش ایرانی را هدف قرار داد؟

فرماندهی مرکزی آمریکا یا CENTCOM در اطلاعیه رسمی ۸ سپتامبر اعلام کرد نیروهای آمریکایی پنج نفتکش حامل نفت خام ایران را هدف قرار داده‌اند.

طبق بیانیه CENTCOM، چهار نفتکش در خلیج عمان و یک نفتکش در نزدیکی جزیره خارک هدف قرار گرفتند. آمریکا مدعی است این حملات پس از آن انجام شد که سپاه پاسداران طی دو روز دو بار یک شناور نیروی دریایی آمریکا را با موشک‌های بالستیک هدف قرار داد.

نفتکش	محل اعلام‌شده حمله	وضعیت اعلام‌شده از سوی آمریکا
Kaviz	خلیج عمان	هدف قرار گرفت و از عملیات خارج شد
Charminar	خلیج عمان	هدف قرار گرفت و از عملیات خارج شد
Horizon 1	خلیج عمان	هدف قرار گرفت و از عملیات خارج شد
Riesco	خلیج عمان	هدف قرار گرفت؛ CENTCOM ویدیوی غرق‌شدن آن را منتشر کرد
Derya	نزدیکی جزیره خارک	هدف قرار گرفت و از عملیات خارج شد

CENTCOM همچنین گفته است پیش از حمله به شناورها به خدمه آنها دستور داده شد کشتی‌ها را ترک کنند.

بیانیه رسمی CENTCOM درباره حمله به پنج نفتکش ایرانی

ویدیوی غرق‌شدن نفتکش Riesco در خلیج عمان

فرماندهی مرکزی آمریکا علاوه بر اطلاعیه کتبی، ویدیویی را با عنوان غرق‌شدن نفتکش M/T Riesco در خلیج عمان منتشر کرده است. CENTCOM می‌گوید این تصاویر مربوط به حمله ۸ سپتامبر و در چارچوب عملیات علیه پنج نفتکش ایرانی است.

مشاهده ویدیوی اصلی در وب‌سایت فرماندهی مرکزی آمریکا

سپاه حمله به پنج نفتکش ایرانی را مبنای پاسخ در هرمز اعلام کرد

روابط عمومی سپاه پاسداران پس از این حملات اعلام کرد نیروی دریایی سپاه «در پاسخ به تجاوز ارتش آمریکا در حمله به ۵ نفتکش ایرانی» دو شناور آمریکایی، هشت نفتکش و ۱۰ کشتی را که به گفته سپاه قصد عبور از منطقه ممنوع و ناامن تنگه هرمز داشتند، هدف قرار داده است.

بنابراین اصل حمله آمریکا به پنج نفتکش فقط در روایت CENTCOM باقی نماند و سپاه نیز در اطلاعیه رسمی خود وقوع آن را مبنای عملیات متقابل قرار داد.

با این حال، درباره نتایج عملیات متقابل ایران نیز باید روایت طرفین را تفکیک کرد. رویترز در گزارش خود از بزرگ‌ترین موج حملات متقابل به کشتیرانی از زمان آغاز جنگ نوشت ایران و آمریکا روایت‌های متفاوتی درباره جزئیات خسارت‌ها ارائه کرده‌اند.

اطلاعیه سپاه درباره پاسخ به حمله آمریکا به پنج نفتکش ایرانی

حمله به نفتکش‌های ایرانی در خلیج عمان چگونه جنگ دریایی را تشدید کرد؟

حمله ۸ سپتامبر یک حادثه منفرد نبود. CENTCOM اعلام کرده بود سه روز قبل، در ۵ سپتامبر نیز سه نفتکش دیگر را پس از درگیری با نیروهای ایرانی هدف قرار داده است.

رویترز در ۹ سپتامبر مجموعه حملات متقابل ایران و آمریکا به شناورها را بزرگ‌ترین موج حملات علیه کشتیرانی از زمان آغاز جنگ توصیف کرد. در همان مقطع، قیمت نفت برنت نیز از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد.

اهمیت این تحول در آن است که درگیری از اهداف نظامی به شناورهایی رسیده که مستقیماً با حمل نفت و تجارت انرژی منطقه مرتبط‌اند؛ اتفاقی که علاوه بر ظرفیت صادرات، ریسک بیمه و هزینه حمل نفت را نیز تحت فشار قرار می‌دهد.

آیا حمله به پنج نفتکش باعث نشت نفت در خلیج عمان شد؟

در حال حاضر نمی‌توان حجم مشخصی از نشت نفت را به همین پنج نفتکش نسبت داد. منابع رسمی آمریکا اصل حمله و غرق‌شدن دست‌کم Riesco را مستند کرده‌اند، اما حجم نفت یا سوخت نشت‌کرده از این پنج شناور را اعلام نکرده‌اند.

این تفکیک مهم است، زیرا طی ماه‌های اخیر چند رخداد جداگانه آلودگی نفتی و آسیب به نفتکش‌ها در آب‌های عمان و اطراف تنگه هرمز گزارش شده است و ترکیب آنها با حادثه ۸ سپتامبر می‌تواند تصویر نادرستی ایجاد کند.

بنابراین عنوان دقیق‌تر این خبر «حمله به پنج نفتکش ایرانی» است و نه «نشت نفت از پنج نفتکش ایرانی»؛ مگر اینکه بعداً نهادهای دریایی ایران، عمان یا تصاویر ماهواره‌ای معتبر، نشت ناشی از همین شناورها را تأیید کنند.

چرا حمله به نفتکش در خلیج عمان خطر آلودگی نفتی دارد؟

هر حمله‌ای که بدنه، مخزن محموله یا مخازن سوخت یک نفتکش را تخریب کند می‌تواند نفت خام، سوخت سنگین یا سایر فرآورده‌ها را وارد آب کند. شدت آلودگی به محل آسیب، مقدار محموله، وضعیت مخازن و مدت زمان نشت وابسته است.

آب‌های خلیج عمان و تنگه هرمز از نظر محیط‌زیستی حساس‌اند. لکه نفتی می‌تواند تحت تأثیر باد و جریان دریایی به سواحل ایران یا عمان منتقل شود و بر شیلات، زیستگاه‌های ساحلی و فعالیت بنادر اثر بگذارد.

با این حال، وجود این ریسک زیست‌محیطی نباید با اثبات نشت از پنج نفتکش هدف قرارگرفته در ۸ سپتامبر اشتباه گرفته شود.

تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز بعد از حملات چه شد؟

پیامد جنگ نفتکش‌ها در هفته‌های بعد نیز ادامه پیدا کرده است. طبق داده‌های کشتیرانی که رویترز در ۲۱ سپتامبر منتشر کرد، در یک آخر هفته تنها ۱۷ شناور کالایی از تنگه هرمز عبور کردند؛ در حالی که این رقم در آخر هفته قبل ۳۷ شناور بود و متوسط تردد پیش از جنگ حدود ۱۲۵ شناور در روز گزارش شده است.

البته بخشی از نفتکش‌ها برای کاهش ریسک شناسایی با فرستنده AIS خاموش حرکت می‌کنند، بنابراین آمار قابل مشاهده لزوماً تمام تردد واقعی را ثبت نمی‌کند.

چارسو اقتصاد روند افت شدید تردد را در گزارش عبور کشتی از تنگه هرمز به ۳ فروند سقوط کرد نیز بررسی کرده است.

جنگ نفتکش‌ها هزینه حمل نفت را چقدر بالا برده است؟

اثر اقتصادی حملات اکنون فقط در تعداد شناورهای آسیب‌دیده دیده نمی‌شود. تولیدکنندگان خلیج فارس برای ادامه صادرات نفت به استفاده بیشتر از انتقال کشتی‌به‌کشتی در نزدیکی عمان و مسیرهای پیچیده‌تر روی آورده‌اند.

بر اساس تحلیل رویترز در ۲۱ سپتامبر، حجم انتقال نفت به روش کشتی‌به‌کشتی در سپتامبر به حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ در حالی که در اوت حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز بود.

هم‌زمان هزینه حمل نفت با نفتکش‌های بسیار بزرگ افزایش شدیدی داشته و در برخی مسیرها هزینه حمل به بیش از ۳۰ دلار برای هر بشکه رسیده است.

این وضعیت نشان می‌دهد حتی وقتی نفت فیزیکی همچنان از منطقه خارج می‌شود، جنگ نفتکش‌ها هزینه رساندن همان نفت به بازار جهانی را بالا می‌برد.

چارسو اقتصاد در تحلیل هرمز چگونه هزینه سرمایه‌گذاری را بالا می‌برد؟ ابعاد اقتصادی افزایش ریسک کشتیرانی در این آبراه را بررسی کرده است..

چرا خلیج عمان در جنگ نفتکش‌ها اهمیت دارد؟

خلیج عمان در سمت شرقی تنگه هرمز قرار گرفته و مسیر اتصال صادرات انرژی خلیج فارس به اقیانوس هند است. چهار نفتکش از پنج شناوری که CENTCOM در ۸ سپتامبر هدف قرار داد، در همین پهنه دریایی قرار داشتند.

اهمیت این منطقه فقط به عبور نفتکش‌ها محدود نیست. افزایش عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی در آب‌های نزدیک عمان نشان می‌دهد خلیج عمان اکنون بخشی از شبکه جایگزین برای حفظ صادرات نفت در شرایط اختلال تنگه هرمز شده است.

پرسش‌های پرتکرار درباره حمله به نفتکش‌های ایرانی در خلیج عمان

آمریکا چند نفتکش ایرانی را هدف قرار داد؟
CENTCOM اعلام کرده است در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ پنج نفتکش حامل نفت خام ایران را هدف قرار داده؛ چهار نفتکش در خلیج عمان و یک نفتکش در نزدیکی جزیره خارک.
نام پنج نفتکش ایرانی چه بود؟
طبق اطلاعیه CENTCOM، نام شناورها Kaviz، Charminar، Horizon 1، Riesco و Derya بوده است.
آیا یکی از نفتکش‌ها غرق شد؟
CENTCOM ویدیویی رسمی منتشر کرده که به گفته این فرماندهی، غرق‌شدن نفتکش Riesco در خلیج عمان پس از حمله ۸ سپتامبر را نشان می‌دهد.
آیا از پنج نفتکش ایرانی نفت نشت کرده است؟
تا زمان به‌روزرسانی این گزارش، حجم مشخص و تأییدشده‌ای از نشت نفت ناشی از همین پنج شناور توسط منابع رسمی اعلام نشده است. بنابراین نباید آلودگی‌های نفتی جداگانه منطقه را مستقیماً به این پنج حمله نسبت داد.
سپاه در پاسخ به حمله آمریکا چه کرد؟
سپاه اعلام کرد در پاسخ به حمله به پنج نفتکش ایرانی، دو شناور آمریکایی، هشت نفتکش و ۱۰ کشتی را که به گفته این نهاد قصد عبور از منطقه ممنوعه داشتند، هدف قرار داده است. جزئیات خسارت‌های ادعایی طرفین باید به‌صورت منتسب گزارش شود.
چرا حمله به نفتکش‌ها قیمت نفت را بالا می‌برد؟
زیرا حمله در اطراف هرمز و خلیج عمان ریسک اختلال در یکی از مهم‌ترین مسیرهای صادرات انرژی جهان را افزایش می‌دهد و هم‌زمان نرخ کرایه، بیمه جنگ و هزینه انتقال نفت را بالا می‌برد.

جمع‌بندی؛ حمله به پنج نفتکش چه چیزی را در هرمز تغییر داد؟

آنچه اکنون با منابع رسمی قابل تأیید است روشن است: آمریکا در ۸ سپتامبر پنج نفتکش حامل نفت خام ایران را هدف قرار داد؛ چهار شناور در خلیج عمان و یک شناور نزدیک خارک. CENTCOM ویدیوی غرق‌شدن Riesco را نیز منتشر کرده و سپاه حمله به پنج نفتکش را مبنای عملیات متقابل خود در تنگه هرمز اعلام کرده است.

اما یک مرز مهم باید حفظ شود: هنوز حجم مشخصی از نشت نفت ناشی از همین پنج نفتکش اعلام نشده است. در نتیجه مهم‌ترین پیام اقتصادی فعلی این رویداد نه یک عدد تأییدنشده درباره آلودگی، بلکه تشدید جنگ دریایی، کاهش تردد کشتی‌ها و افزایش شدید هزینه حمل نفت از خلیج فارس است.