عبور کشتی از تنگه هرمز به ۳ فروند سقوط کرد؛ تردد به یک‌پنجم میانگین ۱۰روزه رسید

تازه‌ترین داده‌های کشتیرانی نشان می‌دهد عبور کشتی از تنگه هرمز در سه‌شنبه ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ به تنها ۳ کشتی کالایی کاهش یافته است؛ رقمی معادل یک‌پنجم میانگین حدود ۱۵ کشتی در ۱۰ روز گذشته. داده‌های اولیه شرکت Kpler نشان می‌دهد هر سه کشتی ثبت‌شده در حال خروج از تنگه بوده‌اند. با این حال، خاموش‌بودن سامانه AIS برخی شناورها به این معناست که آمار قابل ردیابی لزوماً همه عبورها را پوشش نمی‌دهد.

فقط ۳ کشتی از تنگه هرمز عبور کردند

بر اساس داده‌های اولیه شرکت ردیابی کشتی Kpler که رویترز در ۲۳ سپتامبر منتشر کرده است، سه کشتی کالایی در روز سه‌شنبه ۲۲ سپتامبر از تنگه هرمز عبور کردند. این رقم از چهار کشتی ثبت‌شده در روز قبل نیز کمتر است و فاصله زیادی با میانگین متحرک ۱۰روزه حدود ۱۵ کشتی دارد.

هر سه شناور ثبت‌شده در حال خروج از تنگه هرمز بودند و یکی از آنها یک نفتکش کلاس پاناماکس بود. داده‌های اولیه Kpler در ساعت ۰۲:۰۰ به وقت گرینویچ ثبت شده و ممکن است با تکمیل اطلاعات ردیابی تغییر کند.

آیا واقعاً فقط ۳ کشتی از تنگه هرمز عبور کرده‌اند؟

عدد ۳ باید با یک ملاحظه مهم خوانده شود. آمار Kpler بر پایه داده‌های قابل ردیابی کشتی‌ها تهیه می‌شود و رویترز تأکید کرده است که برخی شناورها هنگام عبور از منطقه، فرستنده سامانه شناسایی خودکار یا AIS را خاموش می‌کنند. بنابراین تعداد واقعی عبورها می‌تواند بیشتر از تعداد شناورهای قابل مشاهده در داده‌های عمومی و تجاری ردیابی باشد.

به همین دلیل، عبارت دقیق‌تر این است که در داده‌های اولیه کشتیرانی سه عبور کالایی ثبت و ردیابی شده است؛ نه اینکه بتوان با قطعیت گفت هیچ شناور دیگری از تنگه عبور نکرده است.

نفتکش LNG دوباره داخل تنگه هرمز دیده شد

همزمان با کاهش تردد قابل مشاهده، داده‌های Kpler و LSEG نشان می‌دهد نفتکش گاز طبیعی مایع Al Mafyar روز سه‌شنبه دوباره در داخل تنگه هرمز مشاهده شده است. این شناور آخرین بار در ۱۹ سپتامبر در خارج از آبراه ردیابی شده بود.

بازگشت یک نفتکش LNG به محدوده تنگه مهم است، زیرا هرمز پیش از تشدید درگیری‌ها یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال نفت و گاز طبیعی مایع جهان بود. با این حال، مشاهده یک شناور به‌تنهایی نشانه بازگشت تردد به وضعیت عادی نیست و برای تشخیص تغییر روند باید داده چند روز متوالی بررسی شود.

تردد هرمز چقدر با شرایط عادی فاصله دارد؟

پیش از آغاز درگیری‌های سال ۲۰۲۶، حدود ۱۲۵ کشتی تجاری بزرگ در روز از تنگه هرمز عبور می‌کردند. این عدد شامل انواع نفتکش، کشتی حمل LNG، فله‌بر و شناورهای تجاری بزرگ بود و بنابراین دقیقاً هم‌تعریف با شاخص روزانه «commodity vessels» شرکت Kpler نیست؛ مقایسه این دو عدد باید با احتیاط انجام شود.

با این حال، کاهش تردد قابل مشاهده به محدوده تک‌رقمی و ثبت تنها سه کشتی در تازه‌ترین روز نشان می‌دهد فعالیت تجاری قابل ردیابی در این آبراه همچنان به‌شدت پایین‌تر از وضعیت پیش از جنگ قرار دارد.

برای درک اهمیت این مسیر در تجارت انرژی، گزارش جامع چارسو اقتصاد درباره تنگه هرمز و تازه‌ترین تحولات این آبراه را نیز می‌توانید دنبال کنید.

چرا تعداد کشتی‌های عبوری از هرمز کاهش یافته است؟

کاهش تردد را نمی‌توان فقط به یک عامل نسبت داد. شرکت‌های کشتیرانی، مالکان نفتکش‌ها و بیمه‌گران همزمان مجموعه‌ای از ریسک‌های امنیتی، عملیاتی و مالی را ارزیابی می‌کنند.

• افزایش ریسک امنیتی

  تداوم درگیری‌ها و حوادث امنیتی در آب‌های منطقه باعث شده عبور از هرمز برای اپراتورهای کشتی با ریسک بالاتری همراه باشد.

• افزایش هزینه بیمه جنگ

  بالارفتن ریسک یک آبراه می‌تواند حق بیمه جنگ و هزینه نهایی هر سفر را افزایش دهد. چارسو اقتصاد در گزارش بیمه جنگ تنگه هرمز ۱۴۰۵ اثر این ریسک بر هزینه نفتکش‌ها و تجارت انرژی را بررسی کرده است.

• خاموش‌شدن سامانه AIS

  برخی کشتی‌ها برای کاهش امکان ردیابی، سامانه شناسایی خودکار خود را خاموش می‌کنند. در نتیجه بخشی از تردد واقعی ممکن است در آمار لحظه‌ای دیده نشود.

• تغییر زمان یا شیوه انتقال محموله

  شرکت‌ها می‌توانند زمان حرکت را تغییر دهند یا از انتقال کشتی‌به‌کشتی و مسیرهای جایگزین استفاده کنند. این اقدامات به حفظ بخشی از جریان کالا کمک می‌کند، اما هزینه و پیچیدگی لجستیکی را افزایش می‌دهد.

کاهش عبور کشتی از تنگه هرمز چه اثری بر نفت و تجارت دارد؟

کاهش تعداد کشتی‌ها به‌تنهایی به معنای کاهش متناظر حجم نفت عبوری نیست؛ یک نفتکش بسیار بزرگ می‌تواند محموله‌ای بسیار بیشتر از چند شناور کوچک حمل کند و بخشی از نفت منطقه نیز با AIS خاموش یا از طریق عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی جابه‌جا می‌شود.

با این حال، باقی‌ماندن تردد قابل مشاهده در سطوح بسیار پایین یک شاخص مهم از ادامه ریسک عملیاتی هرمز است. این وضعیت می‌تواند از مسیر افزایش کرایه نفتکش، حق بیمه جنگ، هزینه عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی و زمان انتظار، هزینه صادرات انرژی خلیج فارس را بالا نگه دارد.

رویترز در روزهای اخیر گزارش کرده است که عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی در نزدیکی عمان به یکی از راه‌های حفظ جریان نفت تبدیل شده و حجم این عملیات در سپتامبر افزایش یافته است. این راهکار مانع توقف کامل صادرات می‌شود، اما هزینه حمل را بالا می‌برد.

برای جزئیات مقررات و شرایط عبور نیز گزارش قوانین اعلامی ایران برای عبور از تنگه هرمز را ببینید.

باب‌المندب هم پایین‌تر از میانگین قرار گرفت

فشار بر مسیرهای دریایی منطقه فقط به هرمز محدود نیست. داده‌های Kpler نشان می‌دهد در سه‌شنبه ۲۲ سپتامبر، ۲۲ کشتی کالایی از تنگه باب‌المندب عبور کردند؛ در حالی که میانگین ۱۰روزه این مسیر حدود ۲۶ کشتی بوده است.

از این تعداد، ۱۴ کشتی به سمت دریای سرخ و هشت کشتی به سمت خلیج عدن حرکت کردند. وجود همزمان محدودیت در هرمز و کاهش تردد باب‌المندب برای بازار انرژی اهمیت بیشتری دارد، زیرا این دو آبراه در زنجیره انتقال نفت و کالا میان خلیج فارس، آسیا، دریای سرخ و اروپا نقش کلیدی دارند.

چارسو اقتصاد در گزارش کریدور جایگزین تنگه هرمز چیست؟ بررسی کرده است که خطوط لوله و بنادر جایگزین تا چه اندازه می‌توانند وابستگی منطقه به این آبراه را کاهش دهند.

آیا کاهش تردد هرمز ادامه پیدا می‌کند؟

یک روز با سه عبور برای تعیین روند بلندمدت کافی نیست. شاخص مهم‌تر، میانگین چندروزه تردد، تعداد و ظرفیت نفتکش‌های عبوری، وضعیت کشتی‌های LNG، حجم صادرات بنادر خلیج فارس و تعداد شناورهایی است که با AIS خاموش حرکت می‌کنند.

در شرایط فعلی، داده‌های کشتیرانی نشان می‌دهد هرمز بسته نیست، اما تردد قابل ردیابی آن همچنان بسیار پایین‌تر از شرایط عادی است. بنابراین مهم‌ترین متغیر برای بازار انرژی، نه صرفاً عدد سه کشتی در یک روز، بلکه مدت زمانی است که این سطح پایین تردد ادامه پیدا می‌کند.

پرسش‌های پرتکرار درباره عبور کشتی از تنگه هرمز

• امروز چند کشتی از تنگه هرمز عبور کرده‌اند؟

  آخرین داده کامل منتشرشده مربوط به سه‌شنبه ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ است که سه کشتی کالایی قابل ردیابی از تنگه هرمز عبور کردند. هر سه شناور در حال خروج از تنگه بودند.

• میانگین عبور کشتی از تنگه هرمز چقدر است؟

  طبق داده‌های Kpler، میانگین متحرک ۱۰روزه در آخرین گزارش حدود ۱۵ کشتی کالایی در روز بوده است. پیش از جنگ نیز رویترز از تردد حدود ۱۲۵ کشتی تجاری بزرگ در روز گزارش داده بود، اما این دو شاخص تعریف یکسانی ندارند.

• آیا عدد ۳ کشتی تمام تردد تنگه هرمز را نشان می‌دهد؟

  خیر. این رقم بر اساس تردد قابل ردیابی است. برخی شناورها ممکن است سامانه AIS خود را خاموش کنند و در نتیجه در آمار اولیه ردیابی نشوند.

• آیا تنگه هرمز بسته شده است؟

  خیر. داده‌های فعلی نشان می‌دهد عبور کشتی‌ها ادامه دارد، اما تردد قابل مشاهده بسیار پایین‌تر از سطح عادی است. ثبت سه عبور در یک روز با بسته‌شدن کامل آبراه یکسان نیست.

• چرا کاهش تردد تنگه هرمز برای قیمت نفت مهم است؟

  هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است. کاهش پایدار ظرفیت عبور می‌تواند ریسک عرضه، کرایه نفتکش، هزینه بیمه و هزینه انتقال نفت و LNG را افزایش دهد؛ با این حال تعداد کشتی به‌تنهایی برای محاسبه حجم نفت عبوری کافی نیست.

جمع‌بندی

تازه‌ترین داده‌های Kpler نشان می‌دهد تردد قابل ردیابی در تنگه هرمز همچنان در سطح بسیار پایینی قرار دارد. تنها سه کشتی کالایی در ۲۲ سپتامبر از این آبراه عبور کردند، در حالی که میانگین ۱۰روزه حدود ۱۵ کشتی بود. با وجود ادامه عبور برخی نفتکش‌ها و مشاهده دوباره یک شناور LNG، هنوز نشانه کافی برای بازگشت ترافیک دریایی هرمز به شرایط عادی وجود ندارد. برای بازار انرژی، استمرار این وضعیت و حجم واقعی محموله‌های عبوری مهم‌تر از نوسان تعداد کشتی‌ها در یک روز است.

منابع داده‌های گزارش

• Reuters / Kpler ـ ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶

  تازه‌ترین گزارش داده‌های عبور کشتی از تنگه هرمز، تعداد شناورها، میانگین ۱۰روزه و وضعیت Al Mafyar

• خبرگزاری مهر ـ ۱ مهر ۱۴۰۵

  عبور تنها ۳ کشتی از تنگه هرمز طی روز گذشته