Skip to main content

چارسو اقتصاد

در حال دریافت تاریخ...

چارسواقتصاد

رسانه تحلیل و اخبار اقتصاد ایران و جهان

چرا تنگه هرمز کارت یک‌بارمصرف نیست؟ اهرم انرژی ایران چگونه کار می‌کند؟

چرا تنگه هرمز کارت یک‌بارمصرف نیست؟ اهرم انرژی ایران چگونه کار می‌کند؟

برخی از کارشناسان معتقدند که تنگه هرمز در جنگ تحمیلی مثل یک کارت یک‌بار مصرف است. باید آن را کاملا فروخت و بهره برد. اما چرا این نگرش یک خطای راهبردی و فاحش است؟

- اندازه متن +

تنگه هرمز کارت یک‌بارمصرف نیست چون ارزشش به بستن کامل مسیر بند نیست. بازار حتی احتمال اختلال را در نفت، بیمه جنگ و کرایه قیمت می‌گذارد. عبور ساختاری سال ۲۰۲۴ حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز بوده است. میانگین فصل دوم ۲۰۲۶ طبق اداره اطلاعات انرژی آمریکا به ۴.۹ میلیون بشکه رسید. این افت سطح جنگ است نه بی‌اهمیت شدن جغرافیا. بستن طولانی همان اهرم را هم می‌فرساید.

دو رقم را یکی نکنید. ۲۰ میلیون سهم ساختاری مسیر در سال عادی است. ۴.۹ میانگین یک فصل درگیری است. حکم راهبردی با عوض شدن رژیم جریان عوض نمی‌شود؛ فقط شدت شوک عوض می‌شود.

نمایه اقتصادی هرمز؛ ساختار جدا از جریان جنگ

شاخصرقمدورهمنبع
عبور ساختاری نفت و فرآوردهحدود ۲۰ میلیون بشکه در روز۲۰۲۴EIA
سهم مصرف مایعات جهانحدود یک‌پنجم۲۰۲۴EIA
سهم تجارت دریابرد نفتبیش از یک‌چهارم۲۰۲۴EIA
سهم LNG جهانحدود یک‌پنجم۲۰۲۴EIA
جریان جنگ؛ نفت و فرآورده۲۱.۶ به ۴.۹ میلیون بشکه در روزفصل چهارم ۲۰۲۵ به فصل دوم ۲۰۲۶EIA STEO
ظرفیت آزاد خط عربستان و اماراتحدود ۲.۶ میلیون بشکه در روزبرآورد EIAEIA
مقصد نفت و میعاناتحدود ۸۴ درصد آسیا۲۰۲۴EIA

نقشه خوشه هرمز

پرسش کاربرصفحه
تنگه هرمز چیست؟۳۲۶۹۲
پنج عدد هفتگی جریان و بیمه۳۲۶۳۲
نشانه‌های بازار نفت۳۱۵۵۵
اثر بر اقتصاد جهان۲۷۶۲۴
هرمز و تحریم۲۷۷۳۶
پترویوان و تسویه۳۲۵۰۶
عمان و کریدور موقت۳۲۰۸۶
ال‌ان‌جی قطر۳۲۳۶۶
زیان بیمه لویدز۳۲۶۱۶
گوگرد و کود۳۰۴۴۱
رشد و بنزین آمریکا۳۰۰۷۷
پنج شاخص اقتصاد ایران۳۲۵۴۴

چرا نگاه کارت یک‌بارمصرف غلط است؟

آن نگاه فقط دو حالت می‌بیند: مسیر باز است پس استفاده نشده؛ مسیر بسته شد پس قدرت تمام شد. بازار احتمال را هم می‌خرد. بیمه جنگ و کرایه پیش از توقف کامل بالا می‌رود. لویدز زیان نیمه اول را ۱.۴ میلیارد پوند برآورد کرد و گفت بخش عمده از خشکی و پوشش خشونت سیاسی آمده نه فقط نفتکش. شرح انتقال شوک در «اثر هرمز بر اقتصاد جهان».

چرا جایگزینی هرمز دشوار است؟

خط لوله عربستان و امارات حدود ۲.۶ میلیون بشکه ظرفیت آزاد دارد؛ در برابر عبور ساختاری ۲۰ میلیون کم است. ال‌ان‌جی زمینی در کوتاه‌مدت جایگزین قطار مایع‌سازی و کشتی سرد نمی‌شود. مقصد حدود ۸۴ درصد بار نفتی آسیاست؛ چین و هند ذی‌نفع ثبات‌اند نه فقط واشنگتن. «چرا جنگ ایران جهانی شد».

بازدارندگی انرژی از کدام کانال کار می‌کند؟

برای اثرگذاری لزوماً به توقف کامل نیاز نیست.

چرا بستن دائمی قدرت ایران را هم می‌فرساید؟

صادرات و واردات خود ایران گران می‌شود. مشتری آسیایی به بندر و لوله رقیب فکر می‌کند. حضور نظامی خارجی محتمل‌تر می‌شود. بازدارندگی یعنی طرف بداند هزینه هست؛ نه اینکه آن هزینه هر روز روی تهران هم بنشیند. بارگیری با وصول یکی نیست. عبور موفق را در ردگیر پنج عدد جدا از ادعای بارگیری نگه دارید.

هرمز چگونه از کارت فشار به نهاد قدرت تبدیل می‌شود؟

عوارض یک‌جانبه عبور در حقوق دریاها سست است. درآمد پایدار از خدمت است: امداد، یدک، آلودگی، تعمیر، سوخت و بندر.

  • جاسک، چابهار و مکران
  • عملیاتی ماندن گوره–جاسک
  • بازار خدمات دریایی
  • هماهنگی فنی با عمان؛ «کریدور موقت»
  • گره زدن نفع چین و هند به ثبات مسیر؛ «پترویوان و تسویه»

سه سناریو

سناریوبازارایران
عبور باثبات و نقش فعالبیمه و قیمت کنترل‌شده‌ترخدمت دریایی و نفوذ
تنش مدیریت‌شدهکرایه و نوسان بالاترچانه‌زنی بیشتر؛ هزینه تجارت
اختلال شدید و طولانیشوک عرضهسود سیاسی کوتاه؛ زیان تجاری سنگین

جمع‌بندی

جغرافیا به‌علاوه بیمه، بندر و مشتری آسیا قدرت می‌سازد. جایگاه پایدار این است که جهان بدون ایران امنیت مسیر را ارزان تمام نکند. یک روز پرحجم یا میانگین ۴.۹ این حکم را عوض نمی‌کند؛ فقط رژیم جریان را عوض می‌کند.

سؤالات متداول

  • چرا هرمز برای اقتصاد جهان مهم است؟

    حدود یک‌پنجم مصرف مایعات و نزدیک یک‌پنجم ال‌ان‌جی از همین آبراه می‌گذرد. خط جایگزین کل حجم را نمی‌گیرد.

  • آیا ایران می‌تواند هرمز را کامل ببندد؟

    توان اثرگذاری بالاست. بستن کامل و طولانی برای همه طرف‌ها، از جمله ایران، گران است.

  • چرا کارت یک‌بارمصرف نیست؟

    بازار احتمال اختلال را هم در قیمت و بیمه می‌گذارد.

  • خطوط لوله جای هرمز را می‌گیرند؟

    ظرفیت آزاد حدود ۲.۶ میلیون بشکه است؛ در برابر عبور ساختاری ۲۰ میلیون کم است.

  • ۲۰ میلیون با ۴.۹ کدام درست است؟

    هر دو، با واحد متفاوت. ۲۰ میلیون سهم ساختاری ۲۰۲۴ است. ۴.۹ میانگین فصل دوم ۲۰۲۶ است.

منابع داده‌های گزارش

تعداد بازدید: ۱۰
درباره نویسنده

سید مجتبی هاشمی

سیدمجتبی هاشمی دانش‌آموخته اقتصاد نظری از دانشگاه علامه طباطبایی، سردبیر چارسو اقتصاد و متمرکز بر دو حوزه پژوهشی تجارت و تعارض منافع است.

ارسال دیدگاه
0 دیدگاه

نظر شما در مورد این مطلب چیه؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

خانه
آخرین اخبار
تنگه هرمز
تماس با ما