نتایج یک نظرسنجی تازه در بریتانیا نشان میدهد نگرانی فزاینده از اختلالات گسترده در خدمات حیاتی، از جمله حملات سایبری، قطعی برق، بلایای طبیعی یا بحرانهای ژئوپلیتیکی، میلیونها شهروند این کشور را به سوی «آمادگی اضطراری» سوق داده است.
دادههای شبکه خودپردازهای Link حاکی از نگهداری پول نقد در خانه، ذخیرهسازی مواد غذایی و تهیه تجهیزات اضطراری برای مقابله با سناریوهایی است که میتواند نظم عادی زندگی را مختل کند.
این پدیده، ابعاد جدیدی از آسیبپذیری زیرساختهای مدرن و شکنندگی اجتماعی در اقتصادهای به ظاهر پیشرفته را به نمایش میگذارد.
بازگشت نوستالژی پول نقد و ابزارهای سنتی در عصر دیجیتال
یکی از مهمترین یافتههای این نظرسنجی، احیای نقش پول نقد و ابزارهای سنتی در برنامههای تابآوری خانوارهاست.
با وجود گذار سریع اقتصاد بریتانیا به سوی پرداختهای دیجیتال و کاهش چشمگیر سهم پول نقد در تراکنشها، نگرانی از اختلال در زیرساختهای فناوری باعث شده پول نقد بار دیگر به عنوان یک «دارایی اضطراری» مورد توجه قرار گیرد.
۱۷ درصد از مردم بریتانیا به طور مشخص برای شرایط بحرانی پول نقد در خانه نگهداری میکنند و ۱۵ درصد دیگر نیز بر ذخایر اسکناس و سکه خود در زمان بحران تکیه خواهند کرد.
این روند، نشانهای از بیاعتمادی پنهان به پایداری مطلق سیستمهای کاملاً دیجیتال است و لزوم حفظ گزینههای جایگزین برای مدیریت ریسک را حتی در پیشرفتهترین اقتصادها برجسته میسازد.
علاوه بر پول نقد، شهروندان به ابزارهای ساده و سنتی نیز روی آوردهاند؛ ۴۹ درصد از چراغقوه باتریدار، ۴۷ درصد از مواد غذایی کنسروی، ۲۰ درصد از اجاقهای گازی قابلحمل و ۱۵ درصد از رادیوهای آنالوگ برای شرایط اضطراری استفاده میکنند.
این ارقام تأکید بر شکنندگی زیرساختهای مدرن و ضرورت بازگشت به راهکارهای ابتداییتر برای حفظ بقا را نمایان میسازد.
پیامدهای جهانیشدن ناامنی
افزایش تمایل به «پریپینگ» یا آمادهسازی برای شرایط بحرانی در بریتانیا را باید در بستر مجموعهای از نگرانیهای جهانی و داخلی تحلیل کرد که به تدریج حس ناامنی عمومی را تشدید کرده است.
جنگهای جاری در اوکراین و خاورمیانه، تشدید رویدادهای شدید آبوهوایی ناشی از تغییرات اقلیمی و هشدارهای امنیتی مکرر درباره حملات سایبری به زیرساختهای حیاتی، تصویری از جهانی بهمراتب ناپایدارتر و پرریسکتر در ذهن شهروندان ایجاد کرده است.
این فضا، نوعی «انتظار بحران» را در جامعه دامن زده است؛ انتظاری که باعث شده بسیاری از خانوادهها به این فکر بیفتند که در صورت بروز اختلال در سیستم بانکی، قطع برق یا اختلال در شبکههای دیجیتال، چگونه میتوانند نیازهای اولیه خود را تأمین کنند.
به این ترتیب، امنیت فردی و اجتماعی دیگر به مرزهای ملی محدود نمیشود، بلکه پیامدهای بحرانهای جهانی به طور مستقیم بر رفتار و برنامهریزیهای روزمره مردم در کشورهای صنعتی نیز تأثیر میگذارد و فرهنگ مصرف و زندگی را به سمت احتیاط و ذخیرهسازی سوق میدهد.
رشد فرهنگ بقا
افزایش رفتارهای آمادهسازی برای بحران در بریتانیا نه یک اتفاق منزوی، بلکه بخشی از روند گستردهتر «فرهنگ بقا» در کشورهای غربی است که طی سالهای اخیر شدت گرفته است.
پس از همهگیری کووید-۱۹ ـ که منجر به اختلال بیسابقه در زنجیرههای تأمین جهانی شد ـ و در پی آن افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی و هشدارهای مداوم درباره آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی، مفهوم «آمادگی فردی برای بحران» بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
در بسیاری از کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی، فروشگاههای تخصصی تجهیزات بقا یا همان prepper shops رشد چشمگیری یافتهاند که اقلامی نظیر غذاهای مقاوم، فیلتر آب و ابزارهای اضطراری عرضه میکنند.
این دگرگونی فرهنگی، از یک سو بیانگر کاهش اعتماد عمومی به کارآمدی دولتها در مدیریت بحرانهاست و از سوی دیگر، نشانهای از آسیبپذیری الگوی زندگی مصرفمحور غربی است که با نخستین بحران جدی، به سمت اضطراب و خوداتکایی بازمیگردد.
جمعبندی
نتایج این نظرسنجی تصویری گویا از شکاف میان ظاهر مدرن جهان غرب و واقعیت شکننده زیرساختهای آن ارائه میدهد. جامعهای که سالها خود را پیشرفته، امن و دیجیتالی میدانست، اکنون در حال بازگشت به رفتارهایی است که بیشتر به دوران جنگ سرد شباهت دارد.
وابستگی بیشازحد به فناوری، جهانیشدن بحرانها و کاهش اعتماد عمومی به نهادها سبب شده شهروندان بریتانیایی برای بدترین سناریوها آماده شوند، حتی اگر دولتهایشان اصرار داشته باشند همهچیز تحت کنترل است. در نهایت، رشد فرهنگ بقا در قلب اروپا نه نشانهی قدرت تابآوری، بلکه هشداری است برای کاهش اعتماد، فرسایش ثبات اجتماعی و تردید درباره دوام الگوی امنیتی غربی.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟