بررسی بندر فجیره امارات پس از حمله ایران

در دهه‌های اخیر، نقش بنادر استراتژیک در شکل‌دهی به شبکه‌های تجارت جهانی و زنجیره‌های تأمین بین‌المللی به‌طور چشمگیری افزایش یافته است.

در این میان، موقعیت جغرافیایی و ظرفیت‌های زیرساختی بنادر می‌تواند آن‌ها را به گره‌های حیاتی در اقتصاد جهانی تبدیل کند.

بندر فجیره کجاست؟

بندر فجیره به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز دریایی در امارات متحده عربی، نمونه‌ای بارز از این تحول ساختاری در اقتصاد منطقه‌ای و جهانی است.

قرارگیری این بندر در ساحل شرقی و خارج از تنگه هرمز، مزیت رقابتی قابل‌توجهی را برای دسترسی مستقیم به آب‌های آزاد و کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیکی فراهم کرده است.

اهمیت بندر فجیره برای امارات

از منظر اقتصادی، بندر فجیره را می‌توان به‌عنوان یک هاب لجستیکی چندمنظوره تحلیل کرد که به یکی از مراکز کلیدی ذخیره‌سازی و توزیع انرژی در سطح جهانی تبدیل شده است.

توسعه ظرفیت‌های ذخیره‌سازی نفت خام و فرآورده‌های پالایش‌شده، همراه با اتصال به زیرساخت‌های حیاتی مانند خطوط لوله، این بندر را به حلقه‌ای اساسی در زنجیره تأمین انرژی بین شرق و غرب بدل کرده است.

چنین جایگاهی، علاوه بر افزایش امنیت انرژی، به بهینه‌سازی هزینه‌های حمل‌ونقل و افزایش کارایی بازارهای انرژی کمک می‌کند.

از دیدگاه اقتصاد توسعه‌، رشد بندر فجیره را می‌توان در چارچوب نظریه‌های مزیت نسبی مکانی و اقتصاد خوشه‌ای مورد بررسی قرار داد.

جایی که تمرکز فعالیت‌های مرتبط با نفت، حمل‌ونقل دریایی و خدمات پشتیبانی، منجر به ایجاد هم‌افزایی اقتصادی و جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی شده است.

این روند، در نهایت به تقویت جایگاه فجیره در اقتصاد جهانی و تبدیل آن به یک پیوند راهبردی میان بازارهای آسیایی، آفریقایی و اروپایی انجامیده است.

چرا این بندر برای اقتصاد جهان اهمیت دارد؟

فجیره که از نظر استراتژیک در ساحل شرقی امارات متحده عربی و تقریباً 70 مایل دریایی از تنگه هرمز واقع شده است، یک قطب کلیدی کشتیرانی برای امارات متحده عربی و همچنین منطقه وسیع‌تر است.

بنابراین، بندر فجیره یک پیوند اقتصادی اساسی بین شرق و غرب است و فرصت‌های تجارت محلی و بین‌المللی را به بازارهای شبه قاره هند و شمال شرقی آفریقا گسترش می‌دهد.

تاریخچه مختصر بندر فجیره

ساخت اولیه بندر در سال 1978، به عنوان بخشی از توسعه اقتصادی امارات متحده عربی آغاز شد و عملیات کامل آن در سال 1983 آغاز شد.

از آن زمان، این بندر روند مداومی از بهبود را آغاز کرده و خدمات کانتینری، محموله عمومی و امکانات فله خشک و تر خود را توسعه داده است تا بتواند طیف وسیعی از خدمات کارآمد و جامع را ارائه دهد.

با شروع از طول اسکله 370 متری، امروز در سال 2024، طول کل اسکله در بندر فجیره بیش از 9.5 کیلومتر است.

تحت حمایت، چشم‌انداز و حمایت والاحضرت شیخ حمد بن محمد الشرقی، عضو شورای عالی و حاکم فجیره، منطقه صنعتی نفت فجیره و بندر فجیره به بزرگترین ظرفیت ذخیره‌سازی تجاری نفت تصفیه‌شده و خام در خاورمیانه تبدیل شده‌اند.

زیرساخت‌های پیشرفته این بندر به شرکت‌های ملی نفت، شرکت‌های بین‌المللی نفت و تاجران نفت جهانی کمک می‌کند تا حضور تجاری خود را در سطح محلی و بین‌المللی گسترش دهند.

فجیره همچنین میزبان خط لوله نفت خام ابوظبی است که یک تأسیسات مهم استراتژیک است و به ابوظبی اجازه می‌دهد نفت خام ممتاز خود را مستقیماً از طریق امارت فجیره به دریای عرب صادر کند.

چگونه بندر فجیره یکی از قطب سوخت‌رسانی در جهان تبدیل شد؟

ذخیره‌سازی نفت در فجیره، که با ظرفیت ذخیره‌سازی ۵۵۰،۰۰۰ متر مکعب در ساعت در سال ۱۹۹۴ آغاز شد و از آن زمان به تقریباً ۱۸ میلیون متر مکعب در ساعت افزایش یافته است.

سوخت‌رسانی در آب‌های سرزمینی فجیره از یک بندر سوخت‌رسانی متوسط به یکی از سه قطب برتر سوخت‌رسانی در جهان تبدیل شده است.

ترمینال‌های تانکر نفت فجیره مکان اصلی و مرکزی امارات متحده عربی برای فعالیت‌های سوخت‌رسانی و تجارت نفت است.

این ترمینال به طور خاص برای جابجایی ایمن و کارآمد حجم بالای نفت خام و فرآورده‌های پالایش‌شده وارداتی و صادراتی توسط ۱۵ شرکت بین‌المللی ذخیره‌سازی ترمینال شناخته‌شده که مستقیماً به بندر متصل هستند، طراحی شده است.

در ژوئن ۲۰۱۷، بندر فجیره و بنادر ابوظبی یک توافقنامه امتیاز ۳۵ ساله امضا کردند که به بنادر ابوظبی حق انحصاری ارائه خدمات برای کشتی‌های کانتینری، محموله‌های عمومی، کشتی‌های رورو و کروز را اعطا می‌کند.

ظرفیت ترمینال کانتینری ۷۲۰،۰۰۰ TEU در سال است و انبار محموله‌های عمومی ظرفیت ۱.۳ میلیون تن در سال را دارد که مکمل خدمات ارائه شده در بندر خلیفه است.

منطقه آب‌های عمیق بندر دیبا به یک ترمینال صادراتی جدید برای سنگ آهک، سنگدانه و کلینکر تبدیل شده است و بر بازارهای شبه قاره هند تمرکز خواهد داشت.

ترمینال فله جدید، صادرات سنگ آهک را آسان‌تر می‌کند زیرا بندر کمتر از ۵۰ کیلومتر از معادن فاصله دارد. عملیات تجاری از ۱ مارس ۲۰۲۴ آغاز شد.

این ترمینال با گنجایش حداکثر ۱۷۴ موقعیت لنگر در هر زمان، خدمات یک مرحله‌ای کارآمد و متنوعی را برای فراخوانی کشتی‌ها ارائه می‌دهد.

منطقه لنگرگاه فجیره به دلیل ایمنی، امنیت و آب‌های آرام خود شناخته شده است و سالانه حدود ۱۲۰۰۰ کشتی با FAA تماس می‌گیرند و آن را به یکی از بزرگترین مراکز خدمات دریایی در جهان تبدیل می‌کند.

خدمات شامل سوخت‌رسانی، تأمین کشتی، تعمیر کشتی، قطعات یدکی، بازرسی و تعویض خدمه است.

ناوگان بیش از ۱۰۰ کشتی تدارکاتی خصوصی به صورت ۲۴ ساعته از بندرگاه خدماتی اختصاصی بندر فعالیت می‌کنند.

یک مرکز سرپوشیده برای عملیات تدارکات دریایی، مانند بارگیری انبارها و قطعات یدکی، تأمین برق و آب شیرین، خدمات فاضلاب، جایگاه سوخت و انبار. فجیره به طور قابل توجهی توسعه یافته و به مکانی استراتژیک با امکانات در سطح جهانی تبدیل شده است و همچنان به بهبود و رشد خود ادامه می‌دهد تا نیازهای هیجان‌انگیز و متنوع آینده را برآورده کند.

حمله اخیر به بندر فجیره نشان داد که حتی اختلالات محدود در یک هاب راهبردی می‌تواند زنجیره تأمین انرژی و تجارت در امارات متحده عربی را تحت تأثیر قرار دهد.

این رویداد با افزایش ریسک در مسیرهای حیاتی نزدیک به تنگه هرمز، هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه را بالا برده و نوسانات کوتاه‌مدتی در بازار انرژی ایجاد کرده است.

این تأثیرات در قالب اختلال موقت ارزیابی می‌شود و خبر از صدمه اقتصادی به امارات در رابط با این حمله می‌تواند حتی به اختلال دائمی نیز در صورت بروز اشتباه دیگر از امارات تبدیل شود.