تأمین پایدار زنجیره غذایی و محصولات پروتئینی در دوران التهابات ژئوپلیتیک و جنگ‌های اقتصادی، خط مقدم دفاع از آرامش روانی جامعه و حفظ امنیت ملی به شمار می‌رود.
اتکای حداکثری به ظرفیت‌های تولیدی داخل در صنعت دام، طیور و آبزیان، این امکان را برای اقتصاد ایران فراهم کرده است تا بدون وابستگی شکننده به واردات اقلام نهایی، نه تنها سبد مصرفی خانوارها را به صورت مستمر پوشش دهد، بلکه از مازاد تولید به عنوان اهرمی برای ارزآوری و حضور در بازارهای منطقه‌ای بهره ببرد.
به‌روزرسانی مهر ۱۴۰۵: محمدجعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور، با تأکید بر پیوند مستقیم امنیت غذایی و امنیت ملی اعلام کرد که صنعت دام و طیور کشور سالانه حدود ۱۹ میلیون تن انواع محصولات پروتئینی تولید می‌کند که علاوه بر تأمین نیاز داخل، نقش مؤثری در صادرات دارد.
بر اساس آمارهای رسمی ارائه‌شده، حجم تولید سالانه شیر خام بیش از ۱۳ میلیون تن، گوشت مرغ حدود ۳.۲ میلیون تن، تخم‌مرغ حدود ۱.۱۴ میلیون تن، گوشت قرمز حدود ۹۵۰ هزار تن و عسل حدود ۱۲۶ هزار تن ثبت شده است. وی استمرار بی‌وقفه این سطح از تولید در شرایط جنگی و محدودیت‌ها را شایسته تقدیر دانست.
چرا حفظ تولید ۱۹ میلیون تنی پروتئین در شرایط جنگی، یک دستاورد راهبردی امنیتی است؟
در شرایطی که دشمنان در جنگ اقتصادی تلاش می‌کنند با اختلال در زنجیره لجستیک و مبادلات مالی، تأمین کالاهای اساسی را با چالش مواجه سازند، حفظ ظرفیت تولید ۱۹ میلیون تنی محصولات دامی یک سپر دفاعی تمام‌عیار است. تولید بیش از ۱۳ میلیون تن شیر خام و ۳.۲ میلیون تن گوشت مرغ نشان می‌دهد که زیرساخت‌های امنیت غذایی کشور در برابر شوک‌های بیرونی کاملا مقاوم بوده و فشارهای تحریمی نتوانسته است چرخه تولید در دامداری‌ها و مرغداری‌های سراسر کشور را متوقف کند.
جزئیات آماری تولید انواع محصولات دامی و پروتئینی کشور به چه صورت است؟
کالبدشکافی ظرفیت تولید سالانه زیربخش‌های صنعت دام و طیور کشور بر اساس آمارهای رسمی دولت در جدول زیر قابل بررسی است:
| نوع محصول دامی و پروتئینی | میزان تولید سالانه | جایگاه در سبد مصرفی و تجاری کشور |
| شیر خام | بیش از ۱۳,۰۰۰,۰۰۰ تن | تأمین کامل صنایع لبنی داخل و ایجاد مازاد ارزآور برای صادرات محصولات لبنی |
| گوشت مرغ | حدود ۳,۲۰۰,۰۰۰ تن | ستون اصلی تأمین پروتئین سفید خانوارها و ایجاد ظرفیت صادرات به کشورهای همسایه |
| تخم‌مرغ | حدود ۱,۱۴۰,۰۰۰ تن | خودکفایی کامل در تولید پروتئین ارزان‌قیمت و تنظیم‌کننده سریع بازار داخلی |
| گوشت قرمز | حدود ۹۵۰,۰۰۰ تن | پوشش بخش عمده نیاز استراتژیک بازار داخل و کاهش وابستگی به واردات گوشت گرم و منجمد. |
| عسل | حدود ۱۲۶,۰۰۰ تن | جایگاه برتر جهانی در صنعت زنبورداری و ظرفیت بالای صادراتی با ارزش افزوده بالا |
| مجموع تولیدات صنعت دام و طیور | حدود ۱۹,۰۰۰,۰۰۰ تن | تضمین امنیت غذایی کشور در شرایط جنگی و تثبیت نقش ایران در بازار غذای منطقه |
خودکفایی در تولید محصولات دامی چه پیامدهایی برای ثبات بازار و اقتصاد ملی دارد؟
پشتوانه ۱۹ میلیون تنی تولیدات دامی، زنجیره‌ای از آثار مثبت اقتصادی و اجتماعی را در سطح کلان رقم می‌زند:
جلوگیری از خروج میلیاردها دلار ارز
تولید داخلی ۳.۲ میلیون تن مرغ و ۱۳ میلیون تن شیر خام، کشور را از واردات گسترده فرآورده‌های نهایی بی‌نیاز کرده و منابع ارزی را حفظ می‌کند.
تبدیل شدن ایران به هاب صادرات پروتئین منطق
مازاد تولید در بخش لبنیات، مرغ، تخم‌مرغ و عسل، امکان صادرات مستمر به بازارهای عراق، اوراسیا و حاشیه خلیج فارس را فراهم ساخته است.
مهار تورم خوراکی‌ها و پشتیبانی از طرح کالابرگ
عرضه پایدار و روزانه این حجم از پروتئین، پشتوانه فیزیکی لازم برای اجرای موفق طرح‌های حمایتی دولت همچون کالابرگ الکترونیک را تضمین می‌کند.
چگونه مازاد تولید دام و طیور به موتور ارزآوری غیرنفتی تبدیل می‌شود؟
همان‌طور که پیش‌تر در گزارش‌های بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی اشاره شد، ایران هم‌اکنون آمادگی صادرات ده هزار تن مرغ به بازارهایی نظیر عراق را دارد. در کنار گوشت مرغ، صنعت لبنیات ایران نیز به واسطه تولید بیش از ۱۳ میلیون تن شیر خام، یکی از صادرکنندگان مطرح در منطقه محسوب می‌شود. این ارزآوری به بخش کشاورزی اجازه می‌دهد بخشی از نیازهای ارزی خود برای واردات نهاده‌ها و تجهیزات را به صورت خودگردان تأمین کند.
چه چالش‌هایی پایداری زنجیره تولید دام و طیور را در شرایط فعلی تهدید می‌کند؟
برای حفظ و ارتقای رکورد ۱۹ میلیون تنی تولید در ماه‌های آینده، سیاست‌گذار باید دو چالش کلیدی زیر را مدیریت کند:
تأمین بهنگام نهاده‌های دامی (ذرت، کنجاله سویا و جو)
با وجود خودکفایی در تولید محصول نهایی، بخش قابل‌توجهی از خوراک دام و طیور وارداتی است و تخصیص منظم ارز و ترخیص سریع آن از بنادر شمالی و جنوبی حیاتی است.
مدیریت سرمایه در گردش تولیدکنندگان
افزایش هزینه‌های تولید، دارو، واکسن و حمل‌ونقل در شرایط تحریمی، نیازمند حمایت بانکی و پرداخت به‌موقع تسهیلات سرمایه در گردش به دامداران و مرغداران است.
جمع‌بندی؛ آیا صنعت دام و طیور ایران از آزمون شرایط جنگی سربلند بیرون آمده است؟
ثبت تولید سالانه ۱۹ میلیون تن محصولات متنوع دامی از شیر و گوشت گرفته تا تخم‌مرغ و عسل در میانه محدودیت‌ها و شرایط جنگی، نشان‌دهنده عمق راهبردی و تاب‌آوری کم‌نظیر بخش کشاورزی ایران است.
مادامی که زنجیره تأمین نهاده‌ها و حمایت از تولیدکنندگان داخلی با حساسیت دنبال شود، این ظرفیت عظیم نه تنها امنیت غذایی کشور را به عنوان یکی از ارکان امنیت ملی بیمه می‌کند، بلکه حضور پررنگ ایران در بازارهای صادراتی منطقه را نیز تداوم خواهد بخشید.
سوالات متداول
کل حجم تولید سالانه محصولات دامی در کشور چقدر است؟
بر اساس اعلام معاون اجرایی رئیس‌جمهور، صنعت دام و طیور کشور سالانه حدود ۱۹ میلیون تن انواع محصولات پروتئینی و دامی تولید می‌کند.
میزان تولید سالانه شیر خام، گوشت مرغ و گوشت قرمز در ایران چه رقمی است؟
تولید سالانه شیر خام بیش از ۱۳ میلیون تن، گوشت مرغ حدود ۳.۲ میلیون تن و گوشت قرمز حدود ۹۵۰ هزار تن گزارش شده است.
وضعیت تولید تخم‌مرغ و عسل در آمارهای رسمی چگونه است؟
در حال حاضر سالانه حدود ۱.۱۴ میلیون تن (یک میلیون و ۱۴۰ هزار تن) تخم‌مرغ و حدود ۱۲۶ هزار تن عسل در کشور تولید می‌شود.
آیا تولیدات دامی کشور صرفا برای مصرف داخلی است یا صادرات هم دارد؟
این حجم از تولید علاوه بر تأمین کامل نیازهای داخلی، ظرفیت قابل‌توجهی برای صادرات به کشورهای همسایه و ارزآوری برای اقتصاد کشور ایجاد کرده است.
چرا استمرار تولید محصولات دامی در شرایط فعلی اهمیت بالایی دارد؟
زیرا امنیت غذایی یکی از مؤلفه‌های اصلی امنیت ملی محسوب می‌شود و حفظ تولید ۱۹ میلیون تنی در شرایط جنگی و تحریمی، مانع از بروز هرگونه کمبود در سبد غذایی مردم می‌شود.
منابع و استنادات رسمی:
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟