تحلیل بازار ارز و دلار هفته سوم مهر

بازار ارز در هفته گذشته یک مسیر رفت و برگشتی کامل را تجربه کرد. دلار که روز شنبه با قیمت ۲۶۳ هزار تومان کار خود را آغاز کرده بود، در میانه هفته تا ۲۵۷ هزار تومان افت کرد و سپس با یک بازگشت قوی به ۲۶۵ هزار تومان رسید. این نوسان در بستری اتفاق افتاد که بانک مرکزی با ابزارهای متعدد وارد میدان شده بود و همزمان اخبار امنیتی منطقه، ذهن معامله‌گران را درگیر سناریوهای متفاوت می‌کرد. این گزارش روند قیمت دلار در هفته گذشته، ابزارهای به‌کاررفته توسط بانک مرکزی، و نیروهای موثر بر بازار را بررسی می‌کند.

از افت میانه هفته تا جهش پایان هفته: مسیر قیمت دلار در هفته سوم مهر

دلار با قیمت ۲۶۳ هزار تومان هفته را آغاز کرد و در روزهای ابتدایی تحت فشار عرضه قرار گرفت و تا محدوده ۲۵۷ هزار تومان پایین آمد. این کاهش همزمان با ورود بانک مرکزی به بازار از طریق عرضه ارز در بانک‌های منتخب با قیمت‌هایی بین ۲۵۷ تا ۲۵۹ هزار تومان اتفاق افتاد.

با این حال افت میانه هفته دوامی نیاورد. روز چهارشنبه ۲۱ مهر، دلار با افزایش چهار هزار تومانی نسبت به روز قبل در کانال ۲۶۱ هزار تومانی بسته شد و روز پنجشنبه ۲۲ مهر با یک جهش چهار هزار تومانی دیگر به ۲۶۵ هزار تومان رسید. در مجموع، دلار هفته را با قیمتی بالاتر از قیمت ابتدای هفته به پایان رساند و دو هزار تومان بالاتر از نرخ بازگشایی بسته شد.

علت نوسانات بالای دلار چه بود؟

این چرخش قیمتی در عمدتا از دو منبع تغذیه شد. اول، نگرانی معامله‌گران از اخبار مربوط به شروع جنگ روزهای آینده که تقاضا را افزایش داد. دوم، رفتار پوشش ریسک پیش از تعطیلات پایان هفته که بخشی از بازار را به سمت خرید ارز سوق داد. فعالان اقتصادی از جمله تجار و واردکنندگان که در ماه‌های اخیر با تشدید ریسک روبرو شده‌اند، تمایل داشتند ارز مورد نیاز آتی خود را زودتر تامین کنند و این رفتار به فشار تقاضا در روزهای پایانی هفته دامن زد.

روند قیمت دلار توافقی

دلار توافقی نیز در این هفته وارد کانال ۱۸۰ هزار تومانی شد. روز چهارشنبه ۲۲ مهر، نرخ فروش این ارز به ۱۸۰ هزار و ۵۵۶ تومان و نرخ خرید آن به ۱۷۸ هزار و ۹۳۱ تومان رسید که نشان‌دهنده رشد ۵۴۰ تومانی نسبت به روز قبل بود.

دلار توافقی سعی در کاهش فاصله خود با قیمت بازار آزاد را دارد. اینکه بانک مرکزی اجازه رشد قیمت دلار توافقی را می‌دهد نشان می‌دهد مانند سال‌های گذشته به دنبال سیاست سرکوب قیمتی نیست و همین موضوع می‌تواند باعث شود صادرکنندگان و تراستی‌ها انگیزه بازگشت ارز خود را داشته باشند و از این طریق فشار بر ذخایر بانک مرکزی کمتر شود.

بانک مرکزی با چند ابزار همزمان به میدان آمد

ارزپاشی در بازار

بانک مرکزی در هفته گذشته از چند جبهه مختلف تلاش کرد بازار را مدیریت کند. عرضه ارز از طریق بانک‌های منتخب با قیمت‌گذاری نزدیک به بازار آزاد یکی از این ابزارها بود. سقف ۱۰ هزار دلاری برای هر کارت ملی به‌گونه‌ای تعیین شد که جذابیت آربیتراژ میان بازار رسمی و آزاد را از بین ببرد و بخشی از تقاضای بازار آزاد را به کانال رسمی منتقل کند. رئیس‌کل بانک مرکزی نیز در این روزها از تداوم این اقدامات خبر داد.

محدود کردن معاملات تتر در صرافی‌ها و رصد بازیگران مجازی

در کنار عرضه ارز، بانک مرکزی از هشتم مهرماه معاملات شبانه تتر را ممنوع کرد تا سیگنال‌های هیجانی که در ساعات شبانه به بازار مخابره می‌شد را قطع کند. کانال‌های تلگرامی قیمت‌گذار زیر ذره‌بین قرار گرفتند. دست‌کم ۱۷۰۰ صندوق قرض‌الحسنه پرخطر شناسایی شدند و پرونده کارت‌خوان‌های متخلف به سازمان امور مالیاتی ارجاع داده شد. برخورد با شبکه بانکی نیز جدی‌تر شد و دست‌کم ۱۱ رئیس شعبه بانک به دلیل سرپیچی از دستورات ارزی اخراج شدند.

آیا سیاست ارزپاشی موفق بود؟

با این حال، استقبال از ارز عرضه‌شده توسط بانک مرکزی در سطح مورد انتظار نبود. این موضوع به شفافیت بالای معاملات رسمی مربوط می‌شود که بخشی از معامله‌گران به‌خاطر نگرانی از بررسی مالیاتی آینده ترجیح می‌دهند از آن دوری کنند. همچنین فاصله محدود میان قیمت ارز عرضه‌شده و بازار آزاد، انگیزه سوداگری میان دو بازار را کاهش داد.

البته عدم استقبال از عرضه ارز توسط بانک مرکزی به معنای شکست سیاست نیست. هدف اصلی این سیاست اعلام این خبر توسط بانک مرکزی است که ذخایر ارزی کافی برای پوشش تقاضای بازار وجود دارد و بازار می‌تواند در اطراف قیمت فعلی خود دست از هیجان بردارد و شیب افزایش قیمت کاهش یابد؛ که بانک مرکزی به این هدف سیاستی خود رسید.

عوامل مثبت و منفی موثر بر بازار ارز

در سمت عوامل صعودی، اخبار مربوط به احتمال ازسرگیری جنگ مهم‌ترین محرک رشد قیمت در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه بود. اخبار تحریم‌های جدید آمریکا علیه ۱۶ فرد و ۱۰ نهاد مرتبط با ایران، فضای روانی بازار را ملتهب نگه داشت. محاصره دریایی و اختلال در صادرات نفت نیز به عنوان عامل ساختاری فشار صعودی وارد کرد.

هر ماه توقف صادرات نفت به‌تنهایی می‌تواند قیمت دلار را در محدوده ۱۰ هزار تومان بالا ببرد. ذخایر نفت روی آب که در دوره میان توافق اسلام‌آباد و ازسرگیری درگیری‌ها به حدود ۸۰ میلیون بشکه رسیده بود نیز اکنون به حداقل رسیده است. انتظارات تورمی نیز حالا دیگر فقط به معامله‌گران حرفه‌ای محدود نمی‌شود و حتی افراد با درآمد محدود را هم به بازار ارز کشانده، از دیگر عوامل صعودی بود.

در مقابل، اظهارات دونالد ترامپ درباره احتمال پایان یافتن جنگ در آینده‌ای نزدیک به عنوان یک سیگنال کاهشی در بازار مطرح شد، هرچند تاثیر آن در برابر اخبار منفی کم‌رنگ ماند. مداخلات عرضه‌ای بانک مرکزی در روزهای ابتدایی هفته و اعمال محدودیت برمعاملات تتر در صرافی ها توانست افت تا ۲۵۷ هزار تومان را ایجاد کند اما نتوانست آن را تثبیت کند.

تحلیل تکنیکال دلار چه تصویری از آینده بازار دارد؟

در نمودار مشاهده می‌کنیم که دلار در کانال صعودی بلندمدت مشکی رنگ خود در حال صعود بوده و این رشد را در قالب کانال کوتاه مدت آبی رنگ انجام می‌دهد. قیمت بعد از برخورد به سقف کانال بلندمدت خود وارد اصلاح تا کف کانال شد. در حال حاضر نیز بنظر می‌رسد قیمت می‌تواند از کف کانال کوتاه مدت یکبار دیگر به سوی سقف تاریخی خود حرکت کند.

نوع واکنش دلار به این سقف مهم خواهد بود و در صورت عبور موفق از آن می‌توان اعداد بالای ۳۰۰ هزارتومان را برای دلار متصور بود اما در صورت ناتوانی در عبور از این سطح می‌توان انتظار اصلاحی عمیق‌تر را در بازار داشت. هفته آینده برای تعیین مسیر دلار حیاتی خواهد بود.

پرسش‌های متداول درباره بازار ارز

• چرا دلار با وجود عرضه بانک مرکزی دوباره رشد کرد؟

  عرضه ارز رسمی توان متوقف کردن تقاضای هیجانی ناشی از ریسک سیاسی را ندارد و بانک مرکزی به تنهایی نمی‌تواند باری را که عوامل خارج از کنترل آن ایجاد کرده تحمل کند.

• آیا فروش ۱۰ هزار دلاری به هر فرد سیاست موفقی بود؟

  این اقدام آربیتراژ و فشار تقاضا را کاهش داد و هیجان و تنش را تا حدی از بازار خارج کرد. اما به دلیل محدودیت منابع ارزی و احتمال دسترسی دلالان به این ارز، برخی کارشناسان مخالف اجرای این طرح بودند.

• آیا قیمت دلار در ماه‌های آینده کاهش می‌یابد؟

  کسری بودجه بالا، رشد نقدینگی و محاصره دریایی موانع ساختاری جدی در مسیر کاهش قیمت دلار هستند و تا وقتی این فروض برقرار باشند نباید انتظار کاهش جدی رد قیمت دلار داشت.

جمع‌بندی و چشم‌انداز هفته آینده

معاملات هفته گذشته نشان داد که بازار ارز به سطحی رسیده که مداخلات بانک مرکزی به‌تنهایی نمی‌توانند مسیر آن را تعیین کنند. محدوده ۲۶۵ هزار تومان که دلار در پایان هفته روی آن بسته شد، اکنون سطح مهمی برای شروع معاملات هفته پایانی مهر است. اگر دلار بتواند بالاتر از این محدوده تثبیت شود و فشار تقاضا ادامه پیدا کند، حرکت به سمت ۲۶۷ تا ۲۷۰ هزار تومان دور از ذهن نخواهد بود.

با توجه به مفروضات حال حاضر بازار بنظر می‌رسد که حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از رشد اخیر قیمت دلار از ریسک‌های سیاسی و اقتصادی ناشی شده و ارزش بنیادی دلار با توجه به متغیرهای اقتصادی در محدوده‌ای پایین‌تر از نرخ‌های فعلی، حدود ۲۴۵ هزار تومان، قابل توجیه است. اما در این شرایط نمی‌توان تنها با مدل‌های اقتصادی متعارف ارزش دلار را تعیین کرد.

منابع گزارش:

Cbi.ir – قیمت دلار توافقی

tasnimnews.ir – محدودیت صرافی‌های ارز دیجیتال