ضربالاجل آمریکا برای تشدید فشار بر ایرلاینهای ایرانی از امروز ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ آغاز شده، اما پروازهای خارجی ایران بهطور کامل متوقف نشدهاند. دادههای ردیابی پرواز نشان میدهد پرواز IRM093 ماهان امروز از تهران در گوانگژو چین فرود آمده و گزارشهای تازه از ادامه برخی پروازها به امارات نیز حکایت دارند. در مقابل، بغداد و مسقط پذیرش پروازهای ایرانی را متوقف کردهاند و وضعیت برخی مسیرهای ترکیه نیز تحت فشار قرار گرفته است. بنابراین ادعای اسکات بسنت درباره «توقف همه ایرلاینهای ایران در سراسر جهان» تا این لحظه به معنای توقف کامل شبکه پروازی ایران محقق نشده، اما محدودیتها عملاً آغاز شدهاند.
آیا پروازهای ایران بعد از تهدید آمریکا متوقف شدند؟
خیر؛ اما بخشی از شبکه پروازی ایران محدود شده است. برخلاف برداشتی که از اظهارات اسکات بسنت درباره «توقف همه ایرلاینهای ایرانی در جهان» ایجاد شد، دادههای امروز نشان میدهد شبکه پروازهای خارجی ایران هنوز بهطور کامل از کار نیفتاده است.
مهمترین شاهد، پرواز شرکت ماهان از تهران به گوانگژو است. براساس دادههای FlightRadar24 که خبرگزاری فرانسه نیز به آن استناد کرده، پرواز IRM093 ماهان امروز چهارشنبه ۲۳ سپتامبر در ساعت ۱۶:۳۹ به وقت محلی در گوانگژو فرود آمده است.
این پرواز در همان روزی انجام شد که واشینگتن اعلام کرده بود ارائه خدمات به ایرلاینهای تحریمشده ایرانی میتواند شرکتها و ارائهدهندگان خارجی را در معرض تحریم آمریکا قرار دهد.
گزارش AFP درباره فرود پرواز ماهان در گوانگژو چین
آخرین وضعیت پروازهای ایران به چین، امارات، ترکیه و عراق
| مقصد | آخرین وضعیت | ارزیابی |
|---|---|---|
| چین | پرواز IRM093 ماهان امروز در گوانگژو فرود آمد | ادامه پرواز تأیید شده |
| امارات | گزارشهای امروز از ادامه برخی پروازهای ایرانی به دبی حکایت دارند | برخی مسیرها همچنان فعالاند |
| ترکیه | ایرانایر اعلام کرده ابلاغ رسمی برای توقف استانبول دریافت نکرده؛ با این حال محدودیتها بر برخی شرکتها و مسیرها افزایش یافته است | وضعیت یکسان برای همه ایرلاینها نیست |
| عراق | پذیرش پروازهای ایرانی در بغداد متوقف شده؛ درباره انتقال بخشی از پروازها به نجف مذاکره شده است | بغداد متوقف؛ نجف نیازمند بررسی مسیر و ایرلاین |
| عمان | پروازهای ایرانی به مسقط متوقف شدهاند | متوقف |
بسنت دقیقاً درباره ایرلاینهای ایرانی چه گفت؟
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در گفتوگویی که ۲۱ سپتامبر منتشر شد، گفت از ۲۳ سپتامبر «همه ایرلاینهای ایرانی در سراسر جهان متوقف خواهند شد».
اما سازوکار مورد اشاره او به معنی صدور یک دستور جهانی برای بستن آسمان کشورها به روی ایران نیست. واشینگتن از ابزار تحریم ثانویه استفاده میکند.
بسنت هشدار داده است شرکتها و مجموعههایی که به ایرلاینهای تحریمشده ایرانی خدمات ارائه کنند ممکن است دسترسی خود به نظام مالی مبتنی بر دلار را از دست بدهند.
سوخترسانی
واشینگتن ارائه سوخت به هواپیماهای شرکتهای تحریمشده ایرانی را یکی از خدمات در معرض ریسک تحریم معرفی کرده است.
خدمات فرودگاهی و زمینی
شرکتهای ارائهدهنده خدمات زمینی، لجستیکی و مرتبط با فعالیت ایرلاینهای تحریمشده میتوانند در معرض اقدامات آمریکا قرار گیرند.
فروش و خدمات تجاری
فروش بلیت، نمایندگی فروش و سایر خدمات تجاری مرتبط نیز بخشی از شبکهای است که آمریکا برای محدودکردن فعالیت خارجی ایرلاینهای ایرانی هدف گرفته است.
آمریکا دقیقاً چه تحریمی علیه هواپیمایی ایران اعمال کرده است؟
مرحله اصلی این فشار از ۸ سپتامبر آغاز شد. وزارت خزانهداری آمریکا در قالب عملیات موسوم به Operation Economic Outcast مجموعهای از تحریمهای گسترده علیه صنعت هوانوردی ایران اعلام کرد.
OFAC در آن اقدام ۳۶ هدف مرتبط با صنعت هوانوردی ایران را تحریم کرد که شامل ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی بود.
فهرست اعلامشده شامل شرکتهایی مانند ایرانایرتور، آسمان، کیشایر، قشمایر، سپهران، تابان، وارش و زاگرس بود. ماهان پیش از این نیز تحت تحریم آمریکا قرار داشت.
خزانهداری آمریکا اعلام کرده شرکتهای خارجی که به ایرلاینهای تحریمشده خدمات بدهند نیز میتوانند در معرض تحریم قرار بگیرند.
وزارت خزانهداری آمریکا: متن رسمی تحریم صنعت هوانوردی ایران
چین اولین آزمون جدی ضربالاجل آمریکا شد
مهمترین تحول امروز در چین اتفاق افتاد. یک فروند ایرباس A340 ماهان که از تهران پرواز کرده بود، با وجود تهدید آمریکا در گوانگژو فرود آمد.
داده FlightRadar24 زمان فرود پرواز IRM093 را ساعت ۱۶:۳۹ به وقت محلی ثبت کرده است.
در عین حال یک نکته مهم وجود دارد: خبرگزاری فرانسه گزارش داده این پرواز در وبسایت رسمی فرودگاه بینالمللی گوانگژو بایون فهرست نشده بود، هرچند داده ردیابی پرواز محل فرود را همان فرودگاه نشان میداد.
کارکنان دفتر ماهان در شانگهای نیز به AFP گفتهاند اطلاعیهای درباره لغو پروازها دریافت نکردهاند و فروش بلیت برای هفته آینده ادامه داشته است.
وزارت خارجه چین نیز بار دیگر مخالفت پکن با تحریمهای یکجانبه آمریکا را اعلام کرده است.
بنابراین چین تا این لحظه روشنترین نمونه از ادامه فعالیت یک ایرلاین ایرانی پس از رسیدن موعد اعلامشده واشینگتن است.
امارات؛ برخی پروازهای ایران به دبی همچنان ادامه دارند
گزارشهای بینالمللی منتشرشده در ۲۳ سپتامبر نشان میدهد با وجود افزایش فشار آمریکا، برخی پروازهای ایرانی به دبی همچنان ادامه دارند.
این نکته از نظر اقتصادی اهمیت ویژهای دارد، زیرا امارات یکی از مهمترین گرههای منطقهای برای سفر، تجارت و ارتباطات بینالمللی ایران است.
با این حال نباید از ادامه یک یا چند پرواز نتیجه گرفت که همه ایرلاینهای ایرانی بدون محدودیت در امارات فعالیت میکنند. وضعیت میتواند برای هر شرکت هواپیمایی، فرودگاه و ارائهدهنده خدمات متفاوت باشد.
عراق؛ بغداد عقب نشست اما پرونده نجف متفاوت است
نسخه اولیه این خبر ادامه پروازهای عراق را بهصورت کلی مطرح میکرد؛ این بخش اکنون نیازمند اصلاح است.
رویترز به نقل از منابع عراقی گزارش داده دولت عراق دستور تعلیق پروازهای ایرانی به فرودگاه بغداد را از چهارشنبه صادر کرده است.
سازمان هواپیمایی ایران نیز اعلام کرده پروازهای تهران به بغداد متوقف میشوند و مذاکراتی برای انتقال پروازهای بغداد به نجف انجام شده است.
در نتیجه نمیتوان امروز نوشت «پرواز ایران به عراق بدون تغییر ادامه دارد». وضعیت دقیقتر چنین است: بغداد متوقف شده، اما نجف پرونده جداگانهای دارد.
ترکیه؛ وضعیت ایرانایر را نباید به همه ایرلاینها تعمیم داد
ایرانایر اعلام کرده است که از مقامهای هواپیمایی ترکیه ابلاغ رسمی برای توقف مسیر استانبول دریافت نکرده و تا زمان صدور اطلاعیه جدید برنامه این مسیر را برقرار میداند.
اما این اطلاعیه درباره ایرانایر است و نباید آن را به کل صنعت هوانوردی ایران تعمیم داد.
گزارشهای روزهای اخیر نشان میدهد برخی شرکتهای ایرانی در مسیرهای ترکیه با محدودیت مواجه شدهاند. بنابراین پاسخ دقیق به سؤال «آیا پرواز ایران به ترکیه برقرار است؟» به نام ایرلاین و شماره پرواز بستگی دارد.
چرا ادعای «توقف جهانی» بسنت هنوز بهطور کامل محقق نشده است؟
آمریکا مالک آسمان، فرودگاه یا شرکت سوخترسان کشورهای دیگر نیست. ابزار اصلی واشینگتن در این پرونده هزینه اقتصادی عدم تبعیت است.
کشورها و شرکتهای خارجی باید میان ادامه همکاری با ایرلاینهای ایرانی و ریسک دسترسی به بازار و سیستم مالی آمریکا تصمیم بگیرند.
به همین دلیل واکنشها یکسان نیست.
برخی کشورها محدودیت اعمال کردهاند
بغداد و مسقط از نخستین مقاصدی هستند که محدودیت عملی آنها در برنامه پروازهای ایران دیده شده است.
برخی مسیرها همچنان فعالاند
فرود امروز ماهان در چین نشان میدهد تهدید واشینگتن هنوز به توقف کامل پروازهای بینالمللی ایران منجر نشده است.
برخی کشورها هنوز در وضعیت میانی قرار دارند
در ترکیه و برخی مقاصد منطقهای، وضعیت به ایرلاین، مجوز و تصمیم ارائهدهندگان خدمات بستگی دارد.
این فشار بخشی از «عملیات طرد اقتصادی» آمریکاست
تحریم هوانوردی یک اقدام مستقل و تصادفی نیست. وزارت خزانهداری آمریکا آن را رسماً بخشی از Operation Economic Outcast معرفی کرده؛ کارزاری که هدف اعلامشده آن محدودکردن کانالهای مالی، تجاری و لجستیکی ایران است.
چارسو اقتصاد پیشتر در گزارش عملیات طرد اقتصادی چه کرد؟ پنج بخش طلا، کشتیرانی، هوانوردی، رمزارز و فناوری ابعاد مختلف این راهبرد را بررسی کرده است.
در تحلیل دیگری با عنوان عملیات اقتصادی آمریکا علیه ایران چیست؟ نیز سازوکار فشار همزمان بر مسیرهای مالی و تجاری ایران توضیح داده شده است.
تحریم پروازهای ایران برای مسافر چه معنایی دارد؟
برای مسافر، مهمترین نکته این است که تحریم آمریکا لزوماً به معنی لغو خودکار همه بلیتهای خارجی نیست.
اما خطر لغو پرواز، تغییر مقصد، انتقال پرواز به فرودگاه دیگر یا قطع خدمات زمینی افزایش یافته است.
شماره پرواز را بررسی کنید
صرف فعالبودن یک مسیر به معنی فعالبودن همه پروازهای آن مقصد نیست. وضعیت همان شماره پرواز باید بررسی شود.
اطلاعیه خود ایرلاین مهمتر از برنامه قدیمی است
در شرایط فعلی برنامه پروازی میتواند در فاصله کوتاهی تغییر کند؛ بنابراین اطلاعات خود شرکت هواپیمایی و فرودگاه باید مبنا قرار گیرد.
برای پروازهای کانکشن زمان بیشتری در نظر بگیرید
محدودشدن برخی مقاصد میتواند مسافران را به استفاده از مسیرهای جایگزین و اتصالهای طولانیتر مجبور کند.
کدام پروازهای خارجی ایران متوقف شدهاند؟
تا عصر ۲۳ سپتامبر، تصویر بازار ترکیبی است. گزارشهای تازه از توقف یا تعلیق پروازهای ایرانی به بغداد و مسقط و محدودیت در شماری از مسیرهای دیگر خبر میدهند، در حالی که چین و برخی مقاصد دیگر همچنان پرواز ایرانی پذیرفتهاند.
به همین دلیل عبارت «تمام پروازهای خارجی ایران متوقف شد» در شرایط فعلی دقیق نیست. عبارت دقیقتر این است که فشار تحریمی آمریکا شبکه پروازی ایران را کوچکتر کرده، اما هنوز آن را بهطور کامل متوقف نکرده است.
پرسشهای پرتکرار درباره تحریم پروازهای ایران
آیا همه پروازهای خارجی ایران از امروز متوقف شدهاند؟
خیر. پرواز ماهان از تهران امروز ۲۳ سپتامبر در گوانگژو چین فرود آمده و گزارشهایی از ادامه برخی مسیرهای دیگر نیز وجود دارد. با این حال تعدادی از مقاصد محدود یا متوقف شدهاند.
کدام پروازهای ایران لغو شدهاند؟
پروازهای ایرانی به بغداد و مسقط از جمله مسیرهایی هستند که محدودیت آنها تأیید شده است. وضعیت دیگر مقاصد و ایرلاینها باید جداگانه بررسی شود.
آیا پرواز ایران به چین برقرار است؟
بله؛ براساس داده FlightRadar24، پرواز IRM093 ماهان در ۲۳ سپتامبر از تهران به گوانگژو انجام شد و ساعت ۱۶:۳۹ به وقت محلی فرود آمد.
آیا پرواز ایران به امارات برقرار است؟
گزارشهای امروز از ادامه برخی پروازهای ایرانی به دبی حکایت دارند، اما وضعیت هر ایرلاین و شماره پرواز باید پیش از سفر بررسی شود.
آیا پرواز ایران به ترکیه متوقف شده است؟
وضعیت یکسان نیست. ایرانایر گفته ابلاغ رسمی برای توقف استانبول دریافت نکرده، اما برخی ایرلاینها و مسیرهای مرتبط با ترکیه با محدودیت مواجه شدهاند.
آیا پرواز ایران به عراق برقرار است؟
پروازهای ایرانی به بغداد متوقف شدهاند. درباره انتقال بخشی از پروازها به نجف مذاکره شده و وضعیت نجف باید جدا از بغداد بررسی شود.
بسنت چگونه میخواهد ایرلاینهای ایران را متوقف کند؟
آمریکا با تهدید تحریم شرکتهایی که به ایرلاینهای تحریمشده ایرانی سوخت، خدمات فرودگاهی، خدمات تجاری یا سایر پشتیبانیها ارائه میکنند، تلاش میکند فعالیت بینالمللی آنها را محدود کند.
مسافران قبل از رفتن به فرودگاه چه کاری انجام دهند؟
وضعیت همان شماره پرواز را از ایرلاین و فرودگاه مبدأ بررسی کنند؛ زیرا در شرایط فعلی فعالبودن کلی یک مسیر تضمین نمیکند همه پروازهای آن مسیر انجام شوند.
جمعبندی؛ ضربالاجل آمریکا رسید اما پروازهای ایران کاملاً متوقف نشد
۲۳ سپتامبر، تاریخی بود که اسکات بسنت برای تشدید فشار بر فعالیت جهانی ایرلاینهای ایران مطرح کرده بود. اکنون این موعد رسیده و نخستین نتیجه روشن است: شبکه پروازی ایران آسیب دیده، اما متوقف نشده است.
بغداد و مسقط محدودیت اعمال کردهاند و برخی مسیرهای دیگر نیز زیر فشار قرار گرفتهاند. در مقابل، پرواز ماهان امروز در گوانگژو چین فرود آمده و برخی مسیرهای امارات نیز فعال ماندهاند.
بنابراین نبرد اصلی اکنون بر سر خود هواپیما نیست؛ بر سر شبکه خدماتی است که یک هواپیما برای پرواز بینالمللی به آن احتیاج دارد: سوخت، فرودگاه، هندلینگ، فروش بلیت، بیمه و تسویه مالی. واشینگتن تلاش میکند همین شبکه را از ایرلاینهای ایرانی جدا کند و میزان همراهی کشورهای مختلف تعیین خواهد کرد این سیاست تا چه حد موفق میشود.
منابع
وزارت خزانهداری آمریکا
بیانیه رسمی ۸ سپتامبر درباره تحریم صنعت هوانوردی و ۲۷ ایرلاین ایرانی
AFP / Straits Times
Reuters
Financial Times
Wall Street Journal
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟