در شرایطی که هزینههای حملونقل جادهای، مصرف سوخت و فشار بر زیرساختهای ترانزیتی کشور افزایش یافته، توسعه حملونقل ریلی به یکی از اولویتهای راهبردی دولت تبدیل شده است.
آمارها نشان میدهد هر تن بار جابهجا شده از طریق ریل، هزینههای لجستیکی و مصرف انرژی را بهطور قابلتوجهی کاهش میدهد و به بهبود بهرهوری اقتصادی کمک میکند.
بر همین اساس، راهآهن جمهوری اسلامی ایران مجموعهای از برنامههای توسعهای را در حوزه لجستیک، نوسازی ناوگان، تقویت کریدورهای بینالمللی و جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی آغاز کرده است. هدف نهایی این برنامهها، افزایش سهم ریل در جابهجایی بار و تبدیل ایران به یکی از بازیگران مهم ترانزیت منطقه عنوان میشود.
۵ محرک اصلی رشد حمل بار ریلی
توسعه حملونقل ریلی تنها به افزایش تعداد واگنها یا لکوموتیوها محدود نمیشود. موفقیت این بخش نیازمند تکمیل زنجیره لجستیک، توسعه مراکز بار، اتصال به کریدورهای بینالمللی و جذب سرمایههای جدید است. برنامههای اعلامشده از سوی راهآهن نشان میدهد سیاستگذار بهدنبال ایجاد یک اکوسیستم کامل حملونقل ریلی برای افزایش درآمدهای ترانزیتی و کاهش هزینههای لجستیکی کشور است.
۱. توسعه مراکز لجستیکی حلقه مفقوده زنجیره حملونقل: ایجاد و توسعه مراکز لجستیکی مدرن میتواند زمان تخلیه و بارگیری کالا را کاهش داده و بهرهوری شبکه ریلی را افزایش دهد. این مراکز نقش کلیدی در اتصال ریل به بنادر، مناطق آزاد و مراکز صنعتی دارند.
۲. سرخس دروازه جدید ترانزیت منطقه: توسعه بزرگترین مرکز لجستیکی شمال شرق کشور در منطقه مرزی سرخس میتواند موقعیت ایران را در مسیر کریدورهای شرق به غرب و شمال به جنوب تقویت کند. این منطقه یکی از مهمترین گلوگاههای ترانزیتی میان آسیای میانه و خلیج فارس محسوب میشود.
۳. نوسازی ناوگان با ورود لکوموتیوهای جدید: انعقاد قرارداد تأمین ۳۲۹ دستگاه لکوموتیو و ورود تدریجی آنها به شبکه ریلی، ظرفیت حمل بار را افزایش داده و بخشی از کمبودهای عملیاتی سالهای گذشته را جبران خواهد کرد.
۴. افزایش ظرفیت حمل با ۱۳۵۰ واگن باری: ورود واگنهای جدید به شبکه ریلی، امکان جابهجایی حجم بیشتری از کالا را فراهم میکند. این موضوع بهویژه در بخش ترانزیت بینالمللی و حمل مواد معدنی و صنعتی اهمیت بالایی دارد.
۵. نقشآفرینی بخش خصوصی در توسعه زیرساختها: تجربه جهانی نشان میدهد توسعه پایدار شبکه ریلی بدون حضور سرمایهگذاران خصوصی دشوار است. مشارکت بخش خصوصی میتواند سرعت اجرای پروژههای ریلی و لجستیکی را افزایش دهد و فشار مالی دولت را کاهش دهد.
سرمایهگذاری گسترده برای تقویت ناوگان و لجستیک
جبارعلی ذاکری، مدیرعامل راهآهن، اعلام کرد برنامههای جدید این شرکت با هدف افزایش سهم ریل در حملونقل بار و دستیابی به هدف ۵۴ میلیون تن بار در سال جاری در حال اجراست.
به گفته وی، توسعه مراکز لجستیکی، افزایش ظرفیتهای ترانزیتی، فعالسازی کریدورهای حملونقلی و جذب بارهای جدید در اولویت قرار گرفته است. یکی از مهمترین پروژههای در دست اجرا نیز توسعه مرکز لجستیکی سرخس با همکاری منطقه آزاد سرخس و سرمایهگذاران بخش خصوصی است.
مدیرعامل راهآهن همچنین از انعقاد قرارداد تأمین ۳۲۹ دستگاه لکوموتیو خبر داد که تاکنون ۲۰ دستگاه وارد کشور شده و ۶۰ دستگاه دیگر نیز در مراحل آمادهسازی قرار دارند. علاوه بر این، برنامه تأمین یکهزار و ۳۵۰ واگن باری و ساخت ۴۶۳ واگن مسافری نیز در دستور کار قرار گرفته است.
وی با اشاره به رشد ۹ درصدی حمل بار ریلی در سال گذشته تأکید کرد که توسعه ناوگان، تکمیل زیرساختهای لجستیکی و تقویت کریدورهای حملونقلی میتواند زمینه تحقق هدفگذاری ۵۴ میلیون تنی حمل بار در سال جاری را فراهم کند.
آیا ریل به پیشران جدید اقتصاد ترانزیتی ایران تبدیل میشود؟
رشد تجارت منطقهای، افزایش تقاضای ترانزیت بینالمللی و موقعیت ژئوپلیتیکی ایران فرصت کمسابقهای برای توسعه حملونقل ریلی ایجاد کرده است. اگر برنامههای توسعه ناوگان، تکمیل مراکز لجستیکی و جذب سرمایهگذاری خصوصی طبق برنامه پیش برود، سهم ریل از بازار حملونقل کشور میتواند طی سالهای آینده بهطور معناداری افزایش یابد. در چنین شرایطی، صنعت ریلی نهتنها به کاهش هزینههای حملونقل داخلی کمک خواهد کرد، بلکه به یکی از منابع مهم درآمدهای ترانزیتی و ارزی کشور تبدیل میشود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟