رویترز در ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶ به نقل از خریداران و معاملهگران نفت گزارش داد اگر خط لوله راهبردی شرقغرب عربستان ظرف چند روز دوباره به مدار بازنگردد، ذخایر قابل صادرات نفت در بندر ینبع ممکن است تنها طی ۵ تا ۷ روز تخلیه شود. این خط پیش از توقف حدود ۴ میلیون بشکه در روز نفت را از شرق عربستان به دریای سرخ منتقل میکرد؛ حجمی معادل نزدیک ۴ درصد عرضه جهانی نفت. با این حال، این هشدار به معنای تمامشدن نفت عربستان نیست؛ مسئله، کاهش ذخایر موجود در پایانههای صادراتی و محدودشدن مسیر انتقال نفت به بازار جهانی است.
رویترز درباره ذخایر نفت عربستان دقیقاً چه گزارش داد؟
گزارش تازه رویترز بر وضعیت ذخایر صادراتی عربستان در ساحل دریای سرخ تمرکز دارد. سه منبع صنعتی درگیر خرید و تجارت نفت عربستان گفتهاند در صورت ادامه توقف خط لوله شرقغرب، موجودی قابل صادرات در بندر ینبع تنها برای چند روز دیگر کافی خواهد بود.
برآورد اصلی این منابع این است که ذخایر ینبع با نرخ فعلی بارگیری میتواند حدود ۵ تا ۷ روز صادرات را پوشش دهد.
رویترز تأکید کرده این اطلاعات از منابع صنعتی به دست آمده و دولت عربستان یا شرکت آرامکو عدد رسمی درباره تعداد روزهای باقیمانده منتشر نکردهاند.
رویترز: توقف خط لوله عربستان و خطر حذف ۴ درصد عرضه جهانی نفت
چرا خط لوله شرقغرب برای عربستان حیاتی شده است؟
خط لوله شرقغرب یا Petroline نفت خام را از تأسیسات شرق عربستان به پایانه ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل میکند و مهمترین مسیر عربستان برای دورزدن تنگه هرمز محسوب میشود.
آرامکو در گزارش سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ اعلام کرده بود ظرفیت این خط به حداکثر ۷ میلیون بشکه در روز رسیده است. با این حال، همه این ظرفیت برای صادرات مستقیم نیست؛ آرامکو در ارائه رسمی خود حدود ۲ میلیون بشکه در روز را مرتبط با پالایشگاههای داخلی غرب کشور نشان داده است.
در هفتههای اخیر حدود ۴ تا ۵ میلیون بشکه در روز از این مسیر برای انتقال نفت به ساحل دریای سرخ استفاده میشد. رویترز حجم صادراتیای را که اکنون در معرض خطر قرار گرفته حدود ۴ میلیون بشکه در روز برآورد کرده است.
آرامکو: ظرفیت ۷ میلیون بشکهای خط لوله شرقغرب
| شاخص | آخرین رقم گزارششده | منبع |
|---|---|---|
| دوام ذخایر صادراتی ینبع | حدود ۵ تا ۷ روز | منابع صنعتی رویترز |
| حجم نفت در معرض اختلال | حدود ۴ میلیون بشکه در روز | رویترز |
| سهم از عرضه جهانی | نزدیک ۴ درصد | رویترز |
| ظرفیت اسمی خط شرقغرب | ۷ میلیون بشکه در روز | آرامکو |
| برآورد بلند تعمیر | حدود ۵ تا ۶ هفته | یک منبع صنعتی رویترز |
| عرضه نفت عربستان در اوت | حدود ۶ میلیون بشکه در روز | IEA / رویترز |
چه اتفاقی برای خط لوله شرقغرب افتاد؟
وزارت انرژی عربستان اعلام کرده است که خط لوله شرقغرب در مناطق ریاض و مدینه در پی چند حمله در صبح ۱۰ سپتامبر هدف قرار گرفت و برای بررسی ایمنی و خسارتها بهصورت احتیاطی متوقف شد.
طبق بیانیه رسمی عربستان، این حملات تعدادی مجروح بر جای گذاشت و تیمهای فنی برای ایمنسازی خط و ارزیابی خسارت وارد عمل شدند.
وزارت خارجه عربستان بعداً اعلام کرد پهپادهای مهاجم از خاک عراق پرتاب شدهاند. ریاض در عین حال گفت پس از درخواست نخستوزیر عراق برای فرصتدادن به بغداد جهت کنترل عاملان، در مقطع فعلی از اقدام تلافیجویانه خودداری کرده است.
خبرگزاری رسمی عربستان: توقف احتیاطی خط لوله شرقغرب پس از حملات
آیا نفت عربستان واقعاً تا چند روز دیگر تمام میشود؟
خیر. این دقیقترین اصلاحی است که باید در خواندن تیتر انجام شود.
عربستان همچنان دارای ذخایر نفت، تولید داخلی و ظرفیت بالادستی است. آنچه ممکن است ظرف چند روز کاهش شدیدی پیدا کند، ذخایر آماده صادرات در پایانه ینبع و برخی پایانههای جایگزین است.
نفت داخل عربستان تمام نمیشود
مسئله ذخیره نفت در مخازن صادراتی و قابلیت رساندن نفت از میادین شرقی به پایانههای غربی است.
۴ درصد عرضه جهان هنوز بهطور کامل حذف نشده است
رویترز میگوید اگر خط سریعاً باز نشود و ذخایر پایانهها تخلیه شود، این حجم در معرض حذف قرار میگیرد.
بخشی از خط ممکن است زودتر برگردد
برخی منابع صنعتی احتمال بازگشت محدود پمپاژ پیش از تکمیل تعمیر کامل را مطرح کردهاند.
عربستان در مصر هم ذخیره نفت دارد؛ آیا این ذخایر مشکل را حل میکنند؟
یک منبع چهارم به رویترز گفته است عربستان در تأسیسات عینالسخنه و سیدیکریر مصر نیز ذخایری در اختیار دارد و میتواند برای مدتی از آنها استفاده کند.
اما همین منابع تأکید کردهاند مخازن موجود کاملاً پر نیستند و این ذخایر نیز تنها چند روز به عربستان زمان اضافه میکنند.
عربستان از طریق خط لوله SUMED نیز به دریای مدیترانه دسترسی دارد. آرامکو ۱۵ درصد از این زیرساخت را در اختیار دارد و از آن بهعنوان یکی از مسیرهای جایگزین صادرات استفاده میکند.
ظرفیتهای اسمی مخازن با مقدار واقعی نفت موجود در مخزن یکسان نیستند؛ بنابراین نمیتوان صرفاً با جمعزدن ظرفیت مخازن مصر، نتیجه گرفت عربستان چند هفته ذخیره قابل صادرات دارد.
چرا توقف شرقغرب اکنون خطرناکتر از سالهای قبل است؟
در شرایط عادی، عربستان میتواند بخش بزرگی از نفت خود را از پایانههای خلیج فارس و از مسیر تنگه هرمز صادر کند. اما جنگ منطقهای و محدودیت شدید تردد از هرمز باعث شد خط شرقغرب به مسیر حیاتی جایگزین تبدیل شود.
چارسو اقتصاد در گزارش تنگه هرمز چیست؟ گلوگاه انرژی جهان در ۱۴۰۵ ساختار این وابستگی و مسیرهای جایگزین نفت خلیج فارس را بررسی کرده است.
وقتی مسیر هرمز محدود میشود و همزمان مهمترین خط جایگزین عربستان به دریای سرخ متوقف میشود، مشکل از «یک خط لوله» فراتر میرود و به محدودیت همزمان چند مسیر صادراتی تبدیل میشود.
بابالمندب ضلع سوم بحران صادرات نفت عربستان است
رسیدن نفت به ینبع بهتنهایی پایان مسیر نیست. نفتکشها برای رسیدن از دریای سرخ به اقیانوس هند معمولاً باید از بابالمندب عبور کنند.
در روزهای اخیر تحولات یمن و تصرف جزیره میون یا پریم در ورودی بابالمندب، ریسک این مسیر را نیز افزایش داده است. آسوشیتدپرس و رویترز گزارش دادهاند که کنترل این جزیره فشار امنیتی بر کشتیرانی دریای سرخ را بیشتر کرده است.
یعنی عربستان با یک زنجیره سهمرحلهای مواجه شده است:
شرق عربستان
نفت باید از میادین و تأسیسات شرقی به سمت غرب منتقل شود.
خط شرقغرب و ینبع
توقف خط انتقال، ذخایر پایانه ینبع را به منبع موقت صادرات تبدیل کرده است.
بابالمندب
نفت بارگیریشده از ینبع همچنان برای خروج از دریای سرخ با ریسک امنیتی مسیر جنوب مواجه است.
این همان موضوعی است که در تحلیل چارسو اقتصاد درباره چرا جنگ به کانال سوئز رسیده است؟ نیز بررسی شده است؛ هر اختلال در بابالمندب و دریای سرخ مستقیماً مسیر کشتیرانی و تجارت انرژی را تا سوئز تحت تأثیر قرار میدهد.
عرضه نفت عربستان در اوت به کجا رسید؟
آژانس بینالمللی انرژی در گزارش سپتامبر اعلام کرده عرضه نفت خام عربستان در اوت به حدود ۶ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است؛ پایینترین سطح در بیش از سه دهه.
رویترز گزارش داده این رقم حدود ۲.۳ میلیون بشکه در روز کمتر از ماه قبل بوده است.
در همین حال، آمار اعلامشده عربستان به اوپک متفاوت بوده است: ریاض عرضه حدود ۷.۱۲۲ میلیون بشکه در روز و تولید حدود ۶.۲۳۸ میلیون بشکه در روز را گزارش کرده است.
این تفاوت به تعریف «تولید» و «عرضه واقعی به بازار» برمیگردد. IEA بر میزان نفتی که عملاً وارد بازار میشود تمرکز بیشتری دارد.
رویترز: عرضه نفت عربستان به پایینترین سطح بیش از سه دهه رسید
اگر ۴ میلیون بشکه در روز حذف شود، بازار نفت چه اتفاقی را تجربه میکند؟
چهار میلیون بشکه در روز عدد کوچکی نیست. این حجم نزدیک ۴ درصد عرضه جهانی نفت است و حذف ناگهانی آن در بازاری که هماکنون با کمبود عرضه و کاهش ذخایر روبهروست، میتواند فشار قابلتوجهی بر قیمت نفت و فرآوردهها وارد کند.
آژانس بینالمللی انرژی اکنون پیشبینی میکند عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ حدود ۵.۷ میلیون بشکه در روز کاهش یابد؛ معادل حدود ۶ درصد.
این برآورد نسبت به گزارش ماه قبل بدبینانهتر شده و دلیل اصلی آن کندترشدن بازگشت تولید خلیج فارس و استمرار اختلالهای منطقهای است.
رویترز: IEA پیشبینی افت عرضه جهانی نفت را به ۵.۷ میلیون بشکه در روز افزایش داد
چرا نفت با وجود این بحران هنوز بسیار بالاتر نرفته است؟
قیمت نفت از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرده، اما هنوز بخشی از کمبود عرضه با تولیدکنندگان خارج از خاورمیانه، ذخایر و مسیرهای جایگزین جبران میشود.
رویترز پیشتر گزارش داده بود آمریکا، کانادا و گویان در مجموع انتظار دارند حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز به تولید اضافه کنند. از سوی دیگر، کاهش تقاضا در برخی بازارها، بهویژه چین، بخشی از فشار صعودی را مهار کرده است.
اما بازار فیزیکی، بهخصوص برای گازوئیل و فرآوردههای میانتقطیر، بسیار فشردهتر شده است.
تحلیل چارسو اقتصاد در مطلب چرا بحران تنگه هرمز هنوز به انفجار قیمت نفت تبدیل نشده است؟ همین فاصله میان اختلال واقعی عرضه و واکنش قیمت را بررسی میکند.
آخرین قیمت نفت پس از بحران خط لوله عربستان چه بود؟
نفت برنت در پایان معاملات جمعه ۱۱ سپتامبر در سطح ۱۰۴.۶۱ دلار در هر بشکه بسته شد و نفت خام WTI آمریکا نیز به ۱۰۰.۰۵ دلار رسید.
برنت در طول هفته بیش از ۸ درصد افزایش یافت. در همین زمان، قیمت گازوئیل آمریکا نیز از ۶ دلار در هر گالن عبور کرد.
این قیمتها مربوط به آخرین بستهشدن بازار پیش از یکشنبه ۱۳ سپتامبر هستند و در بازگشایی معاملات میتوانند با توجه به اخبار تعمیر خط و تحولات هرمز تغییر کنند.
رویترز: برنت ۱۰۴.۶۱ دلار و WTI در ۱۰۰.۰۵ دلار
سه سناریو برای صادرات نفت عربستان در روزهای آینده
سناریوی اول؛ بازگشت سریع بخشی از خط
اگر آرامکو بتواند بخشی از ظرفیت خط را پیش از پایان تعمیر کامل فعال کند، فشار بر ذخایر ینبع کاهش مییابد و صادرات در سطح پایینتر اما قابلمدیریت ادامه پیدا میکند.
سناریوی دوم؛ تخلیه ذخایر ینبع
اگر توقف بیش از یک هفته ادامه پیدا کند، ذخایر آماده بارگیری در ینبع به سرعت کاهش مییابد و عربستان ناچار میشود صادرات را بیشتر محدود کند یا از ذخایر خارجی استفاده کند.
سناریوی سوم؛ تعمیر چند هفتهای همزمان با ناامنی بابالمندب
این پرریسکترین سناریو است. اگر خط برای چند هفته از مدار خارج بماند و همزمان ناامنی دریای سرخ ادامه پیدا کند، بخشی از حدود ۴ میلیون بشکه نفتی که از این مسیر عبور میکرد میتواند برای مدت طولانیتری از بازار جهانی حذف شود.
آیا ذخایر راهبردی کشورهای غربی میتواند جای نفت عربستان را بگیرد؟
کشورهای عضو آژانس بینالمللی انرژی موظفاند ذخایری معادل حداقل ۹۰ روز واردات خالص در اختیار داشته باشند و در بحرانهای شدید میتوانند بخشی از آنها را آزاد کنند.
اما ذخایر اضطراری ابزار موقت هستند و نمیتوانند برای مدت نامحدود جای یک اختلال چندمیلیونبشکهای روزانه را بگیرند.
اگر توقف مسیر عربستان کوتاه باشد، ذخایر و تولید جایگزین میتواند شوک را تعدیل کند. اگر اختلال چند هفته یا چند ماه طول بکشد، مسئله از «مدیریت ذخیره» به «کمبود ساختاری عرضه» تبدیل میشود.
پرسشهای پرتکرار درباره ذخایر نفت عربستان
ذخایر نفت عربستان چند روز دیگر تمام میشود؟
رویترز به نقل از منابع صنعتی گزارش کرده ذخایر قابل صادرات در ینبع در صورت ادامه توقف خط شرقغرب حدود ۵ تا ۷ روز دوام میآورد. این به معنی تمامشدن کل نفت عربستان نیست.
خط لوله شرقغرب عربستان چه ظرفیتی دارد؟
آرامکو اعلام کرده ظرفیت اسمی این خط در سال ۲۰۲۶ به ۷ میلیون بشکه در روز رسیده است، اما همه این ظرفیت برای صادرات مستقیم استفاده نمیشود.
چند بشکه نفت در معرض حذف از بازار قرار دارد؟
رویترز حجم مورد تهدید را حدود ۴ میلیون بشکه در روز، نزدیک ۴ درصد عرضه جهانی نفت، برآورد کرده است.
تعمیر خط لوله عربستان چقدر طول میکشد؟
ریاض زمان رسمی اعلام نکرده است. یک منبع صنعتی به رویترز گفته تعمیر کامل ممکن است پنج تا شش هفته طول بکشد، اما بازگشت محدود پمپاژ میتواند زودتر انجام شود.
چرا عربستان نمیتواند دوباره همه نفت را از هرمز صادر کند؟
تردد از تنگه هرمز به دلیل جنگ و تهدیدهای امنیتی بهشدت مختل شده و به همین دلیل خط شرقغرب به مسیر اصلی جایگزین تبدیل شده بود.
آیا این بحران قیمت نفت را دوباره افزایش میدهد؟
ادامه توقف خط احتمال افزایش ریسکپریمیوم نفت را بالا میبرد، اما قیمت به وضعیت هرمز، تقاضای جهانی، ذخایر و میزان بازگشت ظرفیت خط نیز وابسته است.
جمعبندی؛ مشکل عربستان کمبود نفت نیست، کمبود مسیر امن صادرات است
هشدار تازه رویترز را باید دقیق خواند: نفت عربستان ظرف چند روز «تمام» نمیشود؛ اما ذخایر قابل صادرات در ینبع میتواند در صورت ادامه توقف خط شرقغرب تنها طی ۵ تا ۷ روز کاهش شدیدی پیدا کند.
اهمیت این اتفاق در حجم نفتی است که پشت این مسیر قرار دارد: حدود ۴ میلیون بشکه در روز یا نزدیک ۴ درصد عرضه جهانی.
عربستان خط شرقغرب را برای دورزدن هرمز به شریان حیاتی صادرات خود تبدیل کرده بود. اکنون همان مسیر متوقف شده و خروج از دریای سرخ نیز با ریسک بابالمندب روبهروست. به همین دلیل مسئله اصلی بازار دیگر فقط «چقدر نفت تولید میشود» نیست؛ سؤال مهمتر این است که چند بشکه نفت میتواند واقعاً و با امنیت از خاورمیانه به بازار جهانی برسد.
منابع
رویترز؛ ذخایر صادراتی عربستان
Saudi pipeline outage threatens loss of 4% of global oil supply
خبرگزاری رسمی عربستان
Saudi Aramco
ظرفیت ۷ میلیون بشکهای خط شرقغرب و اهمیت آن برای دورزدن هرمز
رویترز / IEA
رویترز؛ چشمانداز عرضه جهانی
IEA
