ترامپ: هر توافقی که ایران بخواهد با آن فوراً تجارت را از سر بگیرد، رد می‌کنم

- اندازه متن +

ترامپ پیشنهاد هفت‌روزه ایران را رد کرد و گفت هر توافقی را که بر اساس آن ایران بخواهد فوراً تجارت را از سر بگیرد، نمی‌پذیرد. این جمله بیش از آنکه پایان دیپلماسی باشد، نشان می‌دهد واشنگتن محاصره دریایی را مهم‌ترین اهرم خود می‌داند و می‌خواهد بهای بازگشایی تنگه هرمز را بالا نگه دارد. در عین حال، فشار بنزین و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا دست او را برای معطل‌کردن طولانی باز نمی‌گذارد.

به گزارش چارسو اقتصاد، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، شنبه ۴ مهر ۱۴۰۵ در جمع خبرنگاران در کاخ سفید گفت هر توافقی را که بر اساس آن ایران بخواهد فوراً تجارت را از سر بگیرد، رد می‌کند. این بخش را خبرگزاری تسنیم منتشر کرده است. ترامپ به گزارش تسنیم افزود: «ایران خواهان توافق است و من هم البته از توافق خوشم می‌آید، اما این پیشنهاد غیرقابل قبول است.» او مدعی شد آمریکا «دیوار فولادی» دور تنگه هرمز کشیده و ایران به دلیل بسته‌شدن آن «دیگر پولی ندارد».

در ترجمه‌ای دیگر از همین اظهارات که سایت انتخاب منتشر کرد، جمله ترامپ این‌طور آمده است: «آنها می‌خواهند توافقی انجام دهند که بر اساس آن، تنگه هرمز را فوراً باز کنند، چون دارند به‌شدت شکست می‌خورند.» پس دلیلی که ترامپ به زبان آورد، ادعای او درباره وضعیت ایران است، نه زیان آمریکا. او همچنین گفت «دیشب ۲۹ کشتی» از تنگه عبور کرده‌اند. تسنیم تأکید کرده که محافل مستقل دریانوردی این ادعا را تأیید نکرده‌اند.

ترامپ طرح هفت‌روزه ایران را رد کرد؛ طرحی که تنگه هرمز را روز ششم باز می‌کرد

طرح رد‌شده همان است که سید عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در نیویورک تشریح کرد. به گفته او به نقل از ایرنا، مهلت هفت‌روزه از لحظه پذیرش آمریکا آغاز می‌شود. اقدامات لازم در چهار یا پنج روز انجام می‌شود، تنگه هرمز روز ششم باز می‌شود و روز هفتم مذاکرات آغاز می‌شود. عراقچی به گزارش ایسنا گفت این برنامه از طریق قطر به آمریکا منتقل شده و «اکنون انتخاب با ایالات متحده است».

شروط ایران برای بازگشایی تنگه، به گزارش تسنیم، شامل رفع فوری محاصره دریایی، پرداخت اموال مسدودشده و پایان جنگ در همه جبهه‌هاست. روایت گاردین که خبرگزاری مهر بازنشر کرد، لغو تحریم صادرات نفت را هم در این بسته آورده است. به گزارش رویترز، ایران پس از اظهارات ترامپ هنوز منتظر پاسخ رسمی واشنگتن است. پیش‌تر هم گزارش وال‌استریت ژورنال درباره رد این طرح در خبر «وال‌استریت ژورنال: ترامپ طرح هفت‌روزه ایران را رد کرد؛ محاصره دریایی ادامه دارد» بررسی شده بود. اکنون خود ترامپ آن را علنی کرده است.

«ازسرگیری فوری تجارت» یعنی رفع محاصره و فروش نفت؛ همان چیزی که تفاهم‌نامه اسلام‌آباد وعده داده بود

منظور از تجارت در این دعوا، تجارت دوجانبه ایران و آمریکا نیست. محور بحث، صادرات نفت ایران و تردد آزاد کشتی‌ها در تنگه هرمز است. طبق متن تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، آمریکا باید با امضای سند رفع محاصره را آغاز می‌کرد و ظرف ۳۰ روز آن را کامل پایان می‌داد. اسقاطیه‌های صادرات نفت خام و پتروشیمی هم باید بلافاصله صادر می‌شد. این سند بامداد ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ به امضای دیجیتال پزشکیان و ترامپ رسید.

ایران پس از ازسرگیری حملات، اجرای تعهداتش را تعلیق کرد اما از تفاهم‌نامه خارج نشد؛ این را خبرآنلاین به نقل از ایرنا گزارش داده است. پزشکیان هم ۳ مهر در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز گفت: «با ترامپ به توافق رسیدیم؛ توافق امضا شد و همچنان مایل به پیشبرد آن هستیم.» این را تسنیم منتشر کرده و در خبر «پزشکیان: با ترامپ به توافق رسیدیم و همچنان خواهان پیشبرد آن هستیم» آمده است.

محور	موضع ترامپ (۴ مهر)	طرح هفت‌روزه ایران	تفاهم‌نامه اسلام‌آباد (۲۸ خرداد)
محاصره دریایی	«شدیدترین محاصره تاریخ نظامی» را اهرم می‌داند (خبرآنلاین)	رفع فوری محاصره (تسنیم)	پایان کامل ظرف ۳۰ روز (بند ۴)
تنگه هرمز	مدعی «کنترل کامل» و عبور ۲۹ کشتی (انتخاب)	بازگشایی در روز ششم (ایرنا)	عبور رایگان کشتی‌ها برای ۶۰ روز (بند ۵)
نفت و تحریم	خزانه‌داری به شرکای ایران هشدار داده «یا با تهران تجارت می‌کنید یا با واشنگتن» (تسنیم)	لغو تحریم صادرات نفت (مهر)	اسقاطیه فوری صادرات نفت و پتروشیمی (بند ۱۰)
دارایی‌های مسدود	موضع علنی تازه‌ای اعلام نکرد (تسنیم)	پرداخت اموال مسدودشده (تسنیم)	دسترسی کامل به وجوه (بند ۱۱)
جبهه‌ها و پرونده هسته‌ای	به روایت اکسیوس، امتیاز هسته‌ای می‌خواهد (انتخاب)	پایان جنگ در همه جبهه‌ها، سپس مذاکره (تسنیم)	توافق نهایی ظرف ۶۰ روز و بازسازی با حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار (بندهای ۳ و ۶)

ترامپ چرا با توافق فوری مخالف است؟ پنج سازوکار از محاصره تا انتخابات ۱۲ آبان

محاصره، اهرمی که نمی‌خواهد ارزان بفروشد
ترامپ آشکارا گفت محاصره را اهرم فشار می‌داند و ادعا کرد ایران «دیگر پولی ندارد» (تسنیم). به گزارش ایسنا به نقل از وال‌استریت ژورنال، خزانه‌داری آمریکا با بیش از ۵۰ کشور برای تحریم ایران رایزنی کرده است. از نگاه او، رفع محاصره پیش از گرفتن امتیاز، یعنی از دست دادن کارت اصلی.
تقویم انتخابات میان‌دوره‌ای
نارضایتی شدید از ترامپ به ۵۰ درصد رسیده و محبوبیت او در نظرسنجی رویترز/ایپسوس ۳۲ درصد است. تنها ۱۷ درصد از عملکرد او در هزینه‌های زندگی راضی‌اند و فقط ۳۴ درصد از حملات به ایران حمایت می‌کنند (تسنیم). وال‌استریت ژورنال هم به گزارش ایسنا نوشته ترامپ ازسرگیری بمباران پس از انتخابات را محتمل می‌داند. رد علنی طرح، به او اجازه می‌دهد پیش از رأی‌گیری ضعیف دیده نشود.
بنزین و بازار نفت، فشاری که به سمت توافق هل می‌دهد
میانگین قیمت هر گالن بنزین در آمریکا به ۴.۴۹ دلار رسیده که حدود ۵۰ درصد بیشتر از آغاز جنگ است. شاخص اعتماد مصرف‌کننده نیز به ۴۸.۱ رسیده است (تسنیم). برنت در معاملات ۳ مهر ۱۰۵.۷۳ دلار بود (خبرآنلاین) و برنت نقدی به ۱۲۵ دلار رسید (فارس). ادعای ترامپ درباره عبور «حجم عظیمی از نفت» را می‌توان تلاشی برای آرام‌کردن همین بازار خواند.
گره هسته‌ای روی میز
به روایت اکسیوس که انتخاب بازنشر کرده، ایران می‌خواهد مذاکرات بر هرمز و محاصره متمرکز باشد، اما ترامپ امتیاز هسته‌ای می‌خواهد. طرحی که تجارت را پیش از حل این گره باز کند، با این اولویت نمی‌خواند.
فشار متحدان منطقه‌ای و فضای کنگره
به روایت وال‌استریت ژورنال که خبرآنلاین منتشر کرده، ریاض و ابوظبی خواستار حفظ حداکثر فشار و ادامه محاصره شده‌اند. سنای آمریکا هم طرح محدودکردن اختیارات جنگی ترامپ را با ۵۰ رأی مخالف در برابر ۴۹ رأی موافق رد کرد (مهر)؛ جزئیات در «سنای آمریکا محدودیت اختیارات جنگی ترامپ علیه ایران را رد کرد؛ نتیجه رأی ۵۰ به ۴۹» آمده است. با این حال، به گزارش ایرنا، شمار قابل توجهی از نامزدهای جمهوری‌خواه خواستار پایان جنگ شده‌اند.

تهران بی‌اعتمادی را پنهان نمی‌کند، اما در مذاکره را هم نبسته است

پزشکیان ساعاتی پیش از اظهارات ترامپ، به الجزیره گفت ایران دیگر به گفت‌وگوها اعتماد ندارد، چون پس از هر دور حمله و تحریم تکرار شده است. او همچنین گفت: «ما چیزی نمی‌خواهیم؛ فقط می‌خواهیم به همان تفاهم‌نامه برگردند.» به گفته او، اگر اصل موضوع با گفت‌وگو حل شود، تنگه هرمز برای تجارت آزاد خواهد بود. پزشکیان بستن تنگه را پاسخی طبیعی به بسته‌شدن راه‌های ایران دانست. این همان نقطه اختلاف است: ترامپ بازگشایی فوری را امتیاز به ایران می‌داند و تهران آن را بازگشت به تعهدات امضاشده.

در بیرون از دو طرف هم فشار برای بازگشت به همان چارچوب دیده می‌شود. به گزارش ایرنا، رئیس‌جمهور چین در دیدار با ترامپ از بازگشت تهران و واشنگتن به تفاهم اسلام‌آباد حمایت کرد. لاوروف هم به گزارش ایسنا رد پیشنهاد تهران را «ناشیانه» خواند.

این رویارویی بخشی از همان منطقی است که در «جنگ اقتصادی چیست؟ تفاوت با اقتصاد پساجنگ و جهاد اقتصادی با ۵ متریک سال ۱۴۰۵» توضیح داده شده است: هر دو طرف با ابزار اقتصادی، نه فقط نظامی، برای امتیاز چانه می‌زنند.

سه سناریو پس از «نه» ترامپ؛ ادامه گفت‌وگو هفته آینده محتمل‌ترین مسیر کوتاه‌مدت است

سناریوی اول، ادامه چانه‌زنی: مارگارت برنان، خبرنگار سی‌بی‌اس، به نقل از منابع دیپلماتیک گفت انتظار می‌رود مذاکرات هفته آینده ادامه یابد (انتخاب). اکسیوس هم به نقل از یک مقام آمریکایی تبادل پیام از طریق میانجی‌ها را مثبت ارزیابی کرده است (مهر). در این مسیر، «نه» ترامپ می‌تواند پیش‌درآمد پیشنهاد متقابل باشد، نه پایان گفت‌وگو. نمونه قبلی آن در «ترامپ از گفت‌وگوی سه‌ساعته با ایران خبر داد؛ قیمت نفت برنت زیر ۱۰۰ دلار رفت» دیده شد.

سناریوی دوم، تعلیق تا بعد از انتخابات: اگر ترامپ تصمیم نهایی را به بعد از ۱۲ آبان (۳ نوامبر) موکول کند، محاصره و قیمت بالای نفت ادامه می‌یابد. هزینه این انتظار برای او در قیمت بنزین و نظرسنجی‌ها دیده می‌شود.

سناریوی سوم، تشدید: گزارش وال‌استریت ژورنال درباره احتمال ازسرگیری بمباران پس از انتخابات (ایسنا) نقل منابع ناشناس است، نه دستور رسمی. اما نشان می‌دهد در واشنگتن این گزینه روی میز است.

سوالات پرتکرار درباره رد پیشنهاد ایران توسط ترامپ

آیا ترامپ اصلاً توافق با ایران می‌خواهد؟
خودش گفت «من هم از توافق خوشم می‌آید، اما این پیشنهاد غیرقابل قبول است» (تسنیم). یعنی با اصل توافق مخالف نیست، با زمان‌بندی و شروط این طرح مخالف است.
شرط‌های ترامپ برای توافق با ایران چیست؟
ترامپ فهرست رسمی اعلام نکرده است. به روایت اکسیوس، او امتیاز در پرونده هسته‌ای می‌خواهد و مخالف متمرکز شدن مذاکره بر هرمز و محاصره است (انتخاب).
آیا تحریم نفت ایران برداشته می‌شود؟
فعلاً نه. تفاهم‌نامه اسلام‌آباد صدور فوری اسقاطیه نفتی را پیش‌بینی کرده بود (تسنیم)، اما خزانه‌داری آمریکا اکنون به شرکای تجاری ایران هشدار می‌دهد (تسنیم). رفع تحریم به نتیجه دور بعدی مذاکرات بستگی دارد.
آیا تفاهم‌نامه اسلام‌آباد هنوز معتبر است؟
ایران تعهداتش را تعلیق کرده اما از تفاهم‌نامه خارج نشده است (خبرآنلاین). پزشکیان خواستار بازگشت آمریکا به آن است (تسنیم) و چین نیز از این بازگشت حمایت کرده است (ایرنا).
اگر توافق نشود، قیمت نفت و دلار چه می‌شود؟
بازار نفت به اخبار مذاکره حساس است. برنت ۱ مهر با خبر گفت‌وگوها به ۹۸.۱۶ دلار رسید (ایرنا) و همان شب دوباره به ۱۰۳.۰۸ دلار برگشت (ایرنا). در بازار ارز داخلی هم انتظارات بیش از هر عددی به همین اخبار واکنش نشان می‌دهد. ادامه گفت‌وگوها در هفته آینده، احتمال تثبیت را از بین نبرده است.