مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در گفتوگو با فاکس نیوز اعلام کرد ایران و آمریکا در دوره قبلی مذاکرات با دونالد ترامپ به توافق رسیدهاند، توافق امضا شده و تهران همچنان خواهان پیشبرد آن است. منظور پزشکیان از این توافق، تفاهمنامه اسلامآباد است که در ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ به امضای دیجیتال رؤسای جمهور ایران و آمریکا رسید. این اظهارات در حالی مطرح میشود که مذاکرات جدید تهران و واشنگتن در نیویورک ادامه دارد، اما تا زمان انتشار این گزارش توافق نهایی تازهای اعلام نشده است.
به گزارش چارسو اقتصاد، مسعود پزشکیان در حاشیه حضور در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک با شبکه فاکس نیوز گفتوگو کرد. بر اساس گزارش خبرگزاری تسنیم از این مصاحبه، رئیسجمهور بار دیگر بر آمادگی تهران برای پیشبرد مسیر دیپلماتیک تأکید کرد.
پزشکیان: ما با ترامپ به توافق رسیدیم و توافق امضا شد
مهمترین بخش مصاحبه پزشکیان به سرنوشت توافق قبلی ایران و آمریکا مربوط بود. رئیسجمهور درباره تفاهمنامه اسلامآباد گفت: «با ترامپ به توافق رسیدیم؛ توافق امضا شد و همچنان مایل به پیشبرد آن هستیم. چارچوب توافق نیز مورد توافق قرار گرفته بود.»
این جمله به معنای اعلام یک توافق تازه در مذاکرات جاری نیویورک نیست. توافق مورد اشاره پزشکیان همان تفاهمنامهای است که در خرداد ۱۴۰۵ میان ایران و آمریکا امضا شد؛ در حالی که تماسها و مذاکرات جدید در نیویورک همچنان در مرحله بررسی راههای خروج از جنگ قرار دارد.
چارسو اقتصاد در گزارش «رویترز: توافق مرحلهای ایران و آمریکا روی میز؛ بازگشایی هرمز در برابر رفع محاصره» آخرین جزئیات مسیر جدید مذاکرات را بررسی کرده است.
توافق پزشکیان و ترامپ چه زمانی امضا شد؟
بر اساس گزارش تسنیم، تفاهمنامه اسلامآباد در نخستین دقایق بامداد ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ به امضای رؤسای جمهور ایران و آمریکا رسید. مسعود پزشکیان و دونالد ترامپ در فاصله زمانی کوتاهی متن این سند را بهصورت دیجیتال و غیرحضوری امضا کردند.
متن منتشرشده تفاهمنامه اسلامآباد نشان میدهد این سند یک توافق نهایی جامع نبود؛ بلکه چارچوبی برای توقف درگیری و رسیدن به توافق نهایی در مرحله بعد محسوب میشد.
تفاهمنامه اسلامآباد دقیقاً شامل چه مواردی بود؟
| موضوع | تعهد یا چارچوب اعلامشده |
|---|---|
| توافق نهایی | مذاکره و دستیابی به توافق نهایی حداکثر ظرف ۶۰ روز، با امکان تمدید با رضایت طرفین |
| عملیات نظامی | اعلام خاتمه عملیات نظامی در جبهههای مورد اشاره در متن تفاهمنامه |
| محاصره دریایی | آغاز رفع محدودیتها پس از امضا و خاتمه کامل محاصره دریایی آمریکا ظرف ۳۰ روز |
| عبور کشتیهای تجاری | ایجاد ترتیبات عبور ایمن کشتیهای تجاری از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس برای دوره ۶۰ روزه |
| بازسازی و توسعه اقتصادی ایران | ایجاد برنامه مورد توافق با تأمین حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار با مشارکت آمریکا و شرکای منطقهای آن |
بنابراین عبارت «ما به توافق رسیدیم» در سخنان جدید پزشکیان به یک سند مشخص و امضاشده اشاره دارد؛ با این حال اجرای کامل مفاد آن و رسیدن به توافق نهایی با تحولات نظامی و سیاسی بعدی روبهرو شد.
پزشکیان درباره تنگه هرمز چه گفت؟
رئیسجمهور در بخش دیگری از مصاحبه با فاکس نیوز درباره وضعیت تنگه هرمز گفت ایران این آبراه را نبسته بود و آمریکا بدون توجیه یا چارچوب قانونی به ایران حمله کرده است.
موضوع هرمز اکنون دوباره در مرکز مذاکرات قرار گرفته است. چارسو اقتصاد در گزارش «مذاکرات ایران و آمریکا در نیویورک چه نتیجهای داشت؟» بررسی کرده که چگونه بازگشایی گستردهتر تنگه هرمز، رفع محاصره اقتصادی و وضعیت داراییهای مسدودشده ایران به محور چانهزنی دو طرف تبدیل شده است.
مذاکرات جدید ایران و آمریکا به کجا رسیده است؟
اظهارات جدید پزشکیان همزمان با فعال شدن دوباره کانال مذاکراتی تهران و واشنگتن مطرح شده است. استیو ویتکاف اعلام کرده بود در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، میانجیها در طول روز میان هیئتهای ایران و آمریکا رفتوآمد کردهاند و یک دور مذاکرات غیرمستقیم انجام شده است.
تازهترین تحول نیز به گزارش ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ رویترز مربوط است. بر اساس این گزارش، مذاکرهکنندگان ایرانی و آمریکایی در نیویورک در حال بررسی یک مسیر مرحلهای برای خروج از جنگ هستند. یکی از سناریوهای مطرحشده، پیوند دادن بازگشایی گستردهتر تنگه هرمز با کاهش یا رفع محاصره اقتصادی آمریکا علیه ایران است.
در نتیجه باید میان دو پرونده تفاوت گذاشت: تفاهمنامه اسلامآباد که در خرداد امضا شد و مذاکرات جدید نیویورک که هنوز به توافق نهایی تازهای نرسیده است.
چرا احیای توافق قبلی برای اقتصاد ایران مهم است؟
اهمیت سخنان پزشکیان فقط دیپلماتیک نیست. بخشهایی از تفاهمنامه اسلامآباد مستقیماً به محاصره دریایی، کشتیرانی، تجارت، دسترسی مالی و بازسازی اقتصادی ایران مربوط بود. از سوی دیگر، مذاکرات جدید نیز بار دیگر تنگه هرمز و فشار اقتصادی را به دو اهرم اصلی چانهزنی تبدیل کرده است.
در صورت دستیابی به توافقی قابل اجرا، کاهش محدودیتهای دریایی و اقتصادی میتواند بر صادرات نفت، تجارت خارجی، هزینه حملونقل و بیمه دریایی و دسترسی ایران به منابع مالی اثر بگذارد. با این حال، تا پیش از مشخص شدن متن، زمانبندی و ضمانت اجرای یک توافق جدید، نمیتوان این آثار را قطعی دانست.
برای درک اهمیت اقتصادی این آبراه، گزارش جامع چارسو اقتصاد با عنوان «تنگه هرمز چیست؛ گلوگاه انرژی جهان در ۱۴۰۵» دادههای نفت، LNG و تجارت عبوری از این مسیر را بررسی کرده است.
آیا اظهارات پزشکیان نشانه نزدیک شدن توافق جدید است؟
اظهارات رئیسجمهور نشان میدهد تهران از نظر سیاسی همچنان در را برای احیای مسیر توافق باز نگه داشته است، اما این موضع را نباید معادل امضای توافق جدید دانست.
در حال حاضر سه واقعیت باید از یکدیگر جدا بمانند:
توافق قبلی واقعاً امضا شده است
تفاهمنامه اسلامآباد در ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ به امضای دیجیتال رؤسای جمهور ایران و آمریکا رسید.
ایران میگوید هنوز خواهان پیشبرد آن است
پزشکیان در مصاحبه جدید خود صریحاً اعلام کرده تهران همچنان مایل به پیشبرد چارچوب مورد توافق است.
توافق تازه نیویورک هنوز نهایی نشده است
گزارشهای جدید از مذاکره درباره یک سازوکار مرحلهای خبر میدهند، اما تا زمان انتشار این گزارش هیچ توافق نهایی تازهای از سوی دو دولت اعلام نشده است.
پزشکیان: ایران به دنبال جنگ نیست
پزشکیان در گفتوگو با فاکس نیوز همچنین تأکید کرد ایران به دنبال جنگ نیست و در صورت حمله از خود دفاع خواهد کرد. او گفت ایران آغازگر جنگ نبوده، اما در صورت ادامه درگیری پاسخ خواهد داد.
این موضع در کنار تأکید بر آمادگی برای پیشبرد توافق، دو مسیر همزمان سیاست تهران را نشان میدهد: حفظ توان پاسخ در میدان و باز نگه داشتن مسیر مذاکره. اینکه مذاکرات نیویورک بتواند این دو مسیر را به یک توافق اجرایی تبدیل کند، به اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات، رفع فشار اقتصادی و آینده تنگه هرمز وابسته است.
سوالات پرتکرار درباره توافق پزشکیان و ترامپ
پزشکیان و ترامپ به چه توافقی رسیده بودند؟
منظور پزشکیان تفاهمنامه اسلامآباد است که در ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ بهصورت دیجیتال و غیرحضوری به امضای رؤسای جمهور ایران و آمریکا رسید.
آیا ایران و آمریکا الان توافق جدیدی کردهاند؟
خیر. اظهارات پزشکیان درباره توافق امضاشده به تفاهمنامه قبلی اسلامآباد مربوط است. در مذاکرات جدید نیویورک یک مسیر مرحلهای برای خروج از جنگ در حال بررسی است، اما تا زمان انتشار این گزارش توافق نهایی جدیدی اعلام نشده است.
پزشکیان چرا گفت «ما به توافق رسیدیم»؟
زیرا ایران و آمریکا در خرداد ۱۴۰۵ یک یادداشت تفاهم را امضا کردند و درباره چارچوبی برای توقف درگیری و رسیدن به توافق نهایی به تفاهم رسیدند. پزشکیان اکنون میگوید ایران همچنان خواهان پیشبرد آن چارچوب است.
مفاد اصلی تفاهمنامه اسلامآباد چه بود؟
توقف عملیات نظامی مورد اشاره در سند، مذاکره برای توافق نهایی حداکثر ظرف ۶۰ روز، رفع محاصره دریایی آمریکا، ایجاد ترتیبات عبور کشتیهای تجاری و ایجاد برنامهای برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران با تأمین حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار از مهمترین مفاد منتشرشده آن بود.
مذاکرات ایران و آمریکا در نیویورک درباره چیست؟
گزارشهای تازه نشان میدهد پایان درگیری، کاهش یا رفع محاصره اقتصادی، وضعیت تنگه هرمز و داراییهای مسدودشده ایران از محورهای مورد بحث هستند. یکی از سناریوهای مورد بررسی، اجرای مرحلهای تعهدات دو طرف است.
منابع گزارش
خبرگزاری تسنیم، ۳ مهر ۱۴۰۵
خبرگزاری تسنیم، ۲۸ خرداد ۱۴۰۵
متن تفاهمنامه اسلامآباد
متن منتشرشده یادداشت تفاهم جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا
مذاکرات جدید نیویورک
گزارش مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا از طریق میانجیها در نیویورک
چارسو اقتصاد، ۳ مهر ۱۴۰۵
آخرین جزئیات گزارش رویترز درباره توافق مرحلهای ایران و آمریکا
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟