آمارهای جدید بانک مرکزی نشان میدهد که با وجود فشارهای ناشی از تحریم و محدودیتهای تجاری، منابع ارزی اختصاصیافته به واردات دارو و تجهیزات پزشکی در سال ۱۴۰۵ افزایش قابلتوجهی داشته است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، از ابتدای سال تا نیمه آبانماه، بیش از ۳ میلیارد و ۵۷۴ میلیون دلار ارز برای واردات دارو و تجهیزات پزشکی تأمین شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۵ درصد رشد داشته است. همچنین میزان تخصیص ارز این بخش به ۴ میلیارد و ۲۳۵ میلیون دلار رسیده و افزایش حدود ۲۹ درصدی را ثبت کرده است.
این روند نشان میدهد که سیاستگذار پولی تلاش کرده در شرایط محدودیت منابع، اولویت تأمین ارز بخش سلامت را حفظ کند. با این حال، اثربخشی این سیاست تنها به حجم منابع اختصاصیافته وابسته نیست؛ بلکه سرعت انتقال ارز، تأمین مواد اولیه، تقویت تولید داخلی و دسترسی نهایی بیماران به دارو نیز اهمیت دارد.
بهروزرسانی 25 آبان ۱۴۰۵: بانک مرکزی با افزایش ۲۵ درصدی تأمین ارز دارو و تجهیزات پزشکی، بیش از ۳.۵ میلیارد دلار منابع ارزی به بخش سلامت اختصاص داده است. همزمان، پرداخت ۱۵۳ همت تسهیلات ریالی، ظرفیت تأمین مالی تولیدکنندگان دارو را تقویت کرده است.
تأمین ارز دارو در سال ۱۴۰۵ چقدر افزایش یافته است؟
بر اساس آمار بانک مرکزی، تأمین ارز دارو و تجهیزات پزشکی تا نیمه آبان ۱۴۰۵ به ۳ میلیارد و ۵۷۴ میلیون دلار رسیده است؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۲ میلیارد و ۸۶۸ میلیون دلار بود.
به این ترتیب، میزان ارز تأمینشده برای این بخش حدود ۷۰۶ میلیون دلار افزایش یافته که معادل رشد ۲۴.۶ درصدی است.
در بخش تخصیص ارز نیز رشد بیشتری ثبت شده است. میزان ارز تخصیصیافته به دارو و تجهیزات پزشکی از ۳ میلیارد و ۲۹۰ میلیون دلار در مدت مشابه سال گذشته به ۴ میلیارد و ۲۳۵ میلیون دلار در سال جاری رسیده است.
جدول مقایسه تأمین و تخصیص ارز دارو
| شاخص | مدت مشابه ۱۴۰۴ | تا نیمه آبان ۱۴۰۵ | میزان رشد |
| ارز تأمینشده | ۲.۸۶۸ میلیارد دلار | ۳.۵۷۴ میلیارد دلار | ۲۴.۶٪ |
| ارز تخصیصیافته | ۳.۲۹۰ میلیارد دلار | ۴.۲۳۵ میلیارد دلار | ۲۸.۷٪ |
| فاصله تخصیص و تأمین | ۴۲۲ میلیون دلار | ۶۶۱ میلیون دلار | ۵۶.۶٪ |
افزایش همزمان تخصیص و تأمین ارز نشاندهنده تقویت اولویت بخش سلامت در سیاست ارزی است. البته فاصله ۶۶۱ میلیون دلاری میان دو شاخص در سال جاری نیز اهمیت دارد؛ زیرا تخصیص ارز به معنای تأمین نهایی منابع و انتقال وجه به فروشنده خارجی نیست.
افزایش ارز دارو چه تأثیری بر امنیت دارویی کشور دارد؟
تأمین ارز دارو و تجهیزات پزشکی یکی از مهمترین ابزارهای حفظ ثبات در زنجیره سلامت است. افزایش منابع ارزی میتواند امکان واردات داروهای حیاتی، تجهیزات پزشکی ضروری و مواد اولیه مورد نیاز تولیدکنندگان داخلی را تقویت کند.
در شرایطی که مبادلات مالی و مسیرهای حملونقل با محدودیت روبهرو هستند، استمرار تأمین ارز به شرکتهای دارویی کمک میکند برنامه خرید مواد اولیه و ثبت سفارش خود را با اطمینان بیشتری دنبال کنند.
با این حال، افزایش ۲۵ درصدی ارز تأمینشده لزوما به معنای افزایش مشابه حجم داروی واردشده نیست؛ زیرا قیمت جهانی دارو، هزینه حملونقل، نرخ تبدیل ارز و ترکیب کالاهای وارداتی نیز بر نتیجه نهایی اثر میگذارند.
پرداخت ۱۵۳ همت تسهیلات چه کمکی به تولیدکنندگان دارو میکند؟
یکی از اقدامات مهم بانک مرکزی در کنار تأمین ارز، افزایش حمایت ریالی از شرکتهای فعال در زنجیره دارو و تجهیزات پزشکی است.
بر اساس اعلام بانک مرکزی در ۱۸ آبانماه، برای شرکتهای معرفیشده از سوی سازمان غذا و دارو، ۱۵۰ همت تسهیلات ریالی پیشبینی شده بود؛ اما تا ۱۷ آبان، میزان پرداخت به ۱۵۳ همت رسید. به این ترتیب، پرداخت تسهیلات از رقم اولیه پیشبینیشده حدود ۳ همت فراتر رفته است.
| تسهیلات پیشبینیشده | تسهیلات پرداختشده | تحقق نسبت به رقم پیشبینیشده |
| ۱۵۰ همت | ۱۵۳ همت | ۱۰۲٪ |
این تسهیلات میتواند به تأمین سرمایه در گردش، خرید مواد اولیه، پرداخت تعهدات تولیدکنندگان و حفظ استمرار فعالیت کارخانههای دارویی کمک کند.
همچنین افزایش سقف تسهیلات و تعهدات شرکتهای دارویی، تجهیزات پزشکی، شیرخشک و غذاهای ویژه از ۹۰ درصد به ۱۵۰ درصد فروش سال گذشته، ظرفیت اعتباری بیشتری در اختیار این بنگاهها قرار میدهد.
چرا حمایت از تولید داخلی دارو به اندازه واردات اهمیت دارد؟
در شرایط محدودیت ارزی، تأمین مواد اولیه تولید داخلی میتواند یکی از مسیرهای افزایش بهرهوری منابع ارزی باشد.
در مواردی که تولید داخل از ظرفیت فنی و کیفی کافی برخوردار است، واردات مواد اولیه بهجای محصول نهایی ممکن است نیاز ارزی کمتری ایجاد کند و همزمان ارزش افزوده و اشتغال داخلی را حفظ کند.
با این حال، این مزیت برای تمام داروها یکسان نیست. برخی داروهای تخصصی، تجهیزات پیشرفته و اقلام حیاتی همچنان به واردات مستقیم وابستهاند.
بنابراین، سیاست بهینه باید ترکیبی از حمایت از تولید داخلی و استمرار واردات اقلام غیرقابل جایگزین باشد؛ بهگونهای که صرفهجویی ارزی به کاهش کیفیت یا محدودشدن دسترسی بیماران منجر نشود.
اولویتهای تأمین ارز تا پایان سال ۱۴۰۵ چه باید باشد؟
با توجه به محدودیت منابع و ضرورت حفظ ثبات بازار کالاهای حیاتی، اولویتبندی ارز تا پایان سال میتواند بر اساس میزان ضرورت کالا، موجودی ذخایر، زمان تأمین و امکان جایگزینی داخلی انجام شود.
در حوزه سلامت، مهمترین اولویتها عبارتاند از:
| اولویت پیشنهادی | گروه کالایی | دلیل اهمیت |
| اولویت فوری | داروهای نجاتبخش و بیماران خاص | جلوگیری از وقفه درمان |
| اولویت بالا | مواد اولیه دارویی ضروری | حفظ استمرار تولید داخل |
| اولویت بالا | تجهیزات پزشکی حیاتی | تداوم خدمات درمانی |
| اولویت بالا | شیرخشک و غذاهای ویژه پزشکی | تأمین نیاز گروههای حساس |
| اولویت راهبردی | کالاهای اساسی و نهادههای ضروری تولید | حفظ امنیت غذایی و ظرفیت تولید |
| اولویت قابل بازبینی | اقلام دارای جایگزین داخلی معتبر | استفاده کارآمدتر از منابع ارزی |
چگونه میتوان فاصله تخصیص تا تأمین ارز را کاهش داد؟
یکی از مهمترین شاخصهای عملکرد سیاست ارزی، فاصله زمانی میان تأیید درخواست واردکننده و فراهمشدن ارز مورد نیاز اوست.
طبق دادههای اعلامشده، در سال جاری ۴ میلیارد و ۲۳۵ میلیون دلار ارز برای دارو و تجهیزات پزشکی تخصیص یافته، اما میزان تأمینشده ۳ میلیارد و ۵۷۴ میلیون دلار بوده است.
این اختلاف نشان میدهد که علاوه بر افزایش منابع، تسریع فرآیند تأمین نیز اهمیت دارد. البته اختلاف دو رقم در یک مقطع زمانی لزوماً به معنای وجود همین میزان تعهد معوق نیست؛ زیرا زمانبندی تخصیصها و پرداختها میتواند متفاوت باشد.
برای بهبود این فرآیند، هماهنگی بانک مرکزی، وزارت بهداشت، سازمان غذا و دارو و شبکه بانکی ضروری است. همچنین تسهیل نقلوانتقال پول، کوتاهکردن زمان ترخیص کالا و استفاده از مسیرهای تجاری جایگزین میتواند به ورود سریعتر اقلام مورد نیاز کمک کند.
جمعبندی؛ تقویت منابع ارزی سلامت، گامی برای پایداری زنجیره دارو
افزایش ۲۵ درصدی تأمین ارز دارو و تجهیزات پزشکی تا نیمه آبان ۱۴۰۵، همراه با رشد حدود ۲۹ درصدی تخصیص ارز و پرداخت ۱۵۳ همت تسهیلات ریالی، نشاندهنده تمرکز سیاستگذار بر حفظ ظرفیت تأمین و تولید اقلام حیاتی است.
این اقدامات میتواند به کاهش فشار مالی بر تولیدکنندگان، استمرار واردات داروهای ضروری و تقویت امنیت دارویی کشور کمک کند. با این حال، برای تبدیل حمایتهای ارزی و ریالی به دسترسی پایدار بیماران، باید فاصله تخصیص تا تأمین ارز کاهش یابد و موانع حملونقل و ترخیص نیز برطرف شود.
سوالات متداول
۱. تأمین ارز دارو در سال ۱۴۰۵ چقدر افزایش یافته است؟
تا نیمه آبان ۱۴۰۵، میزان ارز تأمینشده برای دارو و تجهیزات پزشکی با رشد حدود ۲۵ درصدی به ۳ میلیارد و ۵۷۴ میلیون دلار رسیده است.
۲. میزان ارز تخصیصیافته به دارو و تجهیزات پزشکی چقدر بوده است؟
در این مدت ۴ میلیارد و ۲۳۵ میلیون دلار ارز به این بخش تخصیص یافته که نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۲۹ درصد افزایش داشته است.
۳. چه میزان تسهیلات ریالی به شرکتهای دارویی پرداخت شده است؟
بر اساس آمار اعلامشده تا ۱۷ آبان ۱۴۰۵، حدود ۱۵۳ هزار میلیارد تومان تسهیلات ریالی به شرکتهای معرفیشده از سوی سازمان غذا و دارو پرداخت شده است.
۴. آیا افزایش تأمین ارز به معنای رفع کامل کمبود دارو است؟
خیر. تأمین ارز یکی از عوامل مهم است، اما انتقال پول، واردات، ترخیص، تولید و توزیع نیز بر دسترسی بیماران به دارو تأثیر دارند.
۵. مهمترین اولویت ارزی کشور تا پایان سال چیست؟
بر اساس تحلیل نیازهای حیاتی، داروهای ضروری، مواد اولیه دارویی، تجهیزات پزشکی حیاتی، کالاهای اساسی و نهادههای ضروری تولید باید در اولویت مدیریت منابع ارزی قرار گیرند. تعیین فهرست رسمی بر عهده دستگاههای مسئول است.
منابع و مراجع.




نظر شما در مورد این مطلب چیه؟