مجری طرح نیروگاههای خورشیدی ساتبا اعلام کرده از مجموع ۵۶۵ مگاوات ظرفیت تعریفشده در مرحله جاری، تاکنون ۲۶۹ مگاوات به بهرهبرداری رسیده و ۷۸ مگاوات دیگر تا پایان خرداد به شبکه سراسری برق متصل خواهد شد. این یعنی مجموع ظرفیت خورشیدی متصل به شبکه تا پایان خرداد به ۳۴۷ مگاوات میرسد.
۷۸ مگاوات جدید چه تغییری ایجاد میکند؟
اگر ۷۸ مگاوات وعدهدادهشده تا پایان خرداد وارد مدار شود، ظرفیت فعلی ۲۶۹ مگاواتی حدود ۲۹ درصد رشد میکند. این نرخ در کوتاهمدت، برای پروژههای زیرساختی ایران عدد مثبتی است و نشان میدهد بخشی از طرحهای ساتبا از فاز وعده به فاز اتصال نزدیک شدهاند.
اما مسئله اینجاست که این رشد از یک پایه بسیار کوچک شروع میشود. بنابراین حتی یک جهش نزدیک به ۳۰ درصد هم هنوز به معنی تغییر جدی در وزن خورشیدی در سبد برق کشور نیست.
آیا برنامه ۵۶۵ مگاواتی روی ریل اجراست؟
با اعدادی که ساتبا اعلام کرده، تا امروز حدود ۲۶۹ مگاوات بهرهبرداری شده و با اضافه شدن ۷۸ مگاوات تا خرداد، مجموع اجرا به ۳۴۷ مگاوات میرسد. یعنی نرخ تحقق برنامه تا پایان خرداد حدود ۶۱ درصد خواهد بود و هنوز ۲۱۸ مگاوات از برنامه جاری باقی میماند.
این یعنی پروژه جلو رفته، اما هنوز از نقطه اطمینان فاصله دارد. در پروژههای زیرساختی، وقتی بیش از یکسوم ظرفیت تعریفشده هنوز به شبکه نرسیده، مسئله فقط «رشد» نیست؛ مسئله «تکمیل» است.
گره اصلی کجاست؟
در نشست ساتبا، معاون وزیر نیرو بر ضرورت تأمین تجهیزات مورد نیاز نیروگاههای در حال احداث تأکید کرده است. همین تأکید، مهمترین گره پروژه را هم روشن میکند: مشکل فقط مجری و ساختگاه نیست، بلکه زنجیره تأمین تجهیزات هنوز تعیینکننده است.
در صنعت خورشیدی ایران، هر تأخیر در پنل، اینورتر و تجهیزات اتصال به شبکه، میتواند چند ماه زمان بهرهبرداری را جابهجا کند. به همین دلیل، سرعت توسعه خورشیدی در ایران فقط به اراده اجرایی وابسته نیست؛ به کیفیت تأمین مالی و تجهیزاتی هم گره خورده است.
چرا این عدد برای ایران هنوز کوچک است؟
عدد ۳۴۷ مگاوات برای یک پروژه داخلی شاید امیدوارکننده باشد، اما وقتی با مقیاس منطقه سنجیده شود، تصویر متفاوت میشود. ظرفیت خورشیدی ترکیه تا پایان ژانویه ۲۰۲۶ از ۲۵,۸۲۷ مگاوات عبور کرده است. قطر نیز تا ۲۰۲۵ به حدود ۸۷۵ مگاوات ظرفیت خورشیدی رسیده و برنامههای بیشتری در دست توسعه دارد.
یعنی حتی پس از اتصال ۷۸ مگاوات جدید، ایران همچنان فاصله بسیار زیادی با بازیگران منطقه دارد؛ در حالی که از نظر تابش خورشیدی، در بسیاری از مناطق کشور ظرفیت طبیعی بالایی وجود دارد.
گام بعدی چیست؟
ساتبا همزمان اعلام کرده احداث ۳۰۵ مگاوات نیروگاه جدید تجدیدپذیر نیز در دستور بررسی قرار گرفته است. این خبر از نظر برنامهریزی مثبت است، چون نشان میدهد پس از برنامه جاری، پروژههای بعدی هم در حال تعریف هستند.
اما باید میان «در دستور کار بودن» و «اتصال به شبکه» فرق گذاشت. فعلاً آنچه برای بازار و صنعت برق اهمیت دارد، مگاواتی است که واقعاً وارد مدار میشود، نه ظرفیتی که هنوز در مرحله بررسی است.
جمعبندی
اتصال ۷۸ مگاوات خورشیدی تا پایان خرداد، برای شبکه برق ایران خبر مثبتی است و نشان میدهد توسعه تجدیدپذیرها هنوز متوقف نشده است. با این حال، این رشد بیشتر شبیه یک گام رو به جلو است تا یک جهش تعیینکننده.
ایران برای اینکه از حاشیه جدول منطقهای بیرون بیاید، به رشد پیوسته، تأمین تجهیزات پایدار و شتاب اجرایی بسیار بیشتر نیاز دارد. در غیر این صورت، ۳۴۷ مگاوات هرچقدر هم خبر خوبی باشد، هنوز برای تغییر بازی کافی نیست.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟