مالیات مردم کجا خرج می‌شود؟ جزئیات طرح نشان‌دار کردن مالیات

مالیات مردم کجا خرج می‌شود؟ در طرح نشان‌دار کردن مالیات سال ۱۴۰۴، تعداد ۳۰۱ هزار و ۲۷۰ مؤدی محل مصرف بخشی از مالیات خود را از میان ۸۸۱ پروژه انتخاب کردند. از مجموع ۱۸ هزار و ۲۰۴ میلیارد تومان اعتبار موردنیاز این پروژه‌ها، ۹ هزار و ۶۰۸ میلیارد تومان، معادل ۵۲.۸ درصد، تأمین شد. بررسی انتخاب‌ها نشان می‌دهد راه و عمران، آموزش‌وپرورش و سلامت در مجموع حدود دو سوم مشارکت مؤدیان را جذب کرده‌اند.

طرح نشان‌دار کردن مالیات چیست؟

طرح نشان‌دار کردن مالیات به مؤدیان واجد شرایط اجازه می‌دهد هنگام انجام تکالیف مالیاتی، یکی از پروژه‌های اولویت‌دار ملی یا استانی را برای تخصیص مالیات خود انتخاب کنند. در این سازوکار، مبلغی اضافه‌تر از مالیات قانونی دریافت نمی‌شود؛ بلکه مؤدی می‌تواند محل مصرف بخشی از همان مالیات تعیین‌شده را انتخاب کند.

هدف اصلی طرح، کاهش فاصله میان «پرداخت مالیات» و «مشاهده خدمت عمومی» است. مالیات برای بسیاری از شهروندان عددی است که از درآمد یا حساب آن‌ها کسر می‌شود، بدون آنکه نتیجه مستقیم آن را ببینند. اتصال مالیات به مدرسه، جاده، بیمارستان، شبکه آب یا زیرساخت انرژی می‌تواند این رابطه را ملموس‌تر کند.

مردم مالیات خود را به کدام پروژه‌ها اختصاص دادند؟

در طرح سال ۱۴۰۴، تعداد ۳۰۱ هزار و ۲۷۰ مؤدی در انتخاب پروژه‌ها مشارکت کردند. مجموع اعتبار موردنیاز ۸۸۱ پروژه معرفی‌شده به ۱۸ هزار و ۲۰۴ میلیارد تومان می‌رسید که ۹ هزار و ۶۰۸ میلیارد تومان آن از طریق انتخاب مؤدیان تأمین شد.

جهت انتخاب مؤدیان نیز معنادار بوده است. سه حوزه حمل‌ونقل و عمران، آموزش‌وپرورش و سلامت و رفاه در مجموع ۱۹۸ هزار و ۹۸۱ مشارکت را ثبت کردند؛ یعنی حدود ۶۶ درصد کل مشارکت‌کنندگان به پروژه‌هایی مربوط بوده که آثار آن‌ها در زندگی روزمره مردم سریع‌تر دیده می‌شود.

این الگو نشان می‌دهد مؤدیان بیش از همه به پروژه‌هایی تمایل داشته‌اند که نتیجه آن‌ها قابل مشاهده است: راهی که رفت‌وآمد را آسان می‌کند، مدرسه‌ای که دانش‌آموزان منطقه از آن استفاده می‌کنند یا مرکز درمانی‌ای که مستقیماً به نیازهای خانوار پاسخ می‌دهد.

کدام پروژه‌ها بیشترین درصد تأمین اعتبار را داشتند؟

تعداد مشارکت‌کنندگان تنها معیار ارزیابی نیست. نسبت اعتبار تأمین‌شده به اعتبار موردنیاز نشان می‌دهد کدام گروه از پروژه‌ها توانسته‌اند به هدف مالی خود نزدیک‌تر شوند. آموزش‌وپرورش با تأمین ۸۹ درصد اعتبار موردنیاز، در صدر قرار گرفته است.

از ۲ هزار و ۴۲۸ میلیارد تومان اعتبار موردنیاز پروژه‌های آموزش‌وپرورش، ۲ هزار و ۱۶۴ میلیارد تومان تأمین شده است. همچنین ۴۲۹ پروژه آموزشی، معادل ۴۸.۷ درصد کل پروژه‌های سال ۱۴۰۴، در این طرح حضور داشته‌اند.

این اعداد لزوماً به معنای کم‌اهمیت بودن حوزه‌هایی مانند آب یا محیط‌زیست نیست. پروژه‌های این حوزه‌ها ممکن است بزرگ‌تر، گران‌تر، دیرثمرتر یا برای مؤدیان کمتر قابل مشاهده باشند. به همین دلیل، میزان انتخاب مردم نباید جایگزین اولویت‌گذاری کارشناسی و ملی شود.

وضعیت طرح نشان‌دار کردن مالیات در سال ۱۴۰۵

طرح نشان‌دار کردن مالیات در سال ۱۴۰۵ برای سومین سال ادامه پیدا کرده است. براساس تازه‌ترین اعلام رئیس سازمان امور مالیاتی، مؤدیان مشمول می‌توانند از میان بیش از ۲ هزار پروژه اولویت‌دار ملی و استانی انتخاب کنند و ۲۸۲ هزار میلیارد ریال، معادل ۲۸.۲ هزار میلیارد تومان، برای این پروژه‌ها اختصاص یافته است.

• اعتبار طرح افزایش یافته است

  اعتبار پیش‌بینی‌شده از حدود ۱۸.۲ همت در سال ۱۴۰۴ به ۲۸.۲ همت در سال ۱۴۰۵ رسیده است؛ افزایشی که ظرفیت پوشش پروژه‌های بیشتری را ایجاد می‌کند.

• تعداد پروژه‌ها بیش از دو برابر شده است

  تعداد پروژه‌های قابل انتخاب از ۸۸۱ پروژه در سال ۱۴۰۴ به بیش از ۲ هزار پروژه در سال ۱۴۰۵ رسیده است.

• آموزش‌وپرورش همچنان سهم بالایی دارد

  در فهرست اولیه سال ۱۴۰۵، بیش از ۹۰۰ پروژه مربوط به آموزش‌وپرورش بوده است؛ بنابراین مدرسه‌سازی و تکمیل زیرساخت‌های آموزشی همچنان یکی از محورهای اصلی طرح محسوب می‌شود.

آیا تأمین اعتبار به معنای تکمیل پروژه است؟

خیر. تأمین یا تخصیص اعتبار فقط یکی از مراحل اجرای پروژه است. انتخاب پروژه از سوی مؤدی و ثبت اعتبار، به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که طرح در زمان مقرر تکمیل شود. مشکلات پیمانکار، تملک زمین، افزایش قیمت مصالح، مجوزهای اجرایی یا ضعف نظارت می‌توانند بهره‌برداری را به تأخیر بیندازند.

برای بررسی کامل‌تر عدالت در نظام مالیاتی، این گزارش باید در کنار تحلیل پرونده‌های مالیات صفر چارسو اقتصاد قرار گیرد. پس از دریافت آدرس دقیق مطلب «پشت پرده پرونده‌های مالیات صفر ایران»، لینک آن را با انکرتکست چه کسانی در ایران مالیات صفر می‌پردازند؟ در همین قسمت قرار دهید. تا زمان دریافت URL، لینک حدسی نسازید.

طرح چگونه می‌تواند اعتماد مالیاتی ایجاد کند؟

نشان‌دار کردن مالیات زمانی اعتماد می‌سازد که مسیر پروژه پس از انتخاب نیز برای مؤدی قابل پیگیری باشد. انتشار نام پروژه بدون اعلام وضعیت اجرا، پیمانکار و زمان بهره‌برداری نمی‌تواند شفافیت پایدار ایجاد کند.

• صفحه عمومی برای هر پروژه

  موقعیت جغرافیایی، دستگاه اجرایی، اعتبار موردنیاز، اعتبار تأمین‌شده و تعداد مؤدیان باید برای هر پروژه منتشر شود.

• گزارش پیشرفت فیزیکی و مالی

  درصد پیشرفت، مبالغ پرداخت‌شده، تغییرات زمان‌بندی و علت تأخیر باید در دوره‌های مشخص به‌روزرسانی شود.

• نمایش نتیجه نهایی

  تصاویر قبل و بعد، تاریخ بهره‌برداری و ظرفیت خدمت‌رسانی پروژه باید در اختیار مؤدیانی قرار گیرد که آن را انتخاب کرده‌اند.

• حفاظت از سهم مناطق محروم

  دسترسی بیشتر مناطق برخوردار به مؤدیان پردرآمد نباید موجب عقب‌ماندن پروژه‌های ضروری در مناطق کم‌برخوردار شود.

طرح نشان‌دار کردن مالیات می‌تواند پرداخت مالیات را از یک تکلیف نامرئی به مشارکت در یک خدمت عمومی تبدیل کند؛ اما معیار نهایی موفقیت آن، تعداد پروژه‌های انتخاب‌شده نیست. مردم باید بتوانند ببینند مالیاتی که به مدرسه، راه، بیمارستان، آب یا انرژی اختصاص داده‌اند، در چه زمانی و با چه کیفیتی به نتیجه رسیده است.

سؤالات پرتکرار درباره محل هزینه‌کرد مالیات