سپاه پاسداران در فاصله شامگاه ۱۴ تا بامداد ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ سه بیانیه جداگانه درباره درگیریهای تنگه هرمز منتشر کرد. در نخستین بیانیه، نیروی دریایی سپاه از هدف قرار دادن سه نفتکش در مسیر مورد اعتراض ایران و سه شناور وابسته به آمریکا خبر داد؛ در اطلاعیه شماره ۱۰، نیروی هوافضای سپاه اعلام کرد یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن آمریکا را با چند فروند موشک بالستیک هدف قرار داده است؛ و در اطلاعیه شماره ۱۱ نیز از حمله به یک شناور مدیریتپذیر از راه دور یا «شمپاد» آمریکایی خبر داده شد. سنتکام اصل شلیک موشکهای بالستیک ایران به دو شناور نیروی دریایی آمریکا را تأیید کرده، اما گفته ناوها از حمله اجتناب کردهاند و هیچ نیروی آمریکایی آسیب ندیده است.
سه بیانیه سپاه درباره تنگه هرمز در یک نگاه
برای خواندن دقیق این خبر باید سه بیانیه اصلی را از یکدیگر جدا کرد. هر سه در فاصله شامگاه ۱۴ تا بامداد ۱۵ شهریور منتشر شدهاند، اما به عملیاتهای ادعایی متفاوتی مربوط هستند.
| بیانیه | زمان انتشار | ادعای اصلی | نیروی اعلامکننده |
|---|---|---|---|
| بیانیه شامگاه ۱۴ شهریور | ۲۳:۱۶ | هدف قرار گرفتن ۳ نفتکش و ۳ شناور وابسته به آمریکا | نیروی دریایی سپاه |
| اطلاعیه شماره ۱۰ | ۰۲:۰۵ بامداد ۱۵ شهریور | حمله با چند موشک بالستیک به یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن | نیروی هوافضای سپاه |
| اطلاعیه شماره ۱۱ | ۰۵:۵۱ بامداد ۱۵ شهریور | حمله به یک شمپاد آمریکایی | نیروی دریایی سپاه |
برای مرور ساعتبهساعت رخدادهای همان شب، گزارش «سپاه و سنتکام: دیشب در تنگه هرمز از شلیک موشک تا هدفگیری نفتکشها چه گذشت؟» را ببینید.
بیانیه نخست سپاه؛ سه نفتکش و سه شناور وابسته به آمریکا
نیروی دریایی سپاه شامگاه ۱۴ شهریور اعلام کرد که صبح همان روز نیروهای آمریکایی سه نفتکش متعلق به ایران را هدف قرار داده و به آنها خسارت وارد کردهاند.
سپاه در ادامه مدعی شد در پاسخ به این اقدام، سه نفتکش در مسیری که ایران آن را «غیرمجاز» میداند و سه شناور وابسته به آمریکا را در مناطق دیگر هدف قرار داده است.
در متن منتشرشده از این بیانیه نام نفتکشها و شناورهای مورد ادعای سپاه ذکر نشده است؛ بنابراین نمیتوان بدون منبع مستقل نام مشخصی به این شش شناور نسبت داد.
نیروی دریایی سپاه همچنین به شناورهای حاضر در خلیج فارس و نزدیک تنگه هرمز هشدار داد از عبور از مسیرهای مورد اعتراض ایران خودداری کنند.
منبع: تسنیم؛ بیانیه نیروی دریایی سپاه در ۱۴ شهریور.
روایت سنتکام درباره سه نفتکش ایرانی چیست؟
فرماندهی مرکزی آمریکا روایت متفاوتی از زنجیره رخدادها منتشر کرده است.
سنتکام در اطلاعیه رسمی خود اعلام کرد نیروهای آمریکایی سه نفتکش ایرانی را در ۵ سپتامبر هدف قرار دادند؛ اما این عملیات را پس از شلیک موشکهای بالستیک سپاه به دو شناور نیروی دریایی آمریکا توصیف کرد.
طبق روایت رسمی سنتکام، دو شناور آمریکایی شامل یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن هدایتشونده با موشک، از حملات موشکی ایران اجتناب کردند و هیچ نیروی آمریکایی آسیب ندید.
سنتکام سه نفتکش ایرانی را با نامهای M/T Downy، M/T Stark 1 و M/T Kylo یا Noxen معرفی کرده است.
این نامها متعلق به روایت رسمی آمریکا هستند و در بیانیه اولیه سپاه درباره سه نفتکش ایرانی ذکر نشدهاند.
جزئیات کامل روایت آمریکا در گزارش «سنتکام: سه نفتکش ایرانی پس از شلیک موشک به دو ناو آمریکا هدف قرار گرفتند» آمده است.
منبع: DVIDS / U.S. Central Command.
اطلاعیه شماره ۱۰؛ سپاه درباره ناو هواپیمابر و ناوشکن چه گفت؟
روابط عمومی سپاه ساعت ۰۲:۰۵ بامداد ۱۵ شهریور اطلاعیه شماره ۱۰ را منتشر کرد.
در این اطلاعیه، نیروی هوافضای سپاه اعلام کرد یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن آمریکا را با «چند فروند موشک بالستیک» مورد حمله قرار داده است.
سپاه همچنین مدعی شد این دو شناور پس از وارد شدن خسارت از منطقه درگیری فاصله گرفتهاند.
دو نکته در متن رسمی قابل توجه است: نام دقیق ناو هواپیمابر و ناوشکن ذکر نشده و شمار دقیق موشکهای شلیکشده نیز اعلام نشده است.
بنابراین استفاده از نام مشخص یک ناو یا اعلام عدد دقیق موشکها بدون منبع جدید، به این اطلاعیه نسبت داده نمیشود.
منبع: تسنیم؛ اطلاعیه شماره ۱۰ سپاه.
آمریکا حمله موشکی به دو ناو خود را تأیید کرده است؟
سنتکام شلیک موشکهای بالستیک ایران به سمت دو شناور نیروی دریایی آمریکا را تأیید کرده است، اما نتیجه حمله را متفاوت از سپاه توصیف میکند.
طبق اطلاعیه رسمی سنتکام، یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن موشکانداز از چند حمله ایران اجتناب کردند و هیچ پرسنل آمریکایی آسیب ندید.
| موضوع | روایت سپاه | روایت سنتکام |
|---|---|---|
| شلیک موشک بالستیک | تأیید | تأیید |
| هدف حمله | ناو هواپیمابر + ناوشکن | ناو هواپیمابر + ناوشکن |
| خسارت | سپاه مدعی خسارت است | سنتکام از اجتناب موفق از حمله میگوید |
| تلفات آمریکایی | در اطلاعیه عددی اعلام نشده | هیچ نیروی آمریکایی آسیب ندید |
| نام شناورها | اعلام نشده | در اطلاعیه DVIDS نام مشخص شناورها ذکر نشده |
نقطه مشترک دو روایت، وجود حمله موشکی ایران به دو شناور آمریکایی است. اختلاف اصلی بر سر نتیجه عملیات و میزان خسارت است.
اطلاعیه شماره ۱۱؛ شمپاد آمریکایی چه بود؟
ساعت ۰۵:۵۱ بامداد ۱۵ شهریور، روابط عمومی سپاه اطلاعیه دیگری منتشر کرد.
نیروی دریایی سپاه در این اطلاعیه اعلام کرد یک «شمپاد»، یعنی شناور مدیریتپذیر از راه دور، متعلق به ارتش آمریکا را که به گفته سپاه قصد ورود به منطقه حفاظتشده تنگه هرمز داشته، مورد حمله قرار داده است.
این رخداد بخشی از حمله موشکی اطلاعیه شماره ۱۰ نیست و باید بهعنوان عملیات ادعایی جداگانه ثبت شود.
منبع: تسنیم؛ اطلاعیه شماره ۱۱ سپاه.
هشدار قرارگاه خاتمالانبیا چه ارتباطی با این بیانیهها دارد؟
در همان دوره، قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا اعلام کرد اگر اقدامات آمریکا علیه کشتیهای ایرانی ادامه پیدا کند، حملات به شناورهای نظامی آمریکا میتواند تشدید شود.
این اظهارات یک عملیات چهارم محسوب نمیشوند، بلکه چارچوب تهدید و بازدارندگی هستند که سه اطلاعیه عملیاتی سپاه درون آن قرار میگیرند.
منبع: فرارو؛ هشدار قرارگاه خاتمالانبیا.
آپدیت ۸ سپتامبر؛ حمله موشکی جدید از سه بیانیه اولیه جداست
تنش هرمز با سه بیانیه ۱۴ و ۱۵ شهریور پایان پیدا نکرد.
رویترز در ۸ سپتامبر گزارش کرد ایران موشک بالستیک «قاسم بصیر» را به سمت شناورهای آمریکایی نزدیک تنگه هرمز شلیک کرده است. بر اساس روایت طرف آمریکایی، شناورها توانستهاند از حمله اجتناب کنند.
این رخداد جدید نباید به اطلاعیه شماره ۱۰ اضافه یا با آن یکی فرض شود؛ از نظر زمانی یک مرحله بعدی در زنجیره تنش است.
همزمان مقامهای ایرانی از ایجاد یک محدوده دریایی محدودشده جدید و طراحی کریدور تازه برای تردد کشتیها در خلیج فارس سخن گفتهاند.
این تحول نشان میدهد محور درگیری از تبادل حملات نظامی به قواعد تردد و کنترل اقتصادی آبراه نیز گسترش پیدا کرده است.
تردد کشتیها در تنگه هرمز چقدر کاهش یافته است؟
دادههای تازه Kpler نشان میدهد ترافیک تجاری تنگه در روزهای اخیر بهشدت پایین مانده است.
در دوشنبه ۷ سپتامبر فقط هفت شناور کالایی از تنگه هرمز عبور کردند؛ روز قبل نیز هشت شناور ثبت شده بود.
این شمارش همه شناورهایی را که فرستنده AIS خود را خاموش کردهاند پوشش نمیدهد، بنابراین عدد هفت باید «تردد ردیابیشده» تلقی شود نه لزوماً کل تردد واقعی.
برای مقایسه، رویترز پیشتر با استناد به Kpler گزارش کرده بود که در ۴ سپتامبر فقط چهار شناور کالایی از هرمز عبور کردهاند، در حالی که میانگین دهروزه در آن مقطع حدود ۱۵ شناور بود.
برای جزئیات مقررات و مسیرهای اعلامی ایران نیز گزارش «قوانین اعلامی ایران برای عبور از تنگه هرمز» را بخوانید.
سه بیانیه سپاه چه اثری بر بازار نفت گذاشتند؟
اهمیت اقتصادی این زنجیره فقط در شمار موشکها و شناورها نیست. ورود همزمان نفتکشهای تجاری و ناوهای نظامی به چرخه درگیری، ریسک بیمه جنگ و هزینه عبور از هرمز را افزایش میدهد.
در معاملات ۸ سپتامبر، نفت برنت حدود ۹۷.۴۹ دلار در هر بشکه معامله شد و نفت خام آمریکا به حدود ۹۲.۹۲ دلار رسید.
تحلیلگران بازار افزایش ریسک ژئوپلیتیک و اختلال پایدار در جریان نفت خلیج فارس را یکی از دلایل فشار صعودی بر قیمت میدانند.
با این حال، برنت هنوز بالای ۱۰۰ دلار تثبیت نشده است؛ زیرا بخشی از نفت از مسیرهای جایگزین صادر میشود و عرضه تولیدکنندگان خارج از خاورمیانه بخشی از افت جریان منطقه را جبران میکند.
برای تصویر بلندمدتتر، گزارش «جریان نفت تنگه هرمز از ۲۱.۶ به ۴.۹ میلیون بشکه در روز» را ببینید.
چرا این خبر فقط یک گزارش نظامی نیست؟
تنگه هرمز یکی از مهمترین گلوگاههای انتقال انرژی جهان است. هر افزایش در احتمال حمله به نفتکشها یا شناورهای نظامی میتواند قبل از آنکه حتی جریان نفت کاملاً متوقف شود، هزینه اقتصادی ایجاد کند.
بیمه جنگ
افزایش ریسک حمله میتواند حق بیمه عبور نفتکشها از منطقه را بالا ببرد.
نرخ کرایه نفتکش
کاهش تعداد کشتیهای مایل به عبور، ظرفیت قابل استفاده حمل را محدود میکند.
تأخیر در تحویل نفت
انتظار برای مجوز، تغییر مسیر یا توقف موقت شناورها میتواند زمان تحویل محمولهها را افزایش دهد.
قیمت نفت
ریسک اختلال عرضه به بازارهای آتی و قیمت نقدی نفت منتقل میشود.
برای بررسی نقش هرمز در ساختار گستردهتر بازدارندگی منطقهای، تحلیل «هرمز و علیالطاهر؛ ماتریس پاسخ ایران از نگاه کنعانیمقدم تا مجیدی» مکمل این خبر است.
پرسشهای پرتکرار درباره حمله موشکی سپاه و سه بیانیه هرمز
آیا سپاه واقعاً یک ناو هواپیمابر آمریکا را هدف قرار داده است؟
سپاه اعلام کرده یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن را با چند موشک بالستیک هدف قرار داده است. سنتکام نیز شلیک موشکهای ایران به دو شناور آمریکایی را تأیید کرده، اما میگوید شناورها از حمله اجتناب کردهاند.
نام ناو هواپیمابر هدفگرفتهشده چه بود؟
در اطلاعیه رسمی سپاه و اطلاعیه DVIDS مورد استناد این گزارش، نام ناو هواپیمابر اعلام نشده است.
سپاه چند موشک بالستیک شلیک کرد؟
اطلاعیه شماره ۱۰ فقط از «چند فروند موشک بالستیک» سخن میگوید و عدد دقیق اعلام نشده است.
آیا ناوهای آمریکا آسیب دیدهاند؟
سپاه مدعی واردشدن خسارت شده است؛ سنتکام این ادعا را تأیید نکرده و میگوید شناورها از حملات اجتناب کردهاند و هیچ نیروی آمریکایی آسیب ندیده است.
سه بیانیه سپاه درباره چه اهدافی بودند؟
بیانیه نخست درباره سه نفتکش و سه شناور وابسته به آمریکا بود؛ اطلاعیه شماره ۱۰ درباره یک ناو هواپیمابر و ناوشکن و اطلاعیه شماره ۱۱ درباره یک شمپاد آمریکایی.
موشک قاسم بصیر مربوط به کدام بیانیه بود؟
گزارش مربوط به قاسم بصیر در ۸ سپتامبر منتشر شد و یک رخداد جدید پس از سه بیانیه اولیه محسوب میشود؛ نباید آن را بدون سند به اطلاعیه شماره ۱۰ نسبت داد.
تردد کشتیها در هرمز چقدر شده است؟
طبق دادههای Kpler، روز دوشنبه ۷ سپتامبر هفت شناور کالایی ردیابیشده از تنگه عبور کردند. این آمار ممکن است شناورهای دارای AIS خاموش را شامل نشود.
درگیری هرمز چه اثری روی قیمت نفت دارد؟
افزایش ریسک عرضه، هزینه بیمه و کاهش تردد میتواند قیمت نفت را بالا ببرد. برنت در ۸ سپتامبر در محدوده ۹۷.۵ دلار معامله شد.
جمعبندی؛ سه بیانیه را باید از تحولات بعدی هرمز جدا کرد
سه بیانیه سپاه در شامگاه ۱۴ و بامداد ۱۵ شهریور سه ادعای عملیاتی مجزا را روایت میکنند: حمله به سه نفتکش و سه شناور وابسته به آمریکا، حمله موشکی به یک ناو هواپیمابر و ناوشکن، و حمله به یک شمپاد آمریکایی.
سنتکام اصل شلیک موشکهای بالستیک به دو شناور آمریکایی را تأیید کرده، اما ادعای خسارت را رد کرده و از اجتناب موفق شناورها از حملات سخن گفته است.
آپدیت ۸ سپتامبر نیز نشان میدهد زنجیره تنش متوقف نشده است؛ حمله موشکی جدید، کاهش شدید تردد کشتیها، برنامه ایران برای ایجاد محدوده دریایی تازه و باقیماندن برنت در نزدیکی ۱۰۰ دلار، پرونده هرمز را از یک رخداد نظامی به یک مسئله مستقیم امنیت انرژی و اقتصاد جهانی تبدیل کرده است.
منابع گزارش
تسنیم؛ بیانیه نیروی دریایی سپاه در ۱۴ شهریور
تسنیم؛ اطلاعیه شماره ۱۰ سپاه
تسنیم؛ اطلاعیه شماره ۱۱ سپاه
فرماندهی مرکزی آمریکا
رویترز؛ رخدادهای ۵ سپتامبر
رویترز؛ آپدیت ۸ سپتامبر
رویترز؛ تردد کشتیها
رویترز؛ قیمت نفت
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟