افزایش ۸ تا ۱۰ برابری قیمت برخی کودهای کشاورزی، نگرانی‌ها درباره تأمین نهاده‌های مورد نیاز کشت پاییزه را افزایش داده است. صیاد فرهادی، رئیس انجمن سولفات پتاسیم ایران، اعلام کرد که قیمت یک نمونه کود از حدود ۷۰۰ هزار تومان به ۷ میلیون تومان رسیده، در حالی که یارانه یک‌میلیون‌تومانی پس از خرید به کشاورز پرداخت می‌شود. بر این اساس، حتی با احتساب یارانه، هزینه نهایی این نمونه کود به ۶ میلیون تومان می‌رسد؛ رقمی که همچنان بیش از هشت برابر قیمت پیشین است.
به‌روزرسانی ۲۱ آبان ۱۴۰۵: رئیس انجمن سولفات پتاسیم ایران از افزایش شدید قیمت کودهای پایه و مشکلات نقدینگی کشاورزان خبر داد. هم‌زمان، وزارت جهاد کشاورزی از اجرای سازوکار پرداخت مستقیم یارانه کود به حساب بهره‌برداران با هدف شفاف‌سازی توزیع نهاده‌ها دفاع کرده است.
یارانه کود کشاورزی در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
بر اساس اظهارات رئیس انجمن سولفات پتاسیم، برای هر کیسه از کودهای مورد اشاره یک میلیون تومان یارانه در نظر گرفته شده است؛ اما میزان حمایت برای تمام انواع کود یکسان نیست.
صیاد فرهادی اعلام کرده که پس از تغییر شیوه پرداخت یارانه و حذف حمایت در ابتدای زنجیره تولید، قیمت برخی کودها بین هشت تا ۱۰ برابر افزایش یافته است.
در این سازوکار، کشاورز ابتدا کود مورد نیاز را با قیمت تعیین‌شده خریداری می‌کند و سپس یارانه به حساب او واریز می‌شود.
البته اطلاعات منتشرشده از شرکت خدمات حمایتی کشاورزی نشان می‌دهد مبلغ حمایت بر اساس نوع کود متفاوت است. برای نمونه، در اطلاعیه مرداد ۱۴۰۵، یارانه هر کیسه ۵۰ کیلویی سولفات پتاسیم گرانوله ۱.۱ میلیون تومان اعلام شده بود.
بنابراین، مبلغ دقیق یارانه باید با توجه به نوع کود و آخرین دستورالعمل اجرایی بررسی شود.
قیمت کود کشاورزی چقدر افزایش یافته است؟
بر اساس مثال مطرح‌شده از سوی رئیس انجمن سولفات پتاسیم، قیمت یک کیسه کود از حدود ۷۰۰ هزار تومان به ۷ میلیون تومان افزایش یافته است.
این تغییر به معنای رشد ۹۰۰ درصدی قیمت و افزایش ۱۰ برابری هزینه خرید است.
| شاخص | مبلغ |
|---|---|
| قیمت پیشین نمونه کود | ۷۰۰ هزار تومان |
| قیمت جدید اعلام‌شده | ۷ میلیون تومان |
| میزان افزایش قیمت | ۶.۳ میلیون تومان |
| یارانه فرض‌شده برای این نمونه | یک میلیون تومان |
| هزینه نهایی پس از دریافت یارانه | ۶ میلیون تومان |
| افزایش هزینه نهایی نسبت به گذشته | حدود ۷۵۷ درصد |
| سهم یارانه از قیمت جدید | حدود ۱۴.۳ درصد |
محاسبات بر اساس مثال قیمتی صیاد فرهادی و فرض دریافت کامل یارانه یک‌میلیون‌تومانی انجام شده است. این قیمت‌ها به تمام انواع کود تعمیم داده نمی‌شود.
این ارقام نشان می‌دهد با وجود پرداخت یارانه، بخش عمده افزایش هزینه همچنان بر عهده کشاورز باقی می‌ماند.
چرا پرداخت یارانه پس از خرید، کشاورزان را با مشکل مواجه کرده است؟
مهم‌ترین مسئله در شیوه جدید پرداخت یارانه، نیاز کشاورز به نقدینگی اولیه است.
در مثال مطرح‌شده، کشاورزی که پیش‌تر با ۷۰۰ هزار تومان یک کیسه کود تهیه می‌کرد، اکنون باید ابتدا ۷ میلیون تومان برای خرید همان نهاده پرداخت کند.
حتی اگر یک میلیون تومان یارانه بلافاصله به حساب او واریز شود، تأمین مبلغ اولیه همچنان ضروری است.
این مشکل برای بهره‌بردارانی که به تسهیلات کوتاه‌مدت یا منابع مالی کافی دسترسی ندارند، جدی‌تر خواهد بود.
فرهادی معتقد است کاهش قدرت خرید باعث شده برخی کشاورزان خرید کود را به تعویق بیندازند یا میزان مصرف آن را کاهش دهند.
یارانه کود چگونه به حساب کشاورزان واریز می‌شود؟
بر اساس سازوکار اعلام‌شده از سوی شرکت خدمات حمایتی کشاورزی، پرداخت یارانه کودهای فسفاته و پتاسه از طریق ثبت خرید در سامانه کنترل و پایش مواد کودی انجام می‌شود.
کشاورزان مشمول باید اطلاعات بانکی خود، از جمله شماره شبای بانک کشاورزی، را در سامانه مربوط ثبت کنند.
در اطلاعیه رسمی این شرکت در استان گلستان، مراجعه به کارگزاری‌های شهرستانی یا استفاده از سامانه «دولت من» برای تکمیل اطلاعات اعلام شده است.
از سوی دیگر، اکبر فتحی، معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، در ۱۹ آبان اعلام کرد که یارانه کود ازته معادل حدود یک میلیون تومان برای هر کیسه ۵۰ کیلویی است و هم‌زمان با ثبت خرید به حساب کشاورز پرداخت می‌شود.
این تفاوت در نوع کود و زمان‌بندی اعلام‌شده نشان می‌دهد کشاورزان باید شرایط محصول خریداری‌شده را از کارگزاری مربوط استعلام کنند.
افزایش قیمت کود چه تأثیری بر تولید محصولات کشاورزی دارد؟
کودهای شیمیایی نقش مهمی در تأمین عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان دارند و مصرف متعادل آنها بر عملکرد محصولات کشاورزی تأثیرگذار است.
افزایش شدید قیمت این نهاده‌ها می‌تواند باعث کاهش مصرف کود، تأخیر در کوددهی یا تغییر برنامه کشت شود.
در چنین شرایطی، اگر تغذیه گیاه کمتر از نیاز واقعی آن باشد، احتمال کاهش عملکرد محصول افزایش پیدا می‌کند.
محمدعلی مهاجر، معاون سابق امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی، نیز در ۱۸ آبان از کاهش شدید مصرف کود در پی افزایش قیمت‌ها خبر داد. با این حال، برای تعیین میزان کاهش در کل کشور، آمار رسمی فروش و مصرف انواع کود مورد نیاز است.
آیا گرانی کود باعث افزایش قیمت مواد غذایی می‌شود؟
افزایش قیمت کود می‌تواند هزینه تولید محصولاتی مانند گندم، برنج، سبزیجات و محصولات باغی را بالا ببرد.
اگر کشاورزان نتوانند نهاده کافی تهیه کنند، احتمال کاهش عملکرد برخی مزارع نیز وجود دارد.
در نتیجه، فشار هزینه‌ای ممکن است به قیمت محصولات کشاورزی و در ادامه بازار مواد غذایی منتقل شود.
البته میزان این تأثیر به شرایط آب‌وهوایی، عملکرد تولید، سیاست‌های خرید تضمینی و وضعیت عرضه و تقاضا وابسته است.
دولت چگونه می‌تواند مشکل نقدینگی کشاورزان را کاهش دهد؟
تغییر شیوه پرداخت یارانه از تولیدکننده به مصرف‌کننده نهایی می‌تواند شفافیت توزیع کود را افزایش دهد، اما اجرای آن نیازمند سازوکار تأمین نقدینگی است.
استفاده از اعتبار خرید نهاده، پرداخت سریع یارانه، ارائه تسهیلات کوتاه‌مدت و تنظیم زمان پرداخت متناسب با فصل کشت می‌تواند بخشی از فشار هزینه‌ای را کاهش دهد.
همچنین کنترل دقیق توزیع و ثبت خرید در سامانه‌های رسمی می‌تواند به جلوگیری از انحراف منابع حمایتی کمک کند.
موفقیت سیاست جدید زمانی بیشتر خواهد بود که حمایت مالی به‌موقع به کشاورز برسد و کمبود نقدینگی مانع خرید کود مورد نیاز نشود.
سوالات متداول درباره یارانه کود کشاورزی
یارانه هر کیسه کود چقدر است؟
برای برخی کودها حدود یک میلیون تومان اعلام شده، اما مبلغ دقیق به نوع کود و دستورالعمل مربوط بستگی دارد.
آیا یارانه کود قبل از خرید پرداخت می‌شود؟
طبق سازوکار اعلام‌شده، پرداخت پس از ثبت خرید انجام می‌شود و کشاورز باید ابتدا امکان تأمین هزینه خرید را داشته باشد.
قیمت کود کشاورزی چقدر افزایش یافته است؟
بر اساس اظهارات رئیس انجمن سولفات پتاسیم، قیمت برخی کودها هشت تا ۱۰ برابر افزایش یافته است.
کشاورزان برای دریافت یارانه باید به کجا مراجعه کنند؟
کارگزاری‌های شرکت خدمات حمایتی کشاورزی و سامانه‌های معرفی‌شده برای ثبت اطلاعات بانکی، مراجع پیگیری هستند.
جمع‌بندی؛ حمایت از کشاورزان نیازمند اصلاح شیوه پرداخت است
افزایش چندبرابری قیمت کودهای کشاورزی در کنار پرداخت یارانه در انتهای زنجیره، فشار نقدینگی قابل‌توجهی بر تولیدکنندگان ایجاد کرده است.
اگرچه پرداخت مستقیم یارانه می‌تواند شفافیت توزیع نهاده‌ها را تقویت کند، نبود منابع مالی اولیه ممکن است دسترسی برخی کشاورزان به کود مورد نیاز را محدود سازد.
ترکیب پرداخت مستقیم یارانه با اعتبار خرید، تسهیلات کوتاه‌مدت و حمایت متناسب با فصل کشت می‌تواند ضمن حفظ شفافیت، از کاهش مصرف اصولی کود و افت احتمالی تولید محصولات کشاورزی جلوگیری کند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟