راه‌آهن ۶۳۴ کیلومتری چابهار–زاهدان که عملیات اجرایی آن از سال ۱۳۹۲ آغاز شده، بار دیگر با وعده تازه افتتاح مواجه شده است. فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، اعلام کرد که این پروژه طی یک تا دو ماه آینده به بهره‌برداری خواهد رسید؛ وعده‌ای که پس از تزریق حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان اعتبار در دو سال گذشته مطرح می‌شود. با این حال، اگرچه عملیات ریل‌گذاری به پایان رسیده، جوشکاری ریل‌ها، تکمیل زیرسازی نهایی و آماده‌سازی ایستگاه‌ها همچنان ادامه دارد.
به‌روزرسانی ۲۱ آبان ۱۴۰۵: وزیر راه و شهرسازی در ۱۹ آبان از احتمال افتتاح پروژه طی یک تا دو ماه آینده خبر داد. یک روز بعد، مسئول طرح‌های شرکت ساخت در سیستان و بلوچستان اعلام کرد تکمیل عملیات فنی باقی‌مانده به حدود سه تا چهار ماه زمان نیاز دارد؛ تفاوتی که ابهام درباره تاریخ بهره‌برداری کامل را افزایش داده است.
آیا راه‌آهن چابهار–زاهدان تا دی ۱۴۰۵ افتتاح می‌شود؟
بر اساس وعده وزیر راه، افتتاح این مسیر ریلی برای آذر تا دی ۱۴۰۵ هدف‌گذاری شده، اما هنوز تاریخ قطعی بهره‌برداری اعلام نشده است.
فرزانه صادق در نوزدهمین همایش بین‌المللی حمل‌ونقل ریلی اعلام کرد که مسیر زاهدان تا خاش پیش‌تر تکمیل شده و اکنون اتصال خاش به چابهار در مراحل پایانی قرار دارد.
به گفته وی، طی دو سال گذشته حدود ۴۰ همت اعتبار به این پروژه اختصاص یافته و با وجود شرایط دشوار اجرایی، عملیات ساخت پیشرفت قابل‌توجهی داشته است.
با این حال، مجید نوذری‌نژاد، سرپرست حوزه طرح‌های شرکت ساخت در سیستان و بلوچستان، در ۲۰ آبان اعلام کرد که تکمیل جوشکاری، بالاست‌ریزی و زیرکوبی مسیر حدود سه تا چهار ماه زمان نیاز دارد.
این اختلاف زمانی نشان می‌دهد موعد اعلام‌شده وزیر راه همچنان یک هدف اجرایی است و تحقق آن به تکمیل مراحل باقی‌مانده بستگی دارد.
چرا افتتاح راه‌آهن چابهار–زاهدان بارها به تعویق افتاده است؟
ساخت این پروژه از سال ۱۳۹۲ آغاز شد و طی بیش از یک دهه گذشته، چندین زمان‌بندی برای پایان عملیات اجرایی آن مطرح شده است.
پیش‌تر بهره‌برداری از این مسیر برای سال‌های ۱۴۰۰، ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نیز هدف‌گذاری شده بود، اما محدودیت منابع مالی، دشواری‌های اجرایی و شرایط خاص کشور بر روند تکمیل آن تأثیر گذاشتند.
در سال ۱۴۰۱، بخش ۱۵۵ کیلومتری زاهدان تا خاش افتتاح شد و نخستین بخش مهم پروژه به بهره‌برداری رسید.
اکنون تکمیل بخش جنوبی مسیر، آخرین گام اصلی برای برقراری اتصال ریلی میان بندر چابهار و زاهدان محسوب می‌شود.
راه‌آهن چابهار–زاهدان چقدر پیشرفت کرده است؟
بر اساس آخرین گزارش‌ها، عملیات ریل‌گذاری مسیر به پایان رسیده و فعالیت‌های تکمیلی همچنان در جریان است.
| شاخص پروژه | آخرین وضعیت اعلام‌شده |
|---|---|
| طول مسیر اصلی | ۶۳۴ کیلومتر |
| آغاز اجرای پروژه | سال ۱۳۹۲ |
| قطعه بهره‌برداری‌شده زاهدان–خاش | ۱۵۵ کیلومتر |
| اعتبار تزریق‌شده طی دو سال اخیر | حدود ۴۰ همت |
| اعتبار ابلاغ‌شده از منابع نفتی | ۴ همت |
| وضعیت ریل‌گذاری | پایان‌یافته |
| پیشرفت ایستگاه مسافری چابهار | ۸۵ درصد |
| ظرفیت هدف‌گذاری‌شده حمل بار | ۸.۵ میلیون تن در سال |
| ظرفیت هدف‌گذاری‌شده مسافر | ۲.۵ میلیون نفر در سال |
منابع: وزارت راه و شهرسازی، شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل و گزارش‌های مهر در مهر و آبان ۱۴۰۵. ظرفیت‌های بار و مسافر، اهداف طراحی هستند و عملکرد تحقق‌یافته محسوب نمی‌شوند.
پایان ریل‌گذاری اگرچه یکی از مهم‌ترین مراحل ساخت محسوب می‌شود، به معنای آمادگی کامل مسیر برای تردد قطار نیست.
تکمیل تجهیزات ایمنی، آماده‌سازی ایستگاه‌ها، انجام آزمایش‌های فنی و دریافت مجوزهای بهره‌برداری نیز برای آغاز فعالیت پایدار ضروری است.
تزریق ۴۰ هزار میلیارد تومان چه تأثیری بر تکمیل پروژه داشته است؟
وزیر راه و شهرسازی اعلام کرده که در دو سال گذشته حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان منابع به پروژه اختصاص یافته است.
همچنین هوشنگ بازوند، مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور، در مهرماه از ابلاغ ۴ هزار میلیارد تومان اعتبار از محل منابع حاصل از فروش نفت خبر داده بود.
افزایش منابع مالی می‌تواند به تسریع عملیات اجرایی، پرداخت مطالبات پیمانکاران و تأمین تجهیزات مورد نیاز کمک کند.
با این حال، برای سنجش میزان اثرگذاری اعتبارات، انتشار گزارش دقیق هزینه‌کرد، تعهدات باقی‌مانده و پیشرفت فیزیکی هر قطعه ضروری است.
راه‌آهن چابهار چه تأثیری بر اقتصاد ایران دارد؟
یکی از مهم‌ترین مزایای تکمیل این مسیر، اتصال بندر اقیانوسی چابهار به شبکه ریلی سراسری کشور است.
با بهره‌برداری کامل، امکان انتقال ریلی کالا از بندر شهید بهشتی به مناطق داخلی و در ادامه به مسیرهای ترانزیتی شمال و شرق کشور تقویت می‌شود.
این اتصال می‌تواند هزینه حمل برخی محموله‌ها را کاهش دهد، وابستگی به حمل‌ونقل جاده‌ای را کمتر کند و ظرفیت جابه‌جایی کالاهای صادراتی و وارداتی را افزایش دهد.
همچنین دسترسی ریلی به چابهار می‌تواند برای تجارت با افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی فرصت‌های تازه‌ای فراهم کند.
البته تحقق این مزایا به توسعه خدمات بندری، تأمین واگن و لکوموتیو و ایجاد جریان پایدار بار وابسته است.
اتصال چابهار به راه‌آهن چه کمکی به سیستان و بلوچستان می‌کند؟
مسیر چابهار–زاهدان از شهرهای نیکشهر، ایرانشهر و خاش عبور می‌کند و بخش‌های جنوبی استان سیستان و بلوچستان را به شبکه ریلی متصل خواهد کرد.
این زیرساخت می‌تواند دسترسی صنایع، معادن و واحدهای تولیدی استان به بازارهای داخلی و خارجی را تسهیل کند.
از سوی دیگر، امکان جابه‌جایی ریلی سوخت و کالاهای اساسی می‌تواند به افزایش پایداری زنجیره تأمین منطقه کمک کند.
بر اساس گزارش شرکت ساخت، ظرفیت سالانه این مسیر برای انتقال ۸.۵ میلیون تن بار و جابه‌جایی ۲.۵ میلیون مسافر پیش‌بینی شده است.
سوالات متداول درباره راه‌آهن چابهار–زاهدان
راه‌آهن چابهار–زاهدان چه زمانی افتتاح می‌شود؟
وزیر راه زمان یک تا دو ماه آینده را اعلام کرده، اما مسئولان اجرایی تکمیل تمام مراحل فنی را تا پایان سال ۱۴۰۵ هدف‌گذاری کرده‌اند.
آیا ریل‌گذاری راه‌آهن چابهار تمام شده است؟
بله. طبق گزارش شرکت ساخت، عملیات ریل‌گذاری پایان یافته و اقدامات فنی تکمیلی ادامه دارد.
طول راه‌آهن چابهار–زاهدان چقدر است؟
طول مسیر اصلی حدود ۶۳۴ کیلومتر اعلام شده است.
چقدر برای این پروژه هزینه شده است؟
به گفته وزیر راه، حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان اعتبار طی دو سال گذشته به پروژه تزریق شده است.
جمع‌بندی؛ چابهار در آستانه اتصال ریلی، اما منتظر بهره‌برداری نهایی
راه‌آهن چابهار–زاهدان پس از بیش از ۱۳ سال عملیات اجرایی، به مراحل پایانی ساخت نزدیک شده است.
پایان ریل‌گذاری، افزایش تأمین مالی و پیشرفت ساخت ایستگاه‌ها، نشانه‌های مثبتی از روند تکمیل پروژه هستند؛ با این حال، تفاوت زمان‌بندی اعلام‌شده از سوی مسئولان نشان می‌دهد موعد بهره‌برداری هنوز قطعی نیست.
تکمیل این مسیر می‌تواند یکی از مهم‌ترین حلقه‌های زیرساختی شرق ایران را فعال کند و زمینه توسعه تجارت، کاهش هزینه حمل‌ونقل و افزایش سرمایه‌گذاری در سیستان و بلوچستان را فراهم سازد.
اکنون مهم‌ترین معیار ارزیابی تحقق وعده جدید، تکمیل عملیات فنی و آغاز بهره‌برداری واقعی و پایدار از مسیر خواهد بود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟