سهمیه بنزین همه خودروها حذف نشده است. بر اساس مصوبه هیئت وزیران، خودروهای دولتی به‌جز آمبولانس، خودروهای دارای پلاک مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، خودروهای وارداتی و خودروهای نوشماره داخلی دیگر سهمیه بنزین با نرخ‌های اول و دوم، یعنی ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومان، دریافت نمی‌کنند؛ اما سهمیه‌ای معادل مجموع این دو سهمیه با نرخ سوم برای آنها در نظر گرفته می‌شود. نرخ سوم نیز از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ از ۵ هزار به ۱۰ هزار تومان افزایش یافته است. خودروهای شخصی عادی همچنان ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر بنزین ۳۰۰۰ تومانی دریافت می‌کنند.
سهمیه بنزین کدام خودروها حذف شده است؟
مبنای اصلی این تغییر، تصویب‌نامه هیئت وزیران درباره میزان سهمیه و نرخ بنزین خودروهاست. طبق بند ۳ این مصوبه، چهار گروه از دریافت سهمیه بنزین با نرخ اول و دوم خارج شده‌اند.
خودروهای دارای پلاک دولتی
خودروهای دولتی مشمول حذف سهمیه نرخ اول و دوم هستند؛ آمبولانس‌ها از این حکم مستثنا شده‌اند.
خودروهای مناطق آزاد و ویژه اقتصادی
خودروهای مشمول این بند دیگر بنزین ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی دریافت نمی‌کنند و سهمیه آنها با نرخ سوم محاسبه می‌شود.
خودروهای خارجی وارداتی
خودروهای وارداتی نیز از سهمیه یارانه‌ای نرخ اول و دوم خارج شده‌اند و باید هزینه سهمیه تخصیصی خود را با نرخ سوم پرداخت کنند.
خودروهای نوشماره داخلی
مصوبه دولت خودروهای نوشماره داخلی را نیز در همین گروه قرار داده است. در متن مصوبه هیچ شرطی درباره قیمت یک میلیارد تومان یا مدل خاص خودرو ذکر نشده است.
منبع قانونی: تصویب‌نامه هیئت وزیران درباره سهمیه و نرخ بنزین خودروها
آیا سهمیه این خودروها کاملاً قطع شده است؟
خیر. این مهم‌ترین نکته‌ای است که در تیترهای خبری معمولاً گم می‌شود.
طبق مصوبه دولت، سهمیه نرخ اول و دوم این خودروها حذف شده، اما سهمیه ماهانه‌ای معادل مجموع سهمیه نرخ اول و دوم با نرخ سوم برای آنها در نظر گرفته می‌شود.
| نوع خودرو | بنزین ۱۵۰۰ تومانی | بنزین ۳۰۰۰ تومانی | وضعیت سهمیه جایگزین |
|---|---|---|---|
| خودروی شخصی عادی مشمول سهمیه | ۶۰ لیتر | ۵۰ لیتر | طبق سهمیه معمول |
| خودروی دولتی مشمول مصوبه | حذف | حذف | معادل مجموع سهمیه‌ها با نرخ سوم |
| خودروی وارداتی | حذف | حذف | معادل مجموع سهمیه‌ها با نرخ سوم |
| خودروی مناطق آزاد و ویژه | حذف | حذف | معادل مجموع سهمیه‌ها با نرخ سوم |
| خودروی نوشماره داخلی | حذف | حذف | معادل مجموع سهمیه‌ها با نرخ سوم |
نرخ سوم بنزین از چه زمانی ۱۰ هزار تومان شد؟
از بامداد ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ نرخ سوخت‌گیری با کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان در هر لیتر افزایش یافت.
شرکت ملی پخش و مسئولان دولت تأکید کرده‌اند که در این مرحله، سهمیه خودروهای شخصی عادی تغییر نکرده است و ۶۰ لیتر سهمیه نرخ اول با قیمت ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر سهمیه نرخ دوم با قیمت ۳۰۰۰ تومان همچنان برقرار است.
تسنیم؛ اعلام نرخ ۱۰ هزار تومانی و تثبیت سهمیه‌های اول و دوم
هزینه بنزین این خودروها چقدر بیشتر می‌شود؟
برای روشن شدن اثر تغییر نرخ، می‌توان هزینه ۱۱۰ لیتر بنزین را مقایسه کرد.
| حالت | محاسبه | هزینه ماهانه |
|---|---|---|
| خودروی شخصی با سهمیه یارانه‌ای | ۶۰ لیتر × ۱۵۰۰ تومان + ۵۰ لیتر × ۳۰۰۰ تومان | ۲۴۰ هزار تومان |
| خودروی مشمول نرخ سوم | ۱۱۰ لیتر × ۱۰ هزار تومان | ۱ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان |
| اختلاف هزینه | ۱,۱۰۰,۰۰۰ منهای ۲۴۰,۰۰۰ | ۸۶۰ هزار تومان بیشتر |
بنابراین برای مصرف کامل ۱۱۰ لیتر، اختلاف هزینه ماهانه می‌تواند به حدود ۸۶۰ هزار تومان برسد. این مقایسه فقط اثر تفاوت نرخ را نشان می‌دهد و میزان واقعی مصرف هر خودرو متفاوت است.
مالکان چندخودرویی چه سهمیه‌ای می‌گیرند؟
طبق بند ۴ مصوبه هیئت وزیران، اشخاص حقیقی که بیش از یک خودروی سواری شخصی بنزین‌سوز دارند، فقط برای یک خودرو می‌توانند سهمیه نرخ اول و دوم دریافت کنند.
سایر خودروهای متعلق به همان مالک مشمول همان حکم خودروهای گروه سوم می‌شوند؛ یعنی سهمیه آنها با نرخ سوم تعریف می‌شود.
مالک می‌تواند خودروی سهمیه‌دار را انتخاب کند
شرکت ملی پخش سامانه‌ای برای انتخاب خودروی اصلی در اختیار مالکان چندخودرویی قرار داده است.
اگر مالک انتخاب نکند
طبق اطلاعیه شرکت ملی پخش، کارت سوختی که بیشترین تراکنش را در سه ماه گذشته داشته باشد می‌تواند به‌عنوان کارت اصلی سهمیه‌دار در نظر گرفته شود.
سایر خودروها بدون سوخت نمی‌مانند
برای خودروهای دیگر امکان صدور کارت با سهمیه و نرخ سوم وجود دارد؛ بنابراین تعبیر «قطع کامل سهمیه همه خودروهای دوم به بعد» دقیق نیست.
جزئیات تخصیص سهمیه به مالکان چندخودرویی
خودروی نوشماره دقیقاً یعنی چه؟
یکی از ابهام‌های مهم این خبر مربوط به «خودروی نوشماره داخلی» است. متن مصوبه دولت فقط این عنوان را ذکر کرده و هیچ سقف قیمتی یک میلیارد تومانی برای آن تعیین نکرده است.
بنابراین نسبت دادن حذف سهمیه به خودروهایی مثل شاهین، اطلس یا هر مدل دیگر صرفاً به دلیل عبور قیمت از یک میلیارد تومان، تا زمانی که مصوبه یا دستورالعمل رسمی مستقلی منتشر نشود، قابل اتکا نیست.
برای انتشار خبری دقیق باید میان «نوشماره بودن» و «گران‌قیمت بودن» تفاوت گذاشت. این دو مفهوم در متن قانونی موجود یکی نیستند.
کارت اضطراری جایگاه چه تفاوتی با کارت شخصی دارد؟
کارت اضطراری جایگاه برای زمانی طراحی شده که راننده کارت شخصی همراه ندارد، کارت هنوز صادر نشده یا نیاز به سوخت بیشتری نسبت به موجودی سهمیه شخصی دارد.
از ۱۷ شهریور نرخ سوخت‌گیری با این کارت به ۱۰ هزار تومان افزایش یافته است. با این حال، کارت‌های اضطراری حذف نشده‌اند و همچنان در جایگاه‌ها قابل استفاده هستند.
بر اساس اعلام سخنگوی صنف جایگاه‌داران، میزان سوخت قابل دریافت در هر نوبت بسته به استان می‌تواند ۱۵، ۲۰ یا ۲۵ لیتر باشد و تعداد دفعات استفاده از کارت‌های جایگاه نیز محدود است.
تسنیم؛ نحوه استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها
چرا دولت سراغ تغییر سهمیه و نرخ بنزین رفت؟
یکی از مهم‌ترین دلایل اقتصادی این سیاست، فاصله پایدار میان تولید و مصرف بنزین است.
کرامت ویس‌کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، اعلام کرده در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ میانگین مصرف روزانه بنزین کشور حدود ۱۳۲ میلیون لیتر و متوسط تولید روزانه حدود ۱۲۲ میلیون لیتر بوده است.
در نتیجه، کشور در این دوره به‌طور متوسط با کسری حدود ۱۰ میلیون لیتر در روز مواجه بوده که از طریق واردات جبران شده است.
| شاخص بنزین در ۵ ماه نخست ۱۴۰۵ | مقدار |
|---|---|
| میانگین مصرف روزانه | ۱۳۲ میلیون لیتر |
| میانگین تولید روزانه | ۱۲۲ میلیون لیتر |
| کسری متوسط روزانه | حدود ۱۰ میلیون لیتر |
| روش جبران اعلام‌شده | واردات |
تسنیم؛ آمار رسمی تولید و مصرف بنزین در پنج ماه نخست ۱۴۰۵
تحلیل کامل‌تر تفاوت میان تولید، مصرف و ناترازی را در گزارش چارسو اقتصاد درباره ناترازی انرژی ایران در برق، گاز و بنزین بخوانید.
آیا نرخ ۱۰ هزار تومان مصرف بنزین را کم می‌کند؟
اثر مستقیم این سیاست به اندازه گروه‌های مشمول بستگی دارد. چون بیشتر خودروهای شخصی عادی همچنان سهمیه ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی دارند، افزایش نرخ سوم تمام مصرف بنزین کشور را یک‌باره تحت تأثیر قرار نمی‌دهد.
اثر اصلی در مرحله نخست بر سه گروه دیده می‌شود: مصرف‌کنندگان کارت جایگاه، خودروهایی که سهمیه یارانه‌ای آنها حذف شده و خودروهای دوم به بعد مالکان چندخودرویی.
در نتیجه، انتظار کاهش چند ده میلیون لیتری مصرف فقط از این سیاست واقع‌بینانه نیست. کاهش پایدار ناترازی بنزین به مجموعه‌ای از سیاست‌ها از جمله نوسازی خودروهای پرمصرف، توسعه CNG، حمل‌ونقل عمومی، کاهش سفرهای غیرضروری و افزایش بهره‌وری پالایشگاه‌ها نیاز دارد.
آیا این سیاست به خودروهای عادی هم تعمیم پیدا کرده است؟
تا آخرین اعلام رسمی در ۱۸ شهریور ۱۴۰۵، خیر. شرکت ملی پخش و سخنگوی دولت تأکید کرده‌اند که سهمیه خودروهای شخصی عادی تغییر نکرده است.
برای این خودروها همچنان:
سهمیه نرخ اول
۶۰ لیتر در ماه با قیمت هر لیتر ۱۵۰۰ تومان.
سهمیه نرخ دوم
۵۰ لیتر در ماه با قیمت هر لیتر ۳۰۰۰ تومان.
نرخ سوم
سوخت‌گیری با کارت اضطراری جایگاه یا سهمیه‌های مشمول نرخ سوم با قیمت هر لیتر ۱۰ هزار تومان.
۵ پیامد اقتصادی تغییر سهمیه بنزین
افزایش هزینه استفاده از خودروهای مشمول
تفاوت میان ۲۴۰ هزار تومان برای ۱۱۰ لیتر سهمیه نرخ اول و دوم و ۱.۱ میلیون تومان در نرخ سوم، هزینه استفاده از برخی خودروها را به‌طور محسوس افزایش می‌دهد.
کاهش ارزش یارانه برای مالکان چندخودرویی
یارانه سوخت به یک خودروی شخصی هر مالک محدود می‌شود و خودروهای اضافی عملاً با نرخ بالاتر سوخت‌گیری می‌کنند.
افزایش اهمیت کارت سوخت شخصی
فاصله قیمتی کارت شخصی و کارت اضطراری جایگاه، انگیزه همراه داشتن و استفاده از کارت شخصی را افزایش می‌دهد.
هدفمندتر شدن یارانه سوخت
دولت بخشی از یارانه را از گروه‌هایی مانند خودروهای وارداتی و خودروهای متعدد یک مالک حذف کرده است؛ اما سنجش عدالت واقعی این سیاست به درآمد خانوار، نوع خودرو و الگوی سفر نیز وابسته است.
اثر محدود بدون اصلاح ناوگان
تا زمانی که مصرف خودروهای داخلی بالا، ناوگان فرسوده و حمل‌ونقل عمومی محدود باشد، تغییر نرخ به‌تنهایی نمی‌تواند مسئله ناترازی بنزین را حل کند.
سؤالات پرتکرار درباره سهمیه بنزین در ۱۴۰۵
سهمیه بنزین چه خودروهایی حذف شده است؟
سهمیه یارانه‌ای نرخ اول و دوم خودروهای دولتی به‌جز آمبولانس، خودروهای مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، خودروهای خارجی وارداتی و خودروهای نوشماره داخلی حذف شده است.
آیا این خودروها هیچ سهمیه‌ای ندارند؟
خیر. طبق مصوبه دولت، سهمیه‌ای معادل مجموع سهمیه نرخ اول و دوم با نرخ سوم برای آنها تخصیص می‌یابد.
قیمت بنزین کارت جایگاه چقدر است؟
از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ نرخ سوخت‌گیری با کارت اضطراری جایگاه ۱۰ هزار تومان برای هر لیتر است.
سهمیه خودروهای شخصی عادی تغییر کرده است؟
خیر. ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر بنزین ۳۰۰۰ تومانی همچنان برقرار است.
مالک دو خودرو چند سهمیه یارانه‌ای می‌گیرد؟
فقط یکی از خودروهای سواری شخصی می‌تواند سهمیه نرخ اول و دوم دریافت کند. خودرو یا خودروهای دیگر مشمول سهمیه نرخ سوم می‌شوند.
آیا خودروهای بالای یک میلیارد تومان سهمیه ندارند؟
در مصوبه اصلی هیئت وزیران چنین معیار قیمتی ذکر نشده است. معیار اعلام‌شده «خودروهای نوشماره داخلی» است و نباید قیمت یک میلیارد تومان را بدون مصوبه جداگانه به‌عنوان قاعده رسمی منتشر کرد.
جمع‌بندی؛ سهمیه نپریده، یارانه آن برای برخی خودروها حذف شده است
تعبیر دقیق تغییرات جدید این است که سهمیه بنزین برای همه خودروها حذف نشده است. خودروهای شخصی عادی همچنان سهمیه ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی خود را دارند، اما چند گروه مشخص از دریافت این دو نرخ یارانه‌ای خارج شده‌اند و سهمیه آنها با نرخ سوم محاسبه می‌شود.
با افزایش نرخ سوم به ۱۰ هزار تومان، تفاوت هزینه میان خودروهای مشمول یارانه و خودروهای خارج‌شده از نرخ‌های اول و دوم بسیار بیشتر شده است. این سیاست می‌تواند بخشی از فشار مالی یارانه سوخت را کاهش دهد، اما با کسری متوسط روزانه حدود ۱۰ میلیون لیتر بنزین، حل ناترازی نیازمند اصلاح هم‌زمان تولید، مصرف، ناوگان و حمل‌ونقل عمومی است.
منابع
تصویب‌نامه هیئت وزیران درباره سهمیه و نرخ بنزین
شرکت ملی پخش؛ تولید و مصرف بنزین
اعلام نرخ سوم ۱۰ هزار تومانی
کارت‌های اضطراری جایگاه
مالکان چندخودرویی
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟