در تازهترین تحول در حوزه حمایتهای معیشتی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با تمدید مهلت احراز سکونت تا پایان شهریورماه، فرصتی حیاتی برای حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار خانوارِ در معرض حذف از سبد کالابرگ فراهم کرده است. این تصمیم، که در واکنش به عدم تکمیل فرآیند احراز اقامت توسط بخش قابلتوجهی از سرپرستان خانوار اتخاذ شده، نشان از پیچیدگیهای اجرایی طرح فاقد کالابرگ در سطح خرد دارد.
بر اساس آخرین دادههای وزارت رفاه، تاکنون حدود ۱.۵ میلیون نفر مشمول دریافت پیامک هشدار، موفق به ثبتنام و تکمیل اطلاعات محل سکونت خود در سامانه ملی املاک و اسکان نشدهاند. این در حالی است که بر اساس اعلام رسمی، کالابرگ مردادماه برای تمامی سرپرستانی که فرآیند احراز را به صورت حضوری یا تلفنی تکمیل کردهاند، واریز شده است. حال پرسش کلیدی این است که با نزدیک شدن به پایان مهلت، آیا این گروه بزرگ، موفق به احراز هویت و سکونت خود خواهند شد یا شاهد حذف گسترده آنها از چرخه حمایتهای معیشتی خواهیم بود؟
۵ پیامد کلیدی عدم احراز سکونت برای مشمولان کالابرگ
بر اساس نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی، احراز سکونت به عنوان یکی از معیارهای اصلی هدفمندی یارانهها، نقشی حیاتی در تخصیص منابع حمایتی ایفا میکند. در ادامه، ۵ پیامد مهم بیتوجهی به این فرآیند که میتواند وضعیت معیشتی خانوارها را دستخوش تغییر کند، بررسی میشود.
۱. قطیعی قطعی کالابرگ از ابتدای مهرماه
طبق اعلام صریح وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سرپرستان خانوار مشمول پیامک که تا پایان شهریور ماه نسبت به احراز سکونت خود اقدام نکنند، از ابتدای مهرماه کالابرگ خود را از دست خواهند داد و به عنوان مشمول، حذف میشوند. این قطیعی به معنای حذف دائمی و عدم تعلق مجدد یارانه است.
۲. مخدوش شدن اعتبار اقتصادی خانوار در سامانههای رفاهی
ثبتنکردن اطلاعات محل سکونت و عدم شفافیت در وضعیت اقامت، منجر به مخدوش شدن «اعتبار اقتصادی» خانوار در سامانه رفاه ایرانیان میشود. این موضوع، علاوه بر کالابرگ، میتواند بر سایر حمایتهای هدفمند مانند یارانه نقدی، کمک هزینه مسکن و طرحهای ویژه حمایتی نیز تأثیر منفی بگذارد و خانوار را در ردیف «غیر مشمول» قرار دهد.
۳. تشدید شکاف اطلاعاتی و عدم شفافیت در نظام حمایتی
تجمع ۱.۵ میلیون نفری افرادی که اطلاعات سکونتی خود را ثبت نکردهاند، نشان از شکاف عمیق اطلاعاتی میان دادههای ثبتی و اطلاعات واقعی خانوارها دارد. این پدیده، برنامهریزی دقیق برای هدفمندی یارانهها و تخصیص بهینه منابع را با اختلال مواجه کرده و دولت را در تصمیمگیری برای دهکهای پایین درآمدی با ابهام روبرو میسازد.
۴. افزایش هزینههای جاری برای اصلاح اطلاعات در آینده
بازیابی مجدد اطلاعات و احراز سکونت برای خانوارهای حذفشده، نه تنها زمانبر است، بلکه بار مالی و اداری مضاعفی بر سیستم رفاه و دفاتر پیشخوان دولت تحمیل میکند. تجربه نشان داده که بازگشت به چرخه حمایتها پس از حذف، فرآیندی پیچیده و همراه با تشریفات طولانی است که ممکن است ماهها به طول انجامد.
۵. تغییر در سبد مصرفی خانوار با حذف کالابرگ
با توجه به تداوم تورم در بخش خوراکیها و هزینههای معیشتی، حذف کالابرگ که به عنوان یک اعتبار خرید کالاهای اساسی شناخته میشود، میتواند به تغییر قابلتوجهی در سبد مصرفی خانوار و افزایش فشار بر هزینههای جاری منجر شود. این کاهش توان خرید، به ویژه برای دهکهای پایین، در شرایط رکود تورمی، اثرات جبرانناپذیری بر رفاه خانوار خواهد داشت.
آیا آخرین مهلت احراز سکونت، به «مرز تفکیک» مشمولان واقعی و غیرواقعی تبدیل خواهد شد؟
تمدید مهلت تا پایان شهریور، آخرین شانس برای میلیونها خانواری است که در آستانه حذف از سبد حمایتی کالابرگ قرار گرفتهاند. این فرصت، برای وزارت تعاون نیز به نوعی یک «تست کارآیی» در شناسایی دقیق مشمولان و تطبیق دادههای ثبتی با واقعیتهای جمعیتی محسوب میشود.
با عنایت به اینکه کالابرگ یکی از مهمترین ابزارهای حمایت از دهکهای کمدرآمد در برابر تورم مواد غذایی است، حذف یکباره ۱.۵ میلیون نفر میتواند پیامدهای اجتماعی و اقتصادی قابلتوجهی داشته باشد. پیشبینی میشود با نزدیکشدن به پایان شهریور، فشار بر سامانههای وزارت رفاه و دفاتر پیشخوان برای انجام این فرآیند به اوج خود برسد. آیندهنگری نشان میدهد اگرچه تمدید مهلت، یک اقدام اصلاحی مثبت است، اما موفقیت آن در گرو اطلاعرسانی گستردهتر و تسهیل فرآیندهای غیرحضوری برای خانوارهای ساکن در مناطق محروم و حاشیهنشین خواهد بود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟