اسقاط خودروهای فرسوده پس از اجرای آییننامه جدید شتاب گرفته و تعداد خودروهای خروجی از حدود ۶۰۰ دستگاه در روز به نزدیک ۲ هزار دستگاه رسیده است. هر خودروی سواری فرسوده نیز براساس سازوکار فعلی سه گواهی ۶۰ میلیون تومانی، معادل ۱۸۰ میلیون تومان گواهی اسقاط دریافت میکند. با این حال، مسئله اصلی فقط تعداد خودروهای آماده اسقاط نیست؛ مطالبات چند هزار میلیارد تومانی مراکز اسقاط از خودروسازان میتواند سرمایه در گردش این مراکز را محدود کند و شتاب تازه اسقاط را دوباره کاهش دهد.
آخرین بهروزرسانی: ۶ مهر ۱۴۰۵. آخرین اعلام رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط نشان میدهد سرعت اسقاط در روزهای پایانی شهریور و ابتدای مهر به حدود ۲ هزار دستگاه در روز رسیده است. آخرین آمار تجمعی رسمی که پیش از این جهش اعلام شده بود، از اسقاط حدود ۷۲ هزار دستگاه از ابتدای سال تا ۲۹ شهریور حکایت داشت.
اسقاط خودرو چگونه از روزی ۶۰۰ دستگاه به ۲۰۰۰ دستگاه رسید؟
حسن کریمیان، رئیس هیئتمدیره انجمن صنفی مراکز اسقاط خودرو، اعلام کرده است که پس از تصویب و اجرای آییننامه جدید، روند خروج خودروهای فرسوده از روزهای پایانی شهریور بهبود پیدا کرده و تعداد خودروهای اسقاطی روزانه از حدود ۶۰۰ دستگاه به نزدیک ۲ هزار دستگاه رسیده است.
یکی از تغییرات مهم، اصلاح سازوکار ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو است. براساس مقررات جدید، تولیدکنندگان داخلی خودرو و موتورسیکلت برای شمارهگذاری محصولات خود باید به ازای تولید هر چهار دستگاه، یک گواهی اسقاط معادل از مراکز اسقاط تأمین کنند.
این نسبت پیش از اصلاح آییننامه عملاً یک گواهی در برابر ۱۲ خودروی تولیدی بود. کاهش این نسبت به یک در برابر چهار، تقاضای خودروسازان برای گواهی اسقاط را افزایش داده و ارتباط میان تولید خودروی جدید و خروج خودروی فرسوده را تقویت کرده است.
گواهی اسقاط خودرو در سال ۱۴۰۵ چقدر ارزش دارد؟
نرخ فعلی هر گواهی اسقاط خودروی سواری ۶۰ میلیون تومان تعیین شده است. براساس توضیحات رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط، یک خودروی سواری فرسوده در سازوکار فعلی سه گواهی دریافت میکند و در نتیجه ارزش گواهیهای آن به ۱۸۰ میلیون تومان میرسد.
ارزش لاشه خودرو نیز میتواند جداگانه به مبلغ دریافتی مالک اضافه شود. میزان نهایی این بخش به وضعیت خودرو و ارزش قطعات و مواد قابل بازیافت بستگی دارد.
| شاخص | آخرین مقدار اعلامشده |
|---|---|
| اسقاط روزانه پیش از اجرای آییننامه جدید | حدود ۶۰۰ دستگاه |
| اسقاط روزانه در روزهای اخیر | نزدیک ۲ هزار دستگاه |
| آخرین آمار تجمعی رسمی پیش از جهش اخیر | حدود ۷۲ هزار دستگاه تا ۲۹ شهریور |
| قیمت هر گواهی اسقاط سواری | ۶۰ میلیون تومان |
| ارزش سه گواهی یک خودروی سواری | ۱۸۰ میلیون تومان |
| نسبت جدید گواهی اسقاط به تولید داخلی | یک گواهی به ازای هر چهار خودرو یا موتورسیکلت |
| هدف سالانه برنامه هفتم | ۵۰۰ هزار دستگاه |
چرا نقدینگی هنوز گلوگاه اصلی اسقاط خودرو است؟
افزایش تعداد خودروهای ورودی به مراکز اسقاط تنها زمانی میتواند پایدار بماند که پول گواهیهای تولیدشده نیز با سرعت کافی به این مراکز بازگردد.
مراکز اسقاط برای تحویل گرفتن خودروهای فرسوده به سرمایه در گردش نیاز دارند. در سوی دیگر زنجیره، خودروسازان و واردکنندگان برای انجام تکالیف قانونی و شمارهگذاری محصولات به گواهیهای تولیدشده توسط این مراکز نیاز دارند.
مشکل زمانی ایجاد میشود که گواهیها به شکل اعتباری فروخته شوند و تسویه آنها با تأخیر انجام شود. گزارشهای اخیر از فعالان صنعت اسقاط، میزان مطالبات رسوبکرده مراکز از خودروسازان را در حدود ۵ هزار میلیارد تومان عنوان کردهاند.
مرحله اول؛ مرکز اسقاط خودرو را تحویل میگیرد
مرکز برای خرید یا پذیرش خودروی فرسوده و انجام فرآیند اسقاط به نقدینگی نیاز دارد.
مرحله دوم؛ گواهی اسقاط تولید میشود
پس از طی فرآیند قانونی، گواهی در سامانه نوسازی ناوگان ایجاد و وارد سازوکار عرضه میشود.
مرحله سوم؛ خودروساز گواهی را مصرف میکند
تولیدکننده برای شمارهگذاری محصولات خود براساس نسبت تعیینشده به گواهی اسقاط نیاز دارد.
مرحله چهارم؛ تأخیر در تسویه، نقدینگی مرکز را قفل میکند
اگر فروش گواهی اعتباری باشد و مطالبات مرکز بهموقع پرداخت نشود، توان مالی آن برای پذیرش خودروهای فرسوده بعدی کاهش پیدا میکند.
۵ هزار میلیارد تومان مطالبات چه اثری بر اسقاط خودرو دارد؟
اهمیت عدد ۵ هزار میلیارد تومان فقط در بزرگی بدهی نیست. مسئله اصلی سرعت گردش سرمایه است.
اگر یک مرکز اسقاط گواهی تولید کند اما ماهها برای دریافت پول آن منتظر بماند، حتی در صورت وجود هزاران متقاضی برای تحویل خودروی فرسوده نمیتواند با ظرفیت کامل فعالیت کند. بنابراین گلوگاه از «نبود خودروی فرسوده» به «نبود سرمایه در گردش» منتقل میشود.
این مسئله قبلاً نیز در صنعت اسقاط دیده شده است. در سال ۱۴۰۴، رئیس وقت انجمن مراکز اسقاط از بدهی حدود ۱.۵ همتی خودروسازان به مراکز و اثر مستقیم آن بر افت اسقاط خبر داده بود. افزایش رقم مطالبات در گزارشهای جدید نشان میدهد مسئله تسویه گواهیها هنوز بهطور کامل حل نشده است.
خودروسازان حالا به چند گواهی اسقاط نیاز دارند؟
اصلاحیه آییننامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، رابطه مستقیمی میان تولید خودرو و تقاضا برای گواهی اسقاط ایجاد کرده است.
طبق سازوکار جدید، تولیدکنندگان داخلی خودرو و موتورسیکلت باید برای هر چهار دستگاه تولیدی، یک گواهی اسقاط معادل در اختیار داشته باشند؛ یعنی نیاز آنها به گواهی معادل ۲۵ درصد تولید ماهانه است.
در نتیجه، گواهی اسقاط دیگر فقط یک مشوق برای مالک خودروی قدیمی نیست و به یکی از ورودیهای مورد نیاز برای ادامه شمارهگذاری خودروهای جدید تبدیل شده است.
چرا افزایش قیمت گواهی اسقاط هم فرصت است و هم ریسک؟
افزایش قیمت هر گواهی سواری از ۳۵ میلیون تومان به ۶۰ میلیون تومان، ارزش اقتصادی اسقاط خودرو را برای مالک بالا برده است. سه گواهی اکنون ۱۸۰ میلیون تومان ارزش دارند و ارزش لاشه نیز میتواند به این رقم اضافه شود.
اما همین افزایش، طرف دیگر بازار را نیز تحت فشار قرار میدهد. خودروساز یا واردکنندهای که برای شمارهگذاری محصول به گواهی نیاز دارد، اکنون باید هزینه بیشتری برای تأمین آن پرداخت کند.
بنابراین افزایش نرخ گواهی از یک طرف انگیزه عرضه خودروی فرسوده را تقویت میکند و از طرف دیگر نیاز مالی خریداران گواهی را افزایش میدهد. اگر تسویهها اعتباری و طولانی شود، همین افزایش ارزش میتواند نیاز مراکز اسقاط به سرمایه در گردش را نیز بیشتر کند.
آیا واقعاً روزانه ۲۰۰۰ خودرو اسقاط میشود؟
براساس آخرین اعلام رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط، تعداد خودروهای اسقاطشده در روزهای اخیر به نزدیک ۲ هزار دستگاه در روز رسیده است. این عدد بیانگر سرعت روزهای اخیر است و نباید آن را به کل نیمه نخست سال تعمیم داد.
آخرین آمار تجمعی رسمی که پیش از این جهش منتشر شده، حدود ۷۲ هزار دستگاه از ابتدای سال تا ۲۹ شهریور بوده است. بنابراین برای ارزیابی پایداری جهش جدید باید آمار تجمعی مهرماه و ماههای بعد نیز بررسی شود.
هدف اسقاط خودرو در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
در این بخش باید میان دو عدد متفاوت تفکیک کرد. در برخی گزارشهای اجرایی، عدد ۲۵۰ هزار دستگاه تا پایان سال بهعنوان هدف یا برآورد اجرایی مطرح شده است؛ اما تکلیف بالادستی برنامه هفتم، اسقاط سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه خودروی فرسوده است.
اگر سرعت نزدیک به ۲ هزار دستگاه در روز برای مدت طولانی حفظ شود، فاصله با عملکرد نیمه نخست سال بهسرعت کاهش پیدا میکند. اما ادامه این روند به ظرفیت مراکز، عرضه خودروهای واجد شرایط، تقاضای گواهی و مهمتر از همه گردش نقدینگی وابسته است.
چند خودروی فرسوده در کشور وجود دارد؟
برآوردهای منتشرشده نشان میدهد اگر سن بیش از ۲۰ سال معیار قرار گیرد، حدود ۲.۶ میلیون خودروی سواری و وانت در کشور در این محدوده سنی قرار دارند.
این عدد با تعداد کل وسایل نقلیه فرسوده کشور یکسان نیست؛ زیرا موتورسیکلتها، خودروهای سنگین و سایر گروههای حملونقل نیز باید جداگانه محاسبه شوند.
بنابراین حتی تحقق هدف سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه نیز مسئله ناوگان فرسوده را در یک سال حل نمیکند و نوسازی نیازمند یک برنامه چندساله و پایدار است.
مالک خودروی فرسوده چگونه برای اسقاط ثبتنام کند؟
مالکان خودروهای مشمول میتوانند از طریق سامانه نوسازی ناوگان برای فرآیند اسقاط یا شرکت در طرحهای جایگزینی اقدام کنند. براساس توضیحات انجمن، خودروهای مدل ۱۳۸۵ و پایینتر که مشمول شرایط اعلامشده هستند در گروه خودروهای قابل پذیرش قرار میگیرند.
روش نقدی
مالک پس از ثبتنام، بررسی مدارک، احراز اصالت و پذیرش خودرو وارد فرآیند اسقاط میشود و ارزش مربوط به خودرو و گواهیهای آن براساس ضوابط سامانه محاسبه میشود.
طرح جایگزینی
مالک میتواند در طرحهای جایگزینی خودروسازان داخلی یا شرکتهای مونتاژی که ظرفیت ویژه خودروهای فرسوده دارند شرکت کند.
آیا برای جایگزینی خودروی فرسوده وام پرداخت میشود؟
در اعلام جدید رئیس انجمن مراکز اسقاط درباره خودروهای سواری شخصی، تسهیلات نقدی عمومی مستقلی در کنار روش نقدی معرفی نشده و مسیر اصلی برای این گروه، اسقاط نقدی یا شرکت در طرحهای جایگزینی خودروسازان عنوان شده است.
در عین حال، ایدرو پیشتر از پیشبینی بستههایی در حدود ۴۰۰ میلیون تومان با نرخ حدود ۸ درصد و بازپرداخت سهساله برای جایگزینی خودروهای فرسوده خبر داده بود. نحوه دسترسی و مشمولان این تسهیلات باید براساس طرح فعال در زمان ثبتنام بررسی شود.
برای تاکسیها نیز بستههای جداگانه و مبالغ بالاتری بسته به نوع خودروی جایگزین، بهویژه در طرحهای برقی، اعلام شده است.
اسقاط خودرو چه ارتباطی با قیمت خودروهای جدید دارد؟
افزایش نرخ گواهی اسقاط فقط به بازار خودروهای فرسوده محدود نمیماند. تولیدکنندگان و واردکنندگانی که گواهی مورد نیاز خود را با نرخ جدید تهیه میکنند با هزینه بالاتری روبهرو میشوند.
با این حال، مقررات تصریح میکند اگر شمارهگذاری خودرو با گواهیهای قدیمی موجود در مخزن شرکت انجام شده باشد، تولیدکننده یا واردکننده نباید نرخ جدید گواهی را از مصرفکننده دریافت کند.
چارسو اقتصاد در گزارش چرا خودرو ارزان نمیشود؟ ۷ دلیل گرانی قیمت خودرو با وجود رکود بازار عوامل گستردهتر مؤثر بر هزینه تولید و قیمت بازار خودرو را بررسی کرده است.
آیا رکورد روزانه ۲۰۰۰ دستگاه پایدار میماند؟
رسیدن اسقاط روزانه از حدود ۶۰۰ به نزدیک ۲ هزار دستگاه یک تغییر مهم است، اما برای نتیجهگیری درباره پایداری روند هنوز زود است.
تقاضای پایدار برای گواهی اسقاط
الزام یک گواهی در برابر هر چهار خودروی تولیدی میتواند تقاضای ساختاری برای گواهی ایجاد کند.
تسویه مطالبات مراکز
اگر مطالبات چند هزار میلیارد تومانی مراکز اسقاط بهموقع تسویه نشود، افزایش حجم فعالیت به معنی افزایش نیاز به سرمایه در گردش خواهد بود.
انگیزه مالکان خودروهای قدیمی
ارزش ۱۸۰ میلیون تومانی گواهیها نسبت به گذشته افزایش یافته، اما قیمت خودروهای جایگزین نیز بسیار بالا رفته است؛ بنابراین ارزش اسقاط لزوماً برای همه مالکان انگیزه کافی برای خرید خودروی جدید ایجاد نمیکند.
تداوم اجرای آییننامه
اثر واقعی اصلاح نسبت یک به چهار زمانی مشخص میشود که اجرای آن در چند ماه متوالی ادامه داشته باشد و آمار تجمعی اسقاط افزایش پایدار نشان دهد.
جمعبندی؛ اسقاط سه برابر شد اما پول هنوز گلوگاه اصلی است
اسقاط خودروهای فرسوده در روزهای اخیر از حدود ۶۰۰ دستگاه به نزدیک ۲ هزار دستگاه در روز رسیده و اصلاح آییننامه ماده ۱۰، تقاضا برای گواهی اسقاط را افزایش داده است. همزمان ارزش هر گواهی سواری به ۶۰ میلیون تومان رسیده و سه گواهی یک خودروی سواری ۱۸۰ میلیون تومان ارزش دارد.
اما سرعت فیزیکی اسقاط تنها نیمی از ماجراست. مراکز اسقاط برای ادامه خرید و پذیرش خودرو به سرمایه در گردش نیاز دارند و گزارشهای اخیر از مطالبات حدود ۵ هزار میلیارد تومانی آنها از خودروسازان حکایت دارد.
در نتیجه، آزمون اصلی طرح جدید در مهر و ماههای بعد نه رسیدن مقطعی به عدد ۲ هزار دستگاه، بلکه حفظ این سرعت همراه با تسویه بهموقع گواهیهاست. اگر گردش پول متناسب با افزایش اسقاط سریع نشود، همان سیاستی که تقاضا برای گواهی را بالا برده میتواند نیاز مالی مراکز را نیز افزایش دهد.
پرسشهای پرتکرار درباره اسقاط خودرو در سال ۱۴۰۵
روزانه چند خودرو فرسوده اسقاط میشود؟
براساس آخرین اعلام رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط، سرعت اسقاط در روزهای اخیر از حدود ۶۰۰ دستگاه به نزدیک ۲ هزار دستگاه در روز رسیده است.
قیمت گواهی اسقاط خودرو در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
قیمت هر گواهی اسقاط خودروی سواری ۶۰ میلیون تومان تعیین شده است.
یک خودروی سواری فرسوده چقدر بابت گواهی اسقاط دریافت میکند؟
طبق اعلام جدید رئیس انجمن، یک خودروی سواری فرسوده سه گواهی دریافت میکند که ارزش آنها در مجموع ۱۸۰ میلیون تومان است. ارزش لاشه میتواند جداگانه به این مبلغ اضافه شود.
چه خودروهایی در سال ۱۴۰۵ مشمول اسقاط هستند؟
براساس توضیحات انجمن، خودروهای مدل ۱۳۸۵ و پایینتر که شرایط مربوط به فرسودگی و پذیرش در سامانه را داشته باشند میتوانند وارد فرآیند اسقاط شوند.
برای ثبت نام اسقاط خودرو فرسوده باید کجا مراجعه کرد؟
فرآیند ثبتنام از طریق سامانه نوسازی ناوگان انجام میشود و مالک پس از ثبت اطلاعات میتواند مسیر اسقاط نقدی یا طرح جایگزینی را براساس شرایط فعال انتخاب کند.
چرا مراکز اسقاط با کمبود نقدینگی روبهرو هستند؟
یکی از دلایل اعلامشده، فروش اعتباری گواهیها و تأخیر در وصول مطالبات از خودروسازان است. گزارشهای اخیر رقم مطالبات مراکز را حدود ۵ هزار میلیارد تومان عنوان کردهاند.
آیا با اسقاط خودرو میتوان بدون قرعهکشی خودرو جدید گرفت؟
در طرحهای جایگزینی خودروهای فرسوده، ظرفیت جداگانهای برای متقاضیان واجد شرایط در نظر گرفته میشود؛ شرایط دقیق ثبتنام، مدل خودرو و زمان تحویل به فراخوان هر خودروساز بستگی دارد.
منابع گزارش
خبرگزاری صداوسیما / اظهارات رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط
گزارش ۵ مهر ۱۴۰۵ درباره افزایش اسقاط روزانه از حدود ۶۰۰ به نزدیک ۲ هزار دستگاه، شرایط خودروهای مشمول و ارزش گواهی اسقاط.
خبرگزاری تسنیم
خبرگزاری تسنیم
اصلاح ماده ۱۰؛ الزام یک گواهی اسقاط به ازای هر چهار خودروی تولیدی
ایدرو / گزارش تسنیم
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟