سقوط بورس عربستان به زیر ۱۰ هزار واحد؛ لغو ۴۵ درصد پروازهای ریاض چه اثری داشت؟

- اندازه متن +

بورس عربستان در پایان معاملات سه‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۵ (۲۰ اکتبر ۲۰۲۶) با افت ۱.۶۹ درصدی به ۹٬۹۵۲.۰۶ واحد رسید و سطح ۱۰ هزار واحد را از دست داد. این افت در حالی رخ داد که حملات و تهدیدهای امنیتی علیه زیرساخت‌های انرژی و فرودگاه‌های عربستان، نگرانی سرمایه‌گذاران را افزایش داده بود. داده‌های مؤسسه Cirium نیز نشان می‌دهد در روز ۸ اکتبر، ۱۶۹ مورد از ۳۷۸ پرواز خروجی برنامه‌ریزی‌شده فرودگاه ملک خالد ریاض، معادل ۴۴.۷۱ درصد، لغو شده یا انجام نشده‌اند. هرچند فشار فروش در بورس ریاض و اختلال گسترده در پروازها تأیید شده است، میزان خروج خالص سرمایه خارجی از بازار در روز ۲۰ اکتبر هنوز با این ارقام مشخص نمی‌شود.

آخرین بررسی داده‌ها: ۲۹ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶. آمار بورس مربوط به پایان معاملات ۲۰ اکتبر و آمار ۴۵ درصدی پروازها مربوط به ۸ اکتبر است. این تاریخ‌ها در تحلیل با یکدیگر تفکیک شده‌اند.

چرا بورس عربستان به زیر ۱۰ هزار واحد سقوط کرد؟

شاخص کل بورس عربستان سعودی، موسوم به تاسی (TASI)، در معاملات ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ با کاهش ۱۷۱.۵۶ واحدی از سطح ۱۰٬۱۲۳.۶۲ واحد در روز معاملاتی قبل به ۹٬۹۵۲.۰۶ واحد رسید.

افت ۱.۶۹ درصدی این شاخص در شرایطی رقم خورد که سرمایه‌گذاران نگران پیامدهای تشدید تنش‌های نظامی و اختلال در زیرساخت‌های حیاتی عربستان بودند.

خبرگزاری رویترز در گزارش ۲۰ اکتبر، افت بازارهای سهام خلیج فارس را در ارتباط با نگرانی‌های ناشی از حملات ادعایی حوثی‌ها به تأسیسات انرژی و فرودگاه‌های سعودی بررسی کرد. همه ادعاهای مطرح‌شده درباره اهداف و نتایج این حملات به‌طور مستقل از سوی مقام‌های سعودی تأیید نشده‌اند.

در کنار عوامل امنیتی، نتایج مالی شرکت‌ها و شرایط عمومی بازار نیز می‌توانند بر تغییرات قیمت سهام اثر بگذارند. بنابراین نمی‌توان تمام افت شاخص را بدون بررسی تفصیلی به یک عامل نسبت داد.

منابع: آرقام؛ گزارش معاملات بورس عربستان در ۲۰ اکتبر و رویترز؛ واکنش بورس‌های خلیج فارس به تنش‌های امنیتی.

لغو ۴۵ درصد پروازهای ریاض چه زمانی اتفاق افتاد؟

بر اساس داده‌های مؤسسه تحلیل هوانوردی Cirium که روز ۸ اکتبر منتشر شد، از ۳۷۸ پرواز خروجی برنامه‌ریزی‌شده فرودگاه بین‌المللی ملک خالد ریاض، ۱۶۹ پرواز لغو شده یا انجام نشده بودند.

این رقم معادل ۴۴.۷۱ درصد خروجی‌های برنامه‌ریزی‌شده فرودگاه در همان روز است.

همچنین از ۳۶۹ پرواز ورودی، ۱۲۴ پرواز با لغو یا عدم انجام عملیات روبه‌رو شدند. بنابراین در مجموع ۲۹۳ مورد از ۷۴۷ پرواز ورودی و خروجی برنامه‌ریزی‌شده آن روز تحت تأثیر قرار گرفتند.

آمار دیگری از Cirium نشان می‌دهد در بازه ۸ تا ۱۵ اکتبر، بیش از چهار هزار پرواز خروجی در فرودگاه‌های عربستان لغو شده یا انجام نشده‌اند که حدود ۴۶ درصد برنامه پروازی خروجی این بازه را شامل می‌شود.

این داده‌ها نشان‌دهنده اختلال بزرگ در حمل‌ونقل هوایی هستند، اما به معنای توقف تمام فعالیت‌های فرودگاهی، حمل‌ونقل زمینی یا صادرات دریایی عربستان نیستند.

منابع: خلیج تایمز؛ داده‌های Cirium در ۸ اکتبر و خلیج تایمز؛ گزارش لغو پروازها تا ۱۵ اکتبر.

آیا خروج سرمایه از ریاض تأیید شده است؟

افت شاخص بورس، افزایش فروش سهام و خروج خالص سرمایه خارجی مفاهیم یکسانی نیستند.

کاهش قیمت سهام نشان می‌دهد فشار فروش بر قیمت‌ها غلبه کرده است؛ اما برای اثبات خروج خالص سرمایه خارجی باید ارزش خرید و فروش سرمایه‌گذاران خارجی و تراز خالص معاملات آنها بررسی شود.

گزارش آرقام به نقل از داده‌های بورس سعودی نشان می‌دهد مؤسسات خارجی در هفته منتهی به ۸ اکتبر حدود ۱.۵۵ میلیارد ریال سعودی فروش خالص سهام ثبت کردند.

این عدد یک داده مشخص درباره رفتار سرمایه‌گذاران خارجی در دوره‌ای پیش از سقوط شاخص در ۲۰ اکتبر است. بنابراین نباید آن را معادل خروج سرمایه در معاملات همان روز یا خروج سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی از پروژه‌های عربستان دانست.

برای نتیجه‌گیری درباره تداوم خروج سرمایه، باید گزارش‌های جدیدتر خالص معاملات خارجی و آمار سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی نیز بررسی شوند.

منبع: آرقام؛ فروش خالص مؤسسات خارجی در هفته منتهی به ۸ اکتبر.

جدول عملکرد بورس عربستان و وضعیت پروازهای ریاض

شاخص	مقدار ثبت‌شده	تاریخ
شاخص کل بورس عربستان (TASI)	۹٬۹۵۲.۰۶ واحد	۲۰ اکتبر ۲۰۲۶
تغییر روزانه شاخص	منفی ۱۷۱.۵۶ واحد؛ معادل ۱.۶۹ درصد	۲۰ اکتبر ۲۰۲۶
ارزش معاملات بورس	حدود ۳.۸۲ میلیارد ریال سعودی	۲۰ اکتبر ۲۰۲۶
حجم معاملات سهام	حدود ۲۶۳.۳۱ میلیون سهم	۲۰ اکتبر ۲۰۲۶
تعداد نمادهای منفی در داده‌های بازار اصلی	۲۴۴ نماد	۲۰ اکتبر ۲۰۲۶
پروازهای خروجی مختل‌شده فرودگاه ملک خالد	۱۶۹ پرواز از ۳۷۸ پرواز؛ ۴۴.۷۱ درصد	۸ اکتبر ۲۰۲۶
پروازهای خروجی مختل‌شده در فرودگاه‌های عربستان	بیش از ۴۰۰۰ پرواز از ۸۸۸۳ پرواز؛ حدود ۴۶ درصد	۸ تا ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶
فروش خالص مؤسسات خارجی	حدود ۱.۵۵ میلیارد ریال سعودی	هفته منتهی به ۸ اکتبر ۲۰۲۶

منابع جدول: آرقام؛ داده‌های بورس سعودی، گزارش جریان سرمایه‌گذاران خارجی و آمار هوانوردی Cirium.

حملات به زیرساخت‌های سعودی چگونه بر اعتماد سرمایه‌گذاران اثر گذاشت؟

در شرایط تشدید درگیری نظامی، سرمایه‌گذاران ممکن است درباره ایمنی زیرساخت‌ها، تداوم فعالیت شرکت‌ها و هزینه اجرای پروژه‌ها نگران شوند.

اختلال در پروازهای تجاری می‌تواند جابه‌جایی مدیران، متخصصان و کارکنان شرکت‌های بین‌المللی را دشوار کند. هم‌زمان، تهدید زیرساخت‌های انرژی ممکن است هزینه بیمه، لجستیک و فعالیت اقتصادی را افزایش دهد.

رویترز در ۲۰ اکتبر گزارش داد که افزایش نگرانی‌های ژئوپلیتیک و نبود راه‌حل دیپلماتیک روشن، بر اعتماد سرمایه‌گذاران بازارهای خلیج فارس فشار وارد کرده است.

فایننشال تایمز نیز از افزایش هزینه اجاره جت‌های خصوصی در پی اختلال پروازهای عربستان خبر داده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد آثار بحران فراتر از بورس و بازار سهام بوده است.

بااین‌حال، ارتباط زمانی میان اختلال پروازها و افت سهام، به‌تنهایی رابطه علت و معلولی کامل یا سهم دقیق هر عامل در افت شاخص را مشخص نمی‌کند.

منابع: رویترز؛ افت بورس‌های خلیج فارس و فایننشال تایمز؛ افزایش هزینه جابه‌جایی هوایی در عربستان.

کدام شرکت‌ها در افت بورس عربستان بیشترین فشار را تجربه کردند؟

افت روز ۲۰ اکتبر فقط به شرکت‌های نفتی محدود نبود و سهام بخش‌های مختلف بازار را دربر گرفت.

بر اساس گزارش آرقام، سهام آرامکو حدود ۱.۲۴ درصد و بانک الراجحی حدود ۰.۶۶ درصد کاهش یافت. سهام شرکت ACWA Power نیز با افتی حدود ۴.۰۸ درصد روبه‌رو شد.

در میان شرکت‌های دارای افت قابل‌توجه، سهام ینساب حدود ۶.۵۳ درصد و شرکت تبلیغاتی تهامه حدود ۸.۲۹ درصد کاهش یافت.

گستردگی افت قیمت‌ها نشان می‌دهد فشار فروش به چند شرکت خاص محدود نبوده است. بااین‌حال، درباره هر شرکت باید علاوه بر ریسک امنیتی، عملکرد مالی و اخبار اختصاصی آن نیز بررسی شود.

منبع: آرقام؛ قیمت پایانی شرکت‌ها در ۲۰ اکتبر.

آیا بحران امنیتی برنامه چشم‌انداز ۲۰۳۰ عربستان را تهدید می‌کند؟

برنامه چشم‌انداز ۲۰۳۰ عربستان بر توسعه بخش‌های غیرنفتی، افزایش سرمایه‌گذاری و گسترش فعالیت‌های اقتصادی متنوع تکیه دارد.

اگر اختلال حمل‌ونقل و نااطمینانی امنیتی ادامه پیدا کند، ممکن است هزینه اجرای پروژه‌ها، بیمه و جابه‌جایی نیروی انسانی افزایش یابد و تصمیم سرمایه‌گذاران درباره زمان اجرای طرح‌ها تغییر کند.

بااین‌حال، افت یک‌روزه شاخص بورس به معنای توقف برنامه چشم‌انداز ۲۰۳۰ یا خروج قطعی سرمایه‌گذاران از همه پروژه‌های توسعه‌ای نیست.

برای ارزیابی آثار پایدار بحران باید جریان واقعی سرمایه‌گذاری، وضعیت تأمین مالی پروژه‌ها، گزارش عملکرد شرکت‌ها و مدت ادامه اختلال‌های عملیاتی بررسی شود.

افت بورس ریاض چه ارتباطی با بحران انرژی در خلیج فارس دارد؟

زیرساخت‌های انرژی و شبکه حمل‌ونقل خلیج فارس نقش مهمی در تجارت منطقه‌ای دارند. حملات یا تهدیدهای امنیتی می‌توانند نگرانی درباره عرضه نفت، هزینه حمل و قیمت بیمه را افزایش دهند.

رویترز در ۲۰ اکتبر از افزایش قیمت نفت برنت تا حدود ۱۱۱.۷۵ دلار در هر بشکه در فضای تنش منطقه‌ای گزارش داده است. این رقم به مقطع گزارش مربوط است و نباید قیمت ثابت یا پایانی همه معاملات روز تلقی شود.

چارسو اقتصاد در گزارش بن‌بست هرمز و نفت ۱۱۰ دلاری؛ تاوان اقتصادی تعلل دیپلماتیک برای اقتصاد جهانی نیز ابعاد تأثیر نااطمینانی ژئوپلیتیک بر بازار انرژی را بررسی کرده است.

آیا سرمایه خارجی دوباره به بورس عربستان بازمی‌گردد؟

بازگشت تقاضای سرمایه‌گذاران به عوامل متعددی وابسته است؛ از جمله کاهش خطرهای امنیتی، احیای پروازهای عادی، سودآوری شرکت‌ها، ارزش‌گذاری سهام و چشم‌انداز اقتصاد عربستان.

افت قیمت سهام می‌تواند نسبت‌های ارزش‌گذاری را تغییر دهد، اما ارزان‌تر شدن قیمت لزوماً به معنای ارزندگی یا تضمین بازگشت سرمایه نیست.

برای سنجش بهبود واقعی وضعیت بازار، باید آمار خالص معاملات سرمایه‌گذاران خارجی، تغییرات شاخص و شرایط فعالیت اقتصادی در هفته‌های بعد بررسی شود.

سؤالات پرتکرار درباره بورس عربستان و خروج سرمایه از ریاض

چرا بورس عربستان به زیر ۱۰ هزار واحد سقوط کرد؟
شاخص تاسی در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ با افت ۱.۶۹ درصدی به ۹٬۹۵۲.۰۶ واحد رسید. تشدید نگرانی‌های امنیتی منطقه‌ای یکی از عوامل مطرح‌شده در گزارش‌های بازار بود، اما نمی‌توان همه افت را فقط به یک عامل نسبت داد.
آیا ۴۵ درصد پروازهای ریاض لغو شده‌اند؟
طبق داده‌های Cirium، در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ حدود ۴۴.۷۱ درصد پروازهای خروجی برنامه‌ریزی‌شده فرودگاه ملک خالد ریاض لغو شده یا انجام نشده‌اند.
آیا سرمایه‌گذاران خارجی از بورس عربستان خارج شده‌اند؟
داده‌های هفتگی نشان می‌دهد مؤسسات خارجی در هفته منتهی به ۸ اکتبر حدود ۱.۵۵ میلیارد ریال سعودی فروش خالص داشتند؛ اما میزان خالص معاملات خارجی در روز سقوط ۲۰ اکتبر از این داده مشخص نمی‌شود.
شاخص بورس عربستان در ۲۸ مهر ۱۴۰۵ چند بود؟
شاخص کل تاسی در پایان معاملات ۲۰ اکتبر، برابر با ۲۸ مهر ۱۴۰۵، به ۹٬۹۵۲.۰۶ واحد رسید.
آیا فرودگاه ریاض کاملاً تعطیل شده است؟
گزارش‌ها از اختلال گسترده و تعطیلی یا محدودیت عملیات در مقاطع مختلف خبر داده‌اند؛ اما آمار ۴۵ درصدی لغو پروازها به معنای تعطیلی کامل و دائمی همه فعالیت‌های فرودگاه نیست.
آیا افت بورس عربستان به معنای شکست چشم‌انداز ۲۰۳۰ است؟
خیر. افت شاخص و اختلال پروازها نشانه افزایش فشار و ریسک هستند، اما به‌تنهایی شکست برنامه بلندمدت اقتصادی عربستان را ثابت نمی‌کنند.

جمع‌بندی؛ بحران پروازها و سقوط بورس ریاض چه چیزی را نشان می‌دهد؟

سقوط شاخص تاسی به زیر ۱۰ هزار واحد در ۲۰ اکتبر، هم‌زمان با تشدید نگرانی‌های امنیتی، نشان‌دهنده فشار بر بازار سهام عربستان است.

از سوی دیگر، داده‌های Cirium درباره لغو حدود ۴۵ درصد پروازهای خروجی ریاض در ۸ اکتبر و اختلال گسترده پروازهای عربستان در هفته پس از آن، از فشار عملیاتی بر زیرساخت‌های حمل‌ونقل حکایت دارند.

نتیجه اصلی: افزایش ریسک امنیتی و اختلال در ارتباطات هوایی می‌تواند اعتماد سرمایه‌گذاران و ارزش‌گذاری سهام را تحت فشار قرار دهد؛ اما برای اثبات خروج سرمایه خارجی از ریاض باید داده‌های خالص سرمایه‌گذاری و معاملات خارجی را جدا از افت شاخص بورس بررسی کرد.