تحلیل بازار بورس هفته دوم مهر

عبور شاخص بورس از سطح ۸ میلیون و ورود مداوم نقدینگی در طول هفته و سبزپوشی بخش بزرگی از نمادهای بازار به پشتوانه عوامل بنیادی مهمی همچون رشد نرخ دلار توافقی، انتظارات تورمی بالا و عقب‌ماندگی چندساله بورس نسبت به بازارهای موازی، بورس را به مهم‌ترین بازار دارایی در این روزها تبدیل کرده است. با تحلیل این عوامل و پیش‌بینی روند آینده آن‌ها می‌توان چشم‌انداز آینده بازار را تعیین کرد.

تصویر معاملات بورس در هفته گذشته

بورس تهران در هفته گذشته سقف تاریخی خود را پشت سر گذاشت. شاخص کل برای نخستین بار از کانال ۸ میلیون واحد عبور کرد و با رشد ۱۵۳ هزار و ۹۱۹ واحدی معادل ۱.۹۳ درصد، به ۸ میلیون و ۱۳۱ هزار واحد رسید. شاخص هم‌وزن هم ۳۶ هزار و ۴۷۲ واحد رشد کرد و به ۲ میلیون و ۱۵۰ هزار واحد رسید. در روز پایانی هفته حدود ۳۶ هزار میلیارد تومان سفارش خرید پیش از شروع معاملات ثبت شد و با آغاز بازار، این موج به معاملات واقعی تبدیل شد. در پایان روز معاملاتی ۴۵۳ نماد در صف خرید قرار گرفتند و ۸۴ درصد بازار در محدوده مثبت بسته شد.

در بخش جریان نقدینگی و ارزش معاملات هم وضعیت به نفع بازار بود. ۵ هزار و ۲۳۲ میلیارد تومان پول حقیقی در روز معاملاتی وارد سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی شد. سرانه خرید ۹۷ میلیون تومان در برابر سرانه فروش ۹۰ میلیون تومان ثبت شد و قدرت خرید ۱.۰۸ بود که برتری نسبی خریداران را نشان می‌دهد. ارزش معاملات خرد هم در محدوده ۴۰ هزار میلیارد تومان قرار گرفت که در سطح مطلوبی نسبت به ماه‌های گذشته قرار دارد.

آیا بازار ۸ میلیون واحدی واقعاً گران است؟

عدد ۸ میلیون واحد در ظاهر بزرگ به نظر می‌رسد، اما وقتی همین بازار را با نرخ دلار آزاد محاسبه کنیم، تصویر متفاوتی می‌بینیم. ارزش دلاری بازار سرمایه ایران در حال حاضر حدود ۱۰۰ میلیارد دلار است. همین بازار در سال ۱۳۹۹ به حدود ۴۰۰ میلیارد دلار رسید و در سال‌های مختلف اعداد ۱۵۰ تا ۱۶۰ میلیارد دلار را هم تجربه کرده است. این مقایسه نشان می‌دهد رشد اخیر شاخص بیشتر به خاطر کاهش ارزش ریال بوده و افزایش واقعی ثروت سهامداران در بازار اتفاق نیفتاده است. به عبارت دیگر، بازار پس از جنگ رشد کرده، اما ارزش دلاری آن هنوز در همان محدوده دوره جنگ یا کمی بالاتر از آن قرار دارد و برای جبران عقب‌ماندگی تاریخی راه زیادی در پیش دارد.

نسبت قیمت به درآمد فعلی بازار حدود ۹.۵ است که در مقایسه با سال‌های اخیر در محدوده بالایی قرار می‌گیرد. اما همین نسبت اگر بر اساس سودآوری پیش‌بینی‌شده یک سال آینده محاسبه شود، به حدود ۵ تا ۵.۵ می‌رسد. این تفاوت معنادار است و نشان می‌دهد شرکت‌ها در حال رشد سودآوری هستند. گزارش‌های شهریورماه نیز این ادعا را تایید می‌کند اکثر شرکت‌های بورسی در این ماه رشد سودآوری قابل توجهی ثبت کردند که بخش زیادی از آن به افزایش نرخ دلار توافقی، تورم و به تبع آن رشد قیمت کالاها برمی‌گردد. تولید بسیاری از صنایع بزرگ که در بهار و تابستان کاهش داشت، از ابتدای مهر علائمی از بهبود نشان می‌دهد و این روند می‌تواند پایه سودآوری شرکت‌ها را در نیمه دوم سال تقویت کند.

چه عواملی بازار را به این نقطه رساند؟

چهار پایه اصلی بورس یعنی دلار آزاد، دلار حواله، نرخ تورم و انتظارات تورمی در حال حاضر همزمان در وضعیت صعودی قرار دارند. این همراستایی در تاریخ اخیر بازار کم‌سابقه است و معنای آن این است که محرک‌های رشد بورس از چند جهت به طور همزمان فعال هستند. دلار آزاد حتی بر اساس خوش‌بینانه‌ترین ارزیابی‌ها تنها با اصلاح ۲ تا ۳ درصدی روبرو خواهد شد. دلار حواله هم به همان سمت حرکت می‌کند و فشار تورمی در اقتصاد ایران کاملاً محسوس است.

اشباع نسبی بازارهای موازی هم به کمک بورس آمده است. مسکن، خودرو، ارز و طلا در سطوحی هستند که ورود به آنها برای سرمایه‌گذار خرد دشوارتر از قبل است. این فشار نقدینگی را به سمت بورس هدایت کرده، بازاری که هنوز شرکت‌هایی در آن پیدا می‌شوند که پایین‌تر از ارزش ذاتی معامله می‌شوند. همزمان، نرخ سپرده بانکی رقابت جدی برای بورس ایجاد نکرده و این موضوع جذابیت نسبی سهام را بالا نگه داشته است.

در کنار این عوامل مثبت، باید به محدودیت‌ها هم توجه کرد. رشد اقتصادی در بهار منفی بود و احتمالاً تابستان هم وضع بهتری نداشته است. این رکود در بسیاری از صنایع کوچک و بزرگ کشور اثر گذاشته است. رشد سودآوری شرکت‌ها در چنین فضایی بیشتر تورمی است و رشد واقعی اتفاق نیفتاده، یعنی سود ریالی بالا می‌رود اما قدرت خرید یا ظرفیت تولید رشد ندارد. این نوع رشد به محض کاهش تورم یا ثبات نرخ ارز می‌تواند متوقف شود البته شرایط فعلی اقتصاد احتمال وقوع این سناریو پایین است.

اما مهم‌ترین عامل منفی موثر بر بازار ریسک سیستماتیک ناشی از شروع دوباره جنگ است، با نزدیک شدن به تاریخ انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا هر لحظه سطح تنش درحال بالاتر رفتن است و این ریسک باعث شده تا سایه ترس همچنان بر سر بازار باشد و سرمایه‌گذاران با خیال آسوده دست به خرید سهام و چینش پورتفوی بورسی نزنند.

پرسش‌های پرتکرار درباره بازار سهام

در شرایط فعلی، بازار سهام به چه سمتی می‌رود؟

بازار هنوز ظرفیت رشد دارد، اما دیگر به هر سهمی با هر قیمتی بها نمی‌دهد.

کدام سهام‌ها در فضای کنونی جذابیت بیشتری دارند؟

به علت رشد روزانه دلار توافقی، نمادهای صادرات‌محور و شرکت‌هایی با درآمد ارزی در فضای کنونی جذابیت بیشتری دارند.

بهترین روش ورود به بازار چیست؟

ورود پله‌ای در اصلاح‌های احتمالی و حفظ بخشی از نقدینگی برای بهره‌گیری از فرصت‌های نوسانی، دو توصیه اصلی این مقطع هستند.

اگر دانش تحلیل مستقیم ندارم چه کنم؟

استفاده از صندوق‌های سرمایه‌گذاری برای کسانی که دانش تحلیل مستقیم ندارند یکی از سه توصیه اصلی این مقطع است.

جمع‌بندی و چشم‌انداز هفته آینده

برای هفته پیش رو سناریوی اصلی ادامه صعود با شیب ملایم‌تر است. بازار پس از ثبت رکورد تاریخی عبور از ۸ میلیون واحد طبیعتاً با موجی از شناسایی سود مواجه خواهد شد. اگر این عرضه‌ها با تقاضای کافی جذب شوند، بازار می‌تواند در کانال ۸ میلیون واحد تثبیت شود و مسیر صعودی را با شتاب کمتری ادامه دهد. اکثر نمادهای بزرگ بازار مانند فملی و فارس و شستا و وبملت در محدوده سقف تاریخی خود معامله می‌شوند و برای عبور از سقف تاریخی باید نقدینگی جدید وارد این نمادها بشود، در غیر این‌صورت باید شاهد اصلاح باشیم.

منابع گزارش

tsetmc.com – سازمان بورس و اوراق بهادار

ice.ir – نمای بازار مرکز مبادله ارز و طلای ایران