اقتصاد مقاومتی نام یک سیاست مقطعی یا صرفاً شعار سال نیست؛ مجموعه‌ای از سیاست‌های کلی ۲۴بندی است که در ۲۹ بهمن ۱۳۹۲ ابلاغ شد و هدف آن «تأمین رشد پویا و بهبود شاخص‌های مقاومت اقتصادی» با اقتصادی درون‌زا، برون‌گرا، مولد و انعطاف‌پذیر است. این چارچوب با جنگ اقتصادی، اقتصاد جنگی، جهاد اقتصادی و اقتصاد پساجنگ یکی نیست: جنگ اقتصادی نوع تهدید است، اقتصاد جنگی شیوه اداره اضطراری منابع، جهاد اقتصادی تأکید بر حرکت جهشی و اقتصاد مقاومتی معماری بلندمدت کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد است. در سال ۱۴۰۵ که با عنوان «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» نام‌گذاری شده، همین سند دوباره به یکی از معیارهای اصلی سنجش سیاست اقتصادی ایران تبدیل شده است.
اقتصاد مقاومتی چیست؟
تعریف دقیق اقتصاد مقاومتی را باید از متن سیاست‌های کلی آن استخراج کرد، نه از کاربرد روزمره این عبارت.
در مقدمه سند، هدف اقتصاد مقاومتی «تأمین رشد پویا و بهبود شاخص‌های مقاومت اقتصادی و دستیابی به اهداف سند چشم‌انداز بیست‌ساله» اعلام شده است و هفت ویژگی برای رویکرد آن ذکر می‌شود: جهادی، انعطاف‌پذیر، فرصت‌ساز، مولد، درون‌زا، پیشرو و برون‌گرا.
بنابراین اقتصاد مقاومتی را می‌توان به زبان ساده چنین تعریف کرد: ساختن اقتصادی که هم بتواند رشد کند و با اقتصاد جهان تعامل داشته باشد و هم در برابر تحریم، شوک انرژی، اختلال تجارت، بحران مالی و فشار خارجی کمتر آسیب ببیند.
متن سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی و تاریخ ابلاغ ۲۹ بهمن ۱۳۹۲
اقتصاد مقاومتی چه زمانی ابلاغ شد و چند بند دارد؟
سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی در تاریخ ۲۹ بهمن ۱۳۹۲ و در قالب ۲۴ بند ابلاغ شد.
این سند فقط درباره تولید داخلی نیست. حوزه‌های آن از کارآفرینی و دانش‌بنیان تا بهره‌وری، امنیت غذایی، نظام مالی، صادرات، مناطق آزاد، نفت و گاز، مالیات، بودجه، مبارزه با فساد، مدیریت مخاطرات اقتصادی و استاندارد کالا را دربر می‌گیرد.
همین گستردگی یک نکته کلیدی دارد: اقتصاد مقاومتی یک سیاست بخشی نیست؛ یک چارچوب برای معماری کل اقتصاد است.
۲۴ بند اقتصاد مقاومتی درباره چه موضوعاتی است؟
| بند | موضوع اصلی | هدف اقتصادی |
|---|---|---|
| ۱ | مشارکت مردم و کارآفرینی | فعال‌کردن منابع مالی، انسانی و علمی و افزایش مشارکت اقتصادی |
| ۲ | اقتصاد دانش‌بنیان | افزایش سهم تولید و صادرات محصولات و خدمات دانش‌بنیان |
| ۳ | بهره‌وری | تقویت عوامل تولید، نیروی کار و رقابت‌پذیری |
| ۴ | هدفمندی یارانه‌ها | تولید، اشتغال، بهره‌وری، کاهش شدت انرژی و عدالت |
| ۵ | زنجیره تولید تا مصرف | سهم‌بری عادلانه عوامل تولید و سرمایه انسانی |
| ۶ | کالاهای اساسی و نهاده‌ها | افزایش تولید داخلی و تنوع مبادی وارداتی |
| ۷ | امنیت غذا و درمان | تولید و ایجاد ذخایر راهبردی |
| ۸ | مدیریت مصرف | اصلاح الگوی مصرف و افزایش کیفیت تولید داخلی |
| ۹ | نظام مالی | ثبات مالی و پشتیبانی از بخش واقعی اقتصاد |
| ۱۰ | صادرات | افزایش صادرات، ارزآوری، ترانزیت و تنوع بازار |
| ۱۱ | مناطق آزاد و ویژه | تولید، صادرات، فناوری و تأمین منابع خارجی |
| ۱۲ | پیوندهای اقتصادی خارجی | کاهش آسیب‌پذیری از طریق روابط راهبردی با کشورهای دیگر به‌ویژه همسایگان |
| ۱۳ | درآمد نفت و گاز | کاهش ضربه‌پذیری درآمد انرژی و تنوع بازار و روش فروش |
| ۱۴ | ذخایر و ظرفیت نفت و گاز | افزایش ذخایر راهبردی و حفظ و توسعه ظرفیت تولید |
| ۱۵ | زنجیره ارزش انرژی | افزایش ارزش افزوده نفت و گاز و صادرات فرآورده، پتروشیمی و برق |
| ۱۶ | هزینه دولت | اصلاح ساختار، کاهش هزینه زائد و منطقی‌کردن اندازه دولت |
| ۱۷ | درآمد مالیاتی | افزایش سهم مالیات در درآمد دولت |
| ۱۸ | صندوق توسعه ملی | افزایش سهم صندوق از نفت و کاهش وابستگی بودجه به منابع نفتی |
| ۱۹ | شفافیت و فساد | شفاف‌سازی اقتصاد و جلوگیری از فعالیت‌های فسادزا |
| ۲۰ | فرهنگ جهادی | تقویت تولید ثروت، بهره‌وری، کارآفرینی و سرمایه‌گذاری |
| ۲۱ | گفتمان‌سازی | تبدیل اقتصاد مقاومتی به گفتمان عمومی و علمی |
| ۲۲ | مدیریت تهدید اقتصادی | رصد تحریم، افزایش هزینه برای دشمن و واکنش سریع به مخاطرات اقتصادی |
| ۲۳ | توزیع و قیمت‌گذاری | شفاف و روان‌سازی نظام توزیع و نظارت بر بازار |
| ۲۴ | استاندارد | گسترش استاندارد برای محصولات داخلی |
۲۴ بند اقتصاد مقاومتی را چگونه ساده‌تر بخوانیم؟
برای فهم بهتر، ۲۴ بند را می‌توان در هفت خوشه اصلی قرار داد.
تولید، مردم و بهره‌وری؛ بندهای ۱ تا ۵
این بخش درباره کارآفرینی، اقتصاد دانش‌بنیان، بهره‌وری، هدفمندی یارانه‌ها و سهم عادلانه عوامل تولید است.
امنیت معیشت و مصرف؛ بندهای ۶ تا ۸
کالاهای اساسی، امنیت غذا و درمان، ذخایر راهبردی، اصلاح مصرف و کیفیت تولید داخلی در این بخش قرار می‌گیرند.
نظام مالی و تجارت خارجی؛ بندهای ۹ تا ۱۲
اصلاح نظام مالی، توسعه صادرات، مناطق آزاد و افزایش پیوندهای اقتصادی راهبردی برای کاهش آسیب‌پذیری محور این بخش است.
نفت، گاز و انرژی؛ بندهای ۱۳ تا ۱۵
تنوع فروش انرژی، کاهش ضربه‌پذیری درآمد نفت، ذخایر راهبردی و تکمیل زنجیره ارزش انرژی موضوع اصلی این سه بند است.
بودجه و درآمد دولت؛ بندهای ۱۶ تا ۱۸
کاهش هزینه‌های غیرضروری، افزایش سهم مالیات و حرکت به سمت کاهش وابستگی بودجه به نفت در این خوشه قرار دارد.
شفافیت، فرهنگ و مقابله با تهدید؛ بندهای ۱۹ تا ۲۲
مبارزه با فساد، فرهنگ جهادی، گفتمان‌سازی و طراحی واکنش سریع در برابر تحریم و مخاطرات اقتصادی محور این بخش است.
بازار و کیفیت؛ بندهای ۲۳ و ۲۴
اصلاح توزیع، قیمت‌گذاری، نظارت بر بازار و گسترش استاندارد محصولات داخلی آخرین حلقه سند است.
اقتصاد مقاومتی درون‌گراست یا برون‌گرا؟
یکی از رایج‌ترین برداشت‌های اشتباه این است که اقتصاد مقاومتی یعنی بستن اقتصاد و قطع تجارت خارجی.
متن سند دقیقاً خلاف این برداشت را نشان می‌دهد. در مقدمه، اقتصاد مقاومتی هم «درون‌زا» و هم «برون‌گرا» توصیف شده است.
درون‌زا بودن یعنی موتور اصلی رشد باید بر ظرفیت تولید، نیروی انسانی، فناوری و سرمایه داخلی استوار باشد. برون‌گرایی یعنی اقتصاد هم‌زمان باید بتواند صادر کند، سرمایه جذب کند، در ترانزیت نقش داشته باشد و با بازارهای منطقه‌ای و جهانی پیوند برقرار کند.
بندهای ۱۰، ۱۱ و ۱۲ به‌صراحت درباره صادرات، سرمایه‌گذاری خارجی، مناطق آزاد، ترانزیت و توسعه روابط اقتصادی با کشورهای منطقه و جهان صحبت می‌کنند.
اقتصاد مقاومتی چه تفاوتی با جنگ اقتصادی دارد؟
این دو مفهوم را نباید یکی دانست.
جنگ اقتصادی به فشار سازمان‌یافته بر اقتصاد یک کشور اشاره دارد؛ مانند محدودیت صادرات نفت، تحریم بانک، حمل‌ونقل، بیمه، فناوری یا دسترسی به منابع ارزی.
اقتصاد مقاومتی معماری داخلی و خارجی اقتصاد برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر همین فشارها و سایر تکانه‌هاست.
به زبان ساده: جنگ اقتصادی تهدید است؛ اقتصاد مقاومتی ظرفیت مقاومت و ادامه رشد.
چارچوب کامل جنگ اقتصادی و تفاوت آن با مفاهیم مشابه را در گزارش جنگ اقتصادی چیست؟ بررسی کرده‌ایم.
اقتصاد مقاومتی چه تفاوتی با جهاد اقتصادی دارد؟
«جهاد اقتصادی» عنوان سال ۱۳۹۰ بود. در پیام نوروزی آن سال بر حرکت «جهادگونه»، سریع‌تر و فراتر از حرکت عادی در حوزه اقتصاد تأکید شد.
در مقابل، سیاست‌های اقتصاد مقاومتی سه سال بعد در قالب یک سند ۲۴بندی رسمی ابلاغ شد.
بنابراین جهاد اقتصادی را می‌توان بیشتر به نحوه و شدت حرکت نسبت داد، اما اقتصاد مقاومتی یک چارچوب سیاست‌گذاری با حوزه‌های مشخص است.
برای جزئیات بیشتر، گزارش جهاد اقتصادی چیست؟ را بخوانید.
اقتصاد جنگی با اقتصاد مقاومتی چه تفاوتی دارد؟
اقتصاد جنگی معمولاً به مجموعه تصمیم‌های اضطراری برای اداره منابع در زمان درگیری شدید اشاره دارد؛ مانند اولویت‌بندی سوخت، برق، کالاهای اساسی، ارز و بودجه.
اقتصاد مقاومتی بسیار وسیع‌تر و بلندمدت‌تر است. هدف آن فقط عبور از چند هفته یا چند ماه بحران نیست؛ بلکه کاهش آسیب‌پذیری ساختاری پیش از وقوع بحران و حفظ امکان رشد پس از آن است.
به همین دلیل ممکن است یک کشور در زمان جنگ سیاست‌های اقتصاد جنگی اجرا کند، اما هم‌زمان بخش‌هایی از اقتصاد آن هنوز با اهداف اقتصاد مقاومتی فاصله داشته باشد.
اقتصاد پساجنگ چه تفاوتی با اقتصاد مقاومتی دارد؟
اقتصاد پساجنگ مربوط به دوره بازسازی پس از کاهش یا پایان درگیری است؛ زمانی که اقتصاد باید ظرفیت تولید، زیرساخت، سرمایه‌گذاری و اعتماد را بازیابی کند.
اقتصاد مقاومتی باید پیش از شوک، هنگام شوک و بعد از شوک کار کند. اقتصاد پساجنگ عمدتاً از جایی آغاز می‌شود که خسارت اتفاق افتاده و مرحله ترمیم شروع شده است.
چارچوب این مرحله را در تحلیل اقتصاد پساجنگ ایران؛ نفت، ارز و بازسازی بررسی کرده‌ایم.
تفاوت اقتصاد مقاومتی، جنگ اقتصادی، جهاد اقتصادی و اقتصاد جنگی در یک جدول
| مفهوم | ماهیت | افق زمانی | نمونه شاخص |
|---|---|---|---|
| اقتصاد مقاومتی | معماری بلندمدت برای رشد و کاهش آسیب‌پذیری | چندساله و بلندمدت | بهره‌وری، صادرات، درآمد مالیاتی، ذخیره راهبردی، تنوع بازار |
| جنگ اقتصادی | فشار خارجی بر اقتصاد | تا زمان تداوم فشار | محدودیت صادرات، تحریم مالی، افزایش هزینه تجارت و دسترسی ارز |
| جهاد اقتصادی | تأکید بر حرکت جهشی و مجاهدانه اقتصادی | رویکرد اجرایی | سرعت اصلاح، تولید، سرمایه‌گذاری و بهره‌وری |
| اقتصاد جنگی | اداره اضطراری منابع هنگام جنگ | کوتاه‌مدت تا میان‌مدت | تأمین کالا، انرژی، ارز و بودجه ضروری |
| اقتصاد پساجنگ | بازسازی ظرفیت از دست‌رفته | ماه‌ها تا چند سال | زیرساخت، سرمایه‌گذاری، تولید، اشتغال و اعتماد |
خلاصه: جنگ اقتصادی نوع تهدید است؛ اقتصاد جنگی نوع مدیریت اضطراری است؛ اقتصاد مقاومتی نوع معماری اقتصادی است؛ جهاد اقتصادی نحوه حرکت را توضیح می‌دهد؛ اقتصاد پساجنگ مرحله ترمیم است.
چرا بند ۱۳ اقتصاد مقاومتی در سال ۱۴۰۵ اهمیت ویژه دارد؟
بند ۱۳ مستقیماً درباره مقابله با ضربه‌پذیری درآمد حاصل از صادرات نفت و گاز است. این بند بر انتخاب مشتریان راهبردی، تنوع روش‌های فروش و افزایش فروش فرآورده‌ها و سایر حامل‌های انرژی تأکید دارد.
در شرایطی که صادرات انرژی، امنیت تنگه هرمز، بیمه نفتکش‌ها و دسترسی به بازارها می‌تواند تحت تأثیر درگیری یا تحریم قرار گیرد، بند ۱۳ از یک جمله قدیمی در سند به یک معیار عملی برای سنجش مقاومت اقتصاد تبدیل می‌شود.
اگر کشور فقط بتواند نفت تولید کند اما فروش آن به یک مسیر، یک مشتری یا یک ابزار مالی وابسته باشد، هدف کاهش «ضربه‌پذیری» کامل نشده است.
اقتصاد مقاومتی در سال ۱۴۰۵ چه معنایی پیدا کرده است؟
نام سال ۱۴۰۵ «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» اعلام شده است.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، نیز در توضیح این مفهوم در شرایط جنگ گفته است اقتصاد مقاومتی باید توان اقتصاد برای ادامه مسیر را افزایش دهد، آسیب‌پذیری را کم کند، از ظرفیت‌های داخلی استفاده کند و تهدید را به فرصت تبدیل کند.
ایرنا: توضیح سخنگوی دولت درباره اقتصاد مقاومتی در شرایط جنگی سال ۱۴۰۵
این تعبیر جدید جایگزین سند سال ۱۳۹۲ نشده است. سند ۲۴بندی همچنان مبناست؛ وضعیت جنگی فقط اولویت اجرای برخی بندها مانند امنیت غذا، ذخایر راهبردی، انرژی، درآمد دولت و مدیریت مخاطرات را بیشتر کرده است.
چگونه بفهمیم اقتصاد مقاومتی واقعاً اجرا شده است؟
استفاده از عبارت «اقتصاد مقاومتی» به‌تنهایی چیزی را اثبات نمی‌کند. برای هر ادعا باید بند مربوط و شاخص قابل اندازه‌گیری مشخص شود.
اگر ادعا کاهش وابستگی به نفت است
باید سهم واقعی نفت و منابع نفت‌پایه از بودجه بررسی شود، نه صرفاً عنوان حسابداری یک ردیف.
اگر ادعا امنیت غذایی است
باید ذخیره کالاهای اساسی، تنوع مبادی واردات و سهم تولید داخلی سنجیده شود.
اگر ادعا رشد صادرات است
باید میزان صادرات غیرنفتی، تنوع بازار مقصد و خالص ارزآوری بررسی شود.
اگر ادعا بهره‌وری است
افزایش تولید باید نسبت به مصرف سرمایه، انرژی و نیروی کار سنجیده شود.
اگر ادعا مقابله با تحریم است
باید هزینه تجارت، بیمه، انتقال پول، فروش انرژی و زمان دسترسی به بازار اندازه‌گیری شود.
وابستگی بودجه به نفت چه ارتباطی با اقتصاد مقاومتی دارد؟
بندهای ۱۷ و ۱۸ مستقیماً به ساختار درآمد دولت مربوط‌اند: افزایش سهم درآمدهای مالیاتی و افزایش سهم صندوق توسعه ملی از منابع نفت و گاز با هدف کاهش وابستگی بودجه به نفت.
در بحث بودجه ۱۴۰۵ نیز درباره اندازه واقعی این وابستگی اختلاف وجود دارد. گزارشی که اظهارات مدیرکل دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن مرکز پژوهش‌های مجلس را بازتاب داده، وابستگی مستقیم بودجه به نفت را در محاسبه گسترده‌تر حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد برآورد کرده و تأکید کرده است برداشت از صندوق توسعه ملی نیز از منظر اقتصادی باید در وابستگی نفتی دیده شود.
گزارش درباره برآورد وابستگی واقعی بودجه ۱۴۰۵ به منابع نفتی
به همین دلیل ادعای «کاهش وابستگی نفتی» فقط با پایین‌آوردن یک ردیف بودجه قابل سنجش نیست؛ منابع غیرمستقیم نفتی نیز باید دیده شوند.
اقتصاد مقاومتی یعنی ریاضت اقتصادی؟
خیر. دست‌کم در متن رسمی سیاست‌ها چنین تعریفی وجود ندارد.
سند از «رشد پویا»، تولید، کارآفرینی، دانش‌بنیان، سرمایه‌گذاری، صادرات و افزایش درآمد گروه‌های کم‌درآمد و متوسط سخن می‌گوید. این مفاهیم با سیاست ریاضتی که هدف اصلی آن کاهش سریع هزینه و تقاضاست یکسان نیست.
اقتصاد مقاومتی یعنی خودکفایی کامل؟
خیر. سند بر افزایش تولید داخلی کالاهای اساسی و راهبردی تأکید دارد، اما هم‌زمان خواهان توسعه صادرات، جذب سرمایه خارجی، توسعه ترانزیت، مناطق آزاد و روابط اقتصادی با کشورهای دیگر است.
در نتیجه، اقتصاد مقاومتی را دقیق‌تر باید «کاهش وابستگی آسیب‌زا» دانست، نه حذف هر نوع واردات یا تعامل خارجی.
اقتصاد مقاومتی چه ارتباطی با تولید داخلی دارد؟
تولید داخلی یکی از ستون‌های اقتصاد مقاومتی است، اما تمام آن نیست.
اگر یک کالا در داخل ساخته شود اما مواد اولیه، فناوری، تأمین مالی یا بازار آن همچنان در برابر یک شوک کوچک متوقف شود، صرف تولید داخلی بودن به‌تنهایی به معنای مقاومت اقتصادی نیست.
برای مقاوم شدن، زنجیره تولید، تأمین، فناوری، بازار، انرژی و تأمین مالی نیز باید تاب‌آوری داشته باشند.
چرا امنیت غذایی در اقتصاد مقاومتی مهم است؟
بندهای ۶ و ۷ به تولید کالاهای اساسی، تنوع مبادی واردات، امنیت غذا و درمان و ایجاد ذخایر راهبردی اختصاص دارند.
این بندها نشان می‌دهند هدف اقتصاد مقاومتی فقط افزایش تولید نیست؛ اگر کالایی وارداتی است نیز نباید کشور به یک یا دو مبدأ محدود وابسته باشد.
چارسو اقتصاد در گزارش اهمیت خودکفایی و مدیریت واردات در تأمین امنیت غذایی این رابطه میان تولید، واردات و امنیت غذایی را بررسی کرده است.
مهم‌ترین اشتباهات درباره اقتصاد مقاومتی چیست؟
اقتصاد مقاومتی یعنی بستن مرزها
نادرست است. سند صریحاً از صادرات، ترانزیت، سرمایه‌گذاری خارجی و پیوند اقتصادی با جهان صحبت می‌کند.
اقتصاد مقاومتی یعنی خودکفایی در همه کالاها
سند چنین حکمی ندارد. تمرکز اصلی روی کالاهای اساسی، راهبردی و کاهش وابستگی‌های پرریسک است.
اقتصاد مقاومتی همان جنگ اقتصادی است
جنگ اقتصادی فشار است؛ اقتصاد مقاومتی یکی از چارچوب‌های مواجهه با فشار و تکانه است.
اقتصاد مقاومتی همان اقتصاد جنگی است
اقتصاد جنگی وضعیت اضطراری است، اما سیاست‌های اقتصاد مقاومتی بلندمدت‌اند و حتی در دوره صلح نیز باید اجرا شوند.
اقتصاد مقاومتی فقط تولید داخلی است
سند نظام مالی، مالیات، نفت، صادرات، مناطق آزاد، فساد، استاندارد و روابط خارجی را نیز پوشش می‌دهد.
پرسش‌های پرتکرار درباره اقتصاد مقاومتی
اقتصاد مقاومتی چیست؟
مجموعه‌ای از سیاست‌های کلی برای ایجاد اقتصادی پویا، درون‌زا، برون‌گرا و کم‌آسیب‌تر در برابر تکانه‌های داخلی و خارجی است.
اقتصاد مقاومتی چند بند دارد؟
سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی شامل ۲۴ بند است که در ۲۹ بهمن ۱۳۹۲ ابلاغ شد.
هدف اصلی اقتصاد مقاومتی چیست؟
هدف رسمی سند، تأمین رشد پویا و بهبود شاخص‌های مقاومت اقتصادی است.
اقتصاد مقاومتی با جنگ اقتصادی چه فرقی دارد؟
جنگ اقتصادی نوع فشار خارجی است؛ اقتصاد مقاومتی معماری اقتصادی برای کاهش اثر چنین فشارهایی و سایر شوک‌هاست.
اقتصاد مقاومتی با جهاد اقتصادی چه تفاوتی دارد؟
جهاد اقتصادی عنوان و رویکردی برای حرکت جهشی در اقتصاد بود؛ اقتصاد مقاومتی یک سند رسمی ۲۴بندی با سیاست‌های مشخص است.
اقتصاد مقاومتی یعنی قطع واردات؟
خیر. سند هم بر تولید کالاهای راهبردی تأکید دارد و هم بر تنوع واردات، توسعه صادرات، ترانزیت و روابط اقتصادی خارجی.
چرا اقتصاد مقاومتی در سال ۱۴۰۵ دوباره مهم شده است؟
سال ۱۴۰۵ با عنوان «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» نام‌گذاری شده و شرایط جنگی و فشار اقتصادی اجرای بندهای مرتبط با امنیت غذا، انرژی، بودجه و مدیریت مخاطرات را برجسته‌تر کرده است.
جمع‌بندی؛ اقتصاد مقاومتی را با بند و شاخص بسنجیم
اقتصاد مقاومتی یک شعار کوتاه‌مدت نیست؛ سیاستی ۲۴بندی است که از سال ۱۳۹۲ چارچوب رسمی آن وجود دارد. این چارچوب تولید، تجارت، بودجه، نفت، امنیت غذایی، بهره‌وری، نظام مالی، شفافیت و مدیریت تهدید اقتصادی را در کنار هم قرار می‌دهد.
جنگ اقتصادی نوع تهدید است؛ اقتصاد جنگی مدیریت اضطراری است؛ جهاد اقتصادی شیوه حرکت را توصیف می‌کند؛ اقتصاد پساجنگ مرحله بازسازی است؛ و اقتصاد مقاومتی باید معماری‌ای ایجاد کند که اقتصاد قبل، حین و بعد از شوک توان ادامه فعالیت داشته باشد.
در سال ۱۴۰۵ مهم‌ترین سؤال این نیست که چند بار عبارت «اقتصاد مقاومتی» تکرار می‌شود. سؤال این است که برای هر ادعا کدام بند و کدام شاخص قابل اندازه‌گیری وجود دارد: اگر ادعا کاهش وابستگی نفتی است، سهم واقعی نفت را نشان دهیم؛ اگر امنیت غذایی است، ذخایر و تنوع تأمین را بسنجیم؛ اگر صادرات است، تنوع بازار و ارزآوری را بررسی کنیم؛ و اگر مقاومت در برابر جنگ اقتصادی است، هزینه واقعی فشار خارجی را اندازه بگیریم.
منابع
متن سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی
مجموعه سیاست‌های کلی نظام؛ سیاست‌های اقتصاد مقاومتی، ۲۹ بهمن ۱۳۹۲
تسنیم
رسانه رهبر انقلاب
نام‌گذاری سال ۱۴۰۵؛ اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی
ایرنا
پیام نوروزی سال ۱۳۹۰
نام‌گذاری سال ۱۳۹۰ به عنوان سال جهاد اقتصادی و تأکید بر حرکت جهادگونه
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟