اتمام سریع بستههای اینترنت طی هفتههای اخیر به یکی از موضوعات مورد توجه کاربران تبدیل شده است؛ موضوعی که با افزایش گلایهها درباره کاهش حجم بستهها، بررسی نحوه محاسبه مصرف اینترنت توسط اپراتورها را به دنبال داشت.
بررسیهای انجامشده در سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی نشان میدهد در آزمونهای انجامشده روی بستههای اینترنتی اپراتورهای همراه و ثابت، مغایرتی در میزان حجم بستهها یا نحوه کسر ترافیک مشاهده نشده است. با این حال، بررسی رگولاتوری چند عامل را شناسایی کرده که میتواند باعث شود کاربران تصور کنند بسته اینترنت آنها سریعتر از میزان مصرف واقعی به پایان میرسد.
مهمترین این عوامل شامل ثبتنشدن یا بهروزرسانینشدن برخی نشانیها و آیپیهای محتوای داخلی در سامانه تعرفه ترجیحی، افزایش حجم محتوای ویدئویی، بهروزرسانی خودکار نرمافزارها، پخش خودکار ویدئو، همگامسازی و پشتیبانگیری ابری و فعالیت برنامهها در پسزمینه است.
آیا حجم اینترنت کاربران بیشتر از میزان مصرف کسر میشود؟
بر اساس بررسی رگولاتوری، در آزمونهای تصادفی انجامشده روی بستههای اینترنتی هر سه اپراتور تلفن همراه، مغایرتی در عملکرد بستهها مشاهده نشده است.
بستههای ارائهشده توسط اپراتورها مورد آزمایش قرار گرفته و نحوه محاسبه ترافیک و کسر حجم آنها بررسی شده است. در بخش اپراتورهای ثابت نیز نمونههایی از بستههای اینترنتی بهصورت تصادفی مورد بررسی قرار گرفته و در گزارش رگولاتوری مشکلی در عملکرد آنها اعلام نشده است.
چرا محتوای داخلی گاهی با تعرفه بینالملل محاسبه میشود؟
یکی از مهمترین نکات گزارش رگولاتوری به نحوه ثبت اطلاعات محتوای داخلی مربوط است. برای برخورداری محتوای داخلی از تعرفه ترجیحی، اطلاعات مربوط به نشانیها و آیپیهای آن باید در سامانه مربوط به تعرفه ترجیحی ثبت و بهروزرسانی شود.
اما بر اساس بررسی انجامشده، تعداد قابلتوجهی از نشانیها و آیپیهای مربوط به محتوای داخلی در این سامانه ثبت یا بهروزرسانی نشدهاند.
در چنین شرایطی، کاربر ممکن است تصور کند در حال استفاده از محتوای داخلی است و باید ترافیک او با تعرفه ترجیحی محاسبه شود، اما به دلیل ثبت نبودن نشانی یا آیپی مربوطه، ترافیک موردنظر با تعرفه اینترنت بینالملل محاسبه شود.
این موضوع یکی از مهمترین دلایلی است که میتواند باعث ایجاد اختلاف میان برداشت کاربر از نوع مصرف و نحوه محاسبه ترافیک در سامانه اپراتور شود.
به بیان ساده، داخلی بودن یک محتوا بهتنهایی برای اعمال تعرفه ترجیحی کافی نیست؛ اطلاعات مربوط به آن محتوا نیز باید در سامانه مربوطه ثبت و بهروز باشد.
چرا مصرف ویدئو باعث تمام شدن سریعتر بستهها شده است؟
دومین عامل مهم، تغییر ساختار مصرف اینترنت در سالهای اخیر است. کیفیت و حجم محتوای آنلاین، بهویژه محتوای ویدئویی، افزایش پیدا کرده است. تماشای ویدئو با کیفیت بالاتر، حجم بیشتری از داده را مصرف میکند و در نتیجه حتی اگر مدت زمان استفاده کاربر تغییر نکرده باشد، ممکن است حجم مصرفی او نسبت به گذشته افزایش پیدا کند.
این مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که پخش ویدئو بهصورت خودکار فعال باشد.
برای مثال، کاربر ممکن است بدون آنکه ویدئویی را بهطور کامل تماشا کند، بخشی از محتوای آن را دریافت کرده باشد. تکرار چنین اتفاقی در چندین برنامه و صفحه میتواند در طول روز حجم قابل توجهی از بسته اینترنت را مصرف کند.
بنابراین یکی از تغییرات مهم در الگوی مصرف اینترنت، حرکت از محتوای متنی و تصویری کمحجم به سمت محتوای ویدئویی با حجم بالاتر است.
بهروزرسانی خودکار چقدر در مصرف اینترنت نقش دارد؟
بخش دیگری از مصرف اینترنت لزوما هنگام استفاده مستقیم کاربر از یک برنامه اتفاق نمیافتد. بر اساس بررسی رگولاتوری، بهروزرسانی خودکار نرمافزارها و سیستمعامل، همگامسازی اطلاعات، پشتیبانگیری ابری و فعالیت برنامهها در پسزمینه از عواملی هستند که میتوانند میزان مصرف ترافیک را افزایش دهند.
این فعالیتها معمولادر پسزمینه انجام میشوند و ممکن است کاربر متوجه شروع آنها نشود. برای نمونه، یک تلفن همراه میتواند همزمان با استفاده معمول از اینترنت، دادههای مربوط به یک برنامه را بهروزرسانی کند، تصاویر و فایلها را با فضای ابری همگام کند یا نسخه پشتیبان اطلاعات را ارسال کند.
در نتیجه، بخشی از حجمی که از بسته اینترنت کم میشود ممکن است مربوط به فعالیتهایی باشد که کاربر آنها را بهصورت مستقیم آغاز نکرده است.
| عامل افزایش مصرف | نحوه اثرگذاری بر حجم اینترنت |
| محتوای ویدئویی با کیفیت بالاتر | افزایش حجم داده مصرفی هنگام مشاهده |
| پخش خودکار ویدئو | دریافت داده بدون شروع مستقیم پخش توسط کاربر |
| بهروزرسانی خودکار برنامهها | دریافت فایلهای جدید نرمافزاری |
| بهروزرسانی سیستمعامل | دریافت بستههای بهروزرسانی با حجم بالا |
| پشتیبانگیری ابری | ارسال عکس، ویدئو و فایل به فضای ابری |
| همگامسازی اطلاعات | تبادل خودکار داده میان دستگاه و خدمات آنلاین |
| فعالیت برنامهها در پسزمینه | مصرف داده بدون استفاده مستقیم از برنامه |
چرا کاربران ریزمصرف اینترنت را بهطور شفاف نمیدیدند؟
یکی دیگر از مواردی که در بررسی رگولاتوری شناسایی شد، نحوه نمایش اطلاعات مصرف برای مشترکان بود.
در بررسی سامانههای مدیریت حساب مشترکان مشخص شد در برخی اپراتورها، جزئیات مصرف اینترنت به تفکیک ترافیک داخلی و بینالملل به شکل شفاف در اختیار کاربران قرار نمیگرفت.
این مسئله میتواند باعث شود کاربر فقط کاهش حجم بسته را مشاهده کند، بدون اینکه بداند چه مقدار از مصرف مربوط به ترافیک داخلی، چه مقدار مربوط به ترافیک بینالملل و چه مقدار مربوط به پیامرسانها یا سایر دستههای ترافیکی بوده است.
پس از پیگیری رگولاتوری، اصلاحاتی در سامانههای مدیریت حساب مشترکان انجام شده و امکان مشاهده شفافتر ریزمصرف اینترنت برای کاربران فراهم شده است.
آیا تعرفه داخلی و بینالملل تفاوت ایجاد میکند؟
بله. یکی از موضوعات اصلی بررسی رگولاتوری، همین تفکیک بوده است.
کاربری که از محتوای داخلی استفاده میکند، در صورت قرار گرفتن آن محتوا در چارچوب تعرفه ترجیحی، انتظار دارد مصرفش با شرایط مربوط به ترافیک داخلی محاسبه شود. اما اگر نشانی یا آیپی محتوای موردنظر در سامانه مربوطه ثبت نشده یا اطلاعات آن بهروز نباشد، این انتظار ممکن است با نحوه محاسبه واقعی متفاوت شود.
در نتیجه، بخشی از گلایهها درباره زود تمام شدن بسته میتواند نه از کسر غیرواقعی حجم، بلکه از تفاوت میان تصور کاربر درباره داخلی بودن ترافیک و نحوه شناسایی آن در سامانه تعرفهای ناشی شده باشد.
نتیجه بررسی رگولاتوری درباره اپراتورها چه بود؟
جمعبندی بررسی انجامشده این است که در آزمونهای انجامشده روی بستههای اینترنتی اپراتورهای سیار و نمونههایی از اپراتورهای ثابت، مغایرتی در میزان حجم بستهها و نحوه محاسبه مصرف مشاهده نشده است.
در مقابل، رگولاتوری سه دسته مسئله را بهعنوان عوامل ایجاد ابهام یا افزایش مصرف شناسایی کرده است؛
نخست، ثبتنشدن یا بهروزرسانینشدن بخشی از نشانیها و آیپیهای محتوای داخلی در سامانه تعرفه ترجیحی.
دوم، افزایش طبیعی مصرف اینترنت به دلیل رشد حجم و کیفیت محتوای آنلاین، بهخصوص ویدئو، در کنار قابلیتهایی مانند پخش خودکار.
سوم، مصرف داده ناشی از فعالیتهای خودکار دستگاهها و برنامهها، از جمله بهروزرسانی نرمافزار، پشتیبانگیری، همگامسازی و فعالیت در پسزمینه.
بنابراین گزارش رگولاتوری، اتمام سریع بستههای اینترنت را به یک عامل واحد نسبت نمیدهد و مجموعهای از عوامل فنی و تغییر الگوی مصرف را در این موضوع مؤثر میداند.
کاربران چگونه میتوانند علت مصرف اینترنت خود را دقیقتر پیدا کنند؟
با توجه به اصلاح سامانههای مدیریت حساب مشترکان، نخستین گام برای کاربران، بررسی ریزمصرف اینترنت است.
اگر کاربر بتواند مصرف خود را به تفکیک ترافیک داخلی و بینالملل مشاهده کند، مشخص میشود کاهش حجم بسته بیشتر در چه نوع ترافیکی اتفاق افتاده است.
در مرحله بعد، بررسی تنظیمات تلفن همراه اهمیت دارد. فعال بودن بهروزرسانی خودکار، پخش خودکار ویدئو، پشتیبانگیری ابری و مصرف داده در پسزمینه میتواند حجم مصرفی را افزایش دهد.
همچنین اگر کاربر انتظار دارد یک محتوای داخلی با تعرفه ترجیحی محاسبه شود اما در ریزمصرف خود خلاف آن را مشاهده میکند، مسئله میتواند به ثبت یا بهروزرسانی نشانی و آیپی آن محتوا در سامانه تعرفه ترجیحی مربوط باشد.
جمعبندی
بررسی رگولاتوری درباره نحوه محاسبه بستههای اینترنتی نشان میدهد در آزمونهای انجامشده، مغایرتی در حجم بستههای بررسیشده یا نحوه کسر ترافیک اپراتورها مشاهده نشده است. در نتیجه، تمام شدن سریع بسته اینترنت را نمیتوان صرفاً به کسر غیرواقعی حجم نسبت داد.
در مقابل، چند عامل مشخص میتواند مصرف کاربران را افزایش دهد؛ از ثبتنشدن برخی نشانیها و آیپیهای محتوای داخلی در سامانه تعرفه ترجیحی گرفته تا رشد مصرف ویدئو، پخش خودکار محتوا، بهروزرسانی خودکار نرمافزارها، پشتیبانگیری و همگامسازی ابری.
از سوی دیگر، شفافتر شدن ریزمصرف اینترنت به تفکیک ترافیک داخلی و بینالملل میتواند اختلاف میان برداشت کاربران و میزان مصرف واقعی را کاهش دهد. به این ترتیب، مسئله اصلی فقط مقدار حجم بسته نیست؛ شفافیت در نحوه محاسبه، نوع ترافیک و فعالیتهایی که در پسزمینه داده مصرف میکنند نیز بخش مهمی از تجربه کاربران از اینترنت است.
سوالات متداول
آیا رگولاتوری حجمخوری اینترنت توسط اپراتورها را تأیید کرده است؟
خیر. بر اساس بررسیهای انجامشده روی بستههای اینترنتی، مغایرتی در حجم بستهها یا نحوه کسر ترافیک مشاهده نشده است.
چرا ممکن است محتوای داخلی با تعرفه بینالملل محاسبه شود؟
ثبتنشدن یا بهروزرسانینشدن برخی نشانیها و آیپیهای محتوای داخلی در سامانه تعرفه ترجیحی میتواند باعث شود ترافیک آن محتوا با تعرفه بینالملل محاسبه شود.
چه برنامههایی میتوانند باعث مصرف بیشتر اینترنت شوند؟
بهروزرسانی خودکار نرمافزارها و سیستمعامل، پخش خودکار ویدئو، پشتیبانگیری و همگامسازی ابری و فعالیت برنامهها در پسزمینه از عوامل مؤثر هستند.
آیا افزایش کیفیت ویدئو باعث مصرف بیشتر اینترنت میشود؟
بله. افزایش کیفیت و حجم محتوای ویدئویی میتواند برای مشاهده یک محتوای مشابه، حجم بیشتری از داده را مصرف کند.
آیا امکان مشاهده ریزمصرف اینترنت فراهم شده است؟
بر اساس گزارش رگولاتوری، اصلاحات لازم در سامانههای مدیریت حساب برخی اپراتورها انجام شده و امکان مشاهده شفافتر مصرف به تفکیک ترافیک داخلی و بینالملل فراهم شده است.
منابع گزارش
- سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی
- گزارش بررسی نحوه محاسبه مصرف و تعرفه بستههای اینترنتی – سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟