یحیی سریع: ریاض را با موشک و پهپاد زدیم؛ آرامکو ینبع هم هدف قرار گرفت

یحیی سریع، سخنگوی نظامی انصارالله یمن، اعلام کرد نیروهای این گروه امروز دو عملیات علیه عربستان سعودی انجام داده‌اند؛ عملیاتی که به گفته او با موشک‌های بالستیک و کروز و پهپاد، «اهداف حساس» در ریاض و تأسیسات شرکت آرامکو در ینبع را هدف قرار داده است. هم‌زمان عربستان برای ریاض هشدار حمله هوایی صادر کرد، صدای انفجار شنیده شد و تصاویر رویترز دود و شعله را در نزدیکی فرودگاه ملک خالد نشان داد. با این حال، مقام‌های سعودی و آرامکو تا زمان انتشار این گزارش، اصابت ادعایی به اهداف اعلام‌شده در ریاض و ینبع را به‌طور رسمی تأیید نکرده‌اند.

یحیی سریع درباره حمله به ریاض و آرامکو ینبع چه گفت؟

یحیی سریع در تازه‌ترین بیانیه خود اعلام کرد نیروهای وابسته به انصارالله دو عملیات نظامی علیه اهدافی در عربستان سعودی انجام داده‌اند.

• عملیات اول؛ اهداف حساس در ریاض

  به گفته سریع، نخستین عملیات «اهداف حساس» در پایتخت عربستان را هدف قرار داد. او جزئیات بیشتری درباره ماهیت این اهداف اعلام نکرد.

• عملیات دوم؛ تأسیسات آرامکو در ینبع

  سریع گفت عملیات دوم تأسیسات متعلق به شرکت نفتی آرامکو در شهر ینبع در ساحل دریای سرخ را هدف قرار داده است.

طبق گزارش آسوشیتدپرس، سخنگوی نظامی انصارالله اعلام کرده در این حملات از موشک‌های بالستیک و کروز و همچنین پهپاد استفاده شده است. او مدعی شد عملیات باعث آتش‌سوزی‌های گسترده شده است؛ ادعایی که میزان و محل دقیق آن به‌طور مستقل تأیید نشده است.

آسوشیتدپرس: گزارش حمله ادعایی یمن به ریاض و تأسیسات آرامکو در ینبع

در ریاض چه اتفاقی افتاد؟

چند ساعت پیش از اعلام رسمی یحیی سریع، دفاع مدنی عربستان برای ریاض و شهر الخرج در شرق پایتخت هشدارهایی درباره احتمال «تهدید هوایی» به تلفن همراه شهروندان ارسال کرد. این هشدارها صبح شنبه لغو شدند.

خبرنگار رویترز در منطقه العلیا ریاض صدای چند انفجار را شنید و تصاویر و ویدیوهای این خبرگزاری نیز ستون بزرگی از دود سیاه را در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی ملک خالد نشان دادند.

در برخی تصاویر، شعله‌های آتش در پشت مخازنی شبیه مخازن سوخت دیده می‌شد. با این حال، دفتر رسانه‌ای دولت عربستان در پاسخ اولیه به رویترز علت دود و انفجارها را اعلام نکرد.

بنابراین تا زمان انتشار این گزارش، دو گزاره را باید از یکدیگر جدا کرد: انفجار، دود و آتش در ریاض مشاهده شده است؛ اما ارتباط مستقیم این آتش‌سوزی با حمله اعلام‌شده از سوی یحیی سریع هنوز به‌طور رسمی از سوی عربستان تأیید نشده است.

رویترز: انفجار، دود و هشدار حمله هوایی در ریاض

آیا آرامکو ینبع واقعاً هدف قرار گرفت؟

انصارالله می‌گوید بله؛ اما تأیید مستقل کامل هنوز وجود ندارد.

یحیی سریع تأسیسات آرامکو در ینبع را هدف دوم عملیات امروز معرفی کرده است. آسوشیتدپرس گزارش داده مقام‌های سعودی و شرکت آرامکو بلافاصله درباره این ادعا اظهار نظر نکرده‌اند.

این نکته از نظر خبری مهم است، زیرا باید میان «اعلام انجام حمله» و «تأیید اصابت و خسارت» تفاوت گذاشت. در زمان تنظیم این گزارش، اصل ادعای عملیات از سوی انصارالله منتشر شده، اما میزان خسارت ادعایی در ینبع هنوز مستقلاً تأیید نشده است.

این نخستین حمله اخیر یمن به آرامکو ینبع نیست

حمله ادعایی امروز ادامه یک رشته عملیات علیه زیرساخت انرژی و نظامی عربستان است. تنها سه روز پیش، در ۱۶ سپتامبر، یحیی سریع اعلام کرده بود تأسیسات آرامکو در ینبع با ده‌ها موشک بالستیک و پهپاد و پایگاه هوایی ملک خالد در خمیس مشیط با موشک‌های بالستیک هدف قرار گرفته‌اند.

عربستان در آن مقطع نیز اصابت و خسارت ادعایی آن عملیات را فوراً تأیید نکرد.

چارسو اقتصاد جزئیات موج قبلی حملات را در گزارش حمله تازه یمن به عربستان و هدف قرار گرفتن پایگاه‌های سعودی بررسی کرده است.

چرا ینبع برای امنیت انرژی عربستان حیاتی است؟

اهمیت حمله ادعایی به ینبع فقط در هدف قرار گرفتن یک مجموعه متعلق به آرامکو خلاصه نمی‌شود. ینبع در ساحل دریای سرخ یکی از مهم‌ترین نقاط صادراتی و پالایشی عربستان و انتهای غربی خط لوله شرق به غرب این کشور است.

این خط لوله نفت را از مناطق تولیدی شرق عربستان به ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند و به ریاض اجازه می‌دهد بخشی از صادرات خود را بدون عبور از تنگه هرمز انجام دهد.

اهمیت این مسیر در بحران فعلی چند برابر شده است، زیرا اختلال در تردد هرمز باعث شده مسیر دریای سرخ و زیرساخت ینبع به یکی از اصلی‌ترین گزینه‌های جایگزین برای صادرات نفت عربستان تبدیل شود.

خط لوله شرق به غرب عربستان از قبل هم زیر فشار است

تهدید ینبع زمانی جدی‌تر می‌شود که شبکه انتقال نفت عربستان پیش از حمله امروز نیز با اختلال روبه‌رو بوده است.

رویترز در ۱۸ سپتامبر گزارش داد آرامکو پس از حمله پهپادی به خط لوله حیاتی شرق به غرب، تحویل نفت خام ماه اکتبر به دست‌کم دو پالایشگاه اروپایی را متوقف کرده است.

طبق این گزارش، سه ایستگاه پمپاژ آسیب دیده‌اند و فعالیت بندر ینبع نیز موقتاً مختل شده است. آرامکو در تلاش است بخشی از جریان خط لوله را طی چند روز و ظرفیت کامل را طی چند هفته بازگرداند.

رویترز: توقف بخشی از تحویل نفت آرامکو به اروپا پس از حمله به خط لوله شرق به غرب

چرا حمله هم‌زمان به ریاض و ینبع مرحله تازه‌ای از تنش است؟

دو هدف اعلام‌شده در عملیات امروز دو کارکرد متفاوت دارند: ریاض مرکز سیاسی و اداری عربستان است، در حالی که ینبع یکی از نقاط کلیدی شبکه انرژی و صادرات نفت این کشور در دریای سرخ محسوب می‌شود.

در نتیجه، در صورت تأیید اصابت‌ها، عملیات امروز را می‌توان ترکیبی از فشار بر عمق سیاسی عربستان و فشار بر زیرساخت انرژی آن دانست.

همچنین هشدار هوایی امروز برای ریاض از اهمیت نمادین برخوردار است. رویترز گزارش داده این نخستین هشدار در پایتخت عربستان از زمان آغاز موج جدید تشدید درگیری با انصارالله در ماه ژوئیه بوده است.

حمله به ینبع چه ارتباطی با تنگه هرمز و باب‌المندب دارد؟

عربستان برای کاهش وابستگی صادرات نفت خود به تنگه هرمز، از خط لوله شرق به غرب برای انتقال نفت به ینبع استفاده می‌کند. اما اگر زیرساخت ینبع و مسیر دریای سرخ نیز هم‌زمان با محدودیت هرمز تحت فشار قرار گیرد، مزیت مسیر جایگزین عربستان کاهش پیدا می‌کند.

از سوی دیگر، تشدید جنگ در یمن و گسترش نفوذ انصارالله در ساحل دریای سرخ، ریسک باب‌المندب را نیز افزایش داده است. در نتیجه عربستان با یک مسئله دوطرفه مواجه می‌شود: هرمز در شرق و دریای سرخ و باب‌المندب در غرب.

این وضعیت به معنی توقف قطعی صادرات نفت عربستان نیست، اما هزینه امنیت، بیمه، انتقال و انعطاف عملیاتی آرامکو را افزایش می‌دهد.

آیا حمله امروز می‌تواند قیمت نفت را افزایش دهد؟

صرف اعلام یک حمله الزاماً باعث جهش پایدار قیمت نفت نمی‌شود. بازار بیش از تعداد موشک‌ها به میزان واقعی خسارت، مدت توقف زیرساخت و مقدار نفت حذف‌شده از بازار واکنش نشان می‌دهد.

اما حمله به ینبع در شرایط فعلی حساس‌تر از یک حمله معمول به زیرساخت سعودی است، زیرا خط لوله شرق به غرب پیش‌تر آسیب دیده و صادرات خلیج فارس نیز تحت فشار محدودیت‌های هرمز قرار دارد.

بنابراین سه متغیر برای بازار انرژی اهمیت بیشتری دارند:

• میزان خسارت واقعی در ینبع

  تا زمانی که آرامکو یا مقام‌های سعودی میزان خسارت را اعلام نکنند، نمی‌توان اثر واقعی حمله امروز بر ظرفیت صادرات را محاسبه کرد.

• مدت اختلال خط لوله شرق به غرب

  هرچه بازگشت ظرفیت این خط طولانی‌تر شود، انعطاف عربستان برای انتقال نفت از شرق به دریای سرخ کمتر خواهد شد.

• امنیت هم‌زمان هرمز و باب‌المندب

  افزایش ریسک در هر دو گلوگاه می‌تواند هزینه حمل‌ونقل و بیمه را بالا ببرد و مسیرهای جایگزین تولیدکنندگان خلیج فارس را محدود کند.

معادله «محاصره در برابر محاصره» یحیی سریع چیست؟

سریع در بیانیه‌های اخیر خود تأکید کرده است عملیات علیه عربستان در چارچوب آنچه انصارالله «محاصره در برابر محاصره» و «تشدید در برابر تشدید» می‌نامد ادامه خواهد یافت.

انصارالله می‌گوید حملات تا توقف عملیات نظامی علیه یمن و پایان محاصره این کشور ادامه خواهد داشت. عربستان در مقابل، حملات این گروه به شهرها، زیرساخت انرژی و کشتیرانی را تهدیدی علیه غیرنظامیان و امنیت منطقه می‌داند.

شورای امنیت سازمان ملل نیز ۱۸ سپتامبر حملات ادامه‌دار انصارالله به عربستان، از جمله حملاتی را که بر زیرساخت‌های غیرنظامی و انرژی اثر گذاشته‌اند، محکوم کرد.

آیا غیرنظامیان در حملات امروز هدف قرار گرفتند؟

یحیی سریع ادعاهای عربستان درباره هدف قرار گرفتن غیرنظامیان را رد کرده و گفته خسارت‌های غیرنظامی می‌تواند ناشی از رهگیری ناموفق سامانه‌های پدافندی باشد.

درباره عملیات امروز نیز تا زمان تنظیم این گزارش، مقام‌های سعودی جزئیات رسمی جامعی درباره تلفات یا خسارت منتشر نکرده‌اند.

پرسش‌های پرتکرار درباره حمله یمن به ریاض و آرامکو

• آیا امروز یمن به ریاض حمله کرد؟

  یحیی سریع اعلام کرده انصارالله با موشک‌های بالستیک و کروز و پهپاد «اهداف حساسی» در ریاض را هدف قرار داده است. هم‌زمان انفجار، دود و هشدار حمله هوایی در پایتخت عربستان گزارش شد، اما عربستان هنوز جزئیات رسمی درباره اصابت ادعایی منتشر نکرده است.

• آیا آرامکو ینبع هدف قرار گرفت؟

  انصارالله هدف قرار دادن تأسیسات آرامکو در ینبع را اعلام کرده است، اما مقام‌های سعودی و آرامکو تا زمان انتشار این گزارش خسارت ناشی از عملیات امروز را تأیید نکرده‌اند.

• در حمله امروز از چه سلاح‌هایی استفاده شد؟

  به گفته یحیی سریع، عملیات با تعداد زیادی موشک بالستیک و کروز و پهپاد انجام شده است.

• چرا ینبع برای عربستان مهم است؟

  ینبع یکی از مهم‌ترین مراکز نفتی عربستان در ساحل دریای سرخ و انتهای خط لوله شرق به غرب است؛ مسیری که امکان صادرات بخشی از نفت سعودی بدون عبور از تنگه هرمز را فراهم می‌کند.

• آیا فرودگاه ریاض هدف قرار گرفته است؟

  انصارالله ماهیت «اهداف حساس» در ریاض را مشخص نکرده است. دود و آتش در نزدیکی فرودگاه ملک خالد مشاهده شده، اما مدرک رسمی کافی برای اینکه خود فرودگاه را هدف اعلام‌شده بدانیم منتشر نشده است.

• آیا حمله به ینبع صادرات نفت عربستان را متوقف می‌کند؟

  در حال حاضر چنین نتیجه‌ای قابل اثبات نیست. اثر واقعی عملیات به میزان خسارت، وضعیت تأسیسات آرامکو و مدت اختلال خط لوله شرق به غرب بستگی دارد.

جمع‌بندی؛ فشار جنگ از مرز یمن به قلب سیاسی و نفتی عربستان رسیده است

اعلام حمله هم‌زمان به «اهداف حساس» در ریاض و تأسیسات آرامکو در ینبع نشان می‌دهد دامنه جغرافیایی و اقتصادی درگیری یمن و عربستان در حال گسترش است. تصاویر امروز وجود دود و آتش در نزدیکی فرودگاه ملک خالد ریاض را تأیید می‌کنند، اما هنوز نمی‌توان تمام خسارت‌های ادعایی انصارالله را مستقلاً تأیید کرد.

برای بازار انرژی، ینبع بخش مهم‌تر این معادله است. این شهر در انتهای مسیر انتقال نفت شرق به غرب قرار دارد و در دوره محدودیت تردد از هرمز، یکی از مهم‌ترین مسیرهای جایگزین عربستان محسوب می‌شود. اگر حملات مکرر بتوانند ظرفیت این مسیر را برای مدت طولانی کاهش دهند، بحران یمن از یک جبهه نظامی منطقه‌ای به تهدید مستقیم‌تری برای صادرات نفت عربستان و امنیت انرژی دریای سرخ تبدیل خواهد شد.

منابع

• Associated Press

  هشدار هوایی ریاض و ادعای انصارالله درباره حمله به ریاض و آرامکو ینبع

• Reuters

  تصاویر دود و آتش نزدیک فرودگاه ریاض و هشدار حمله هوایی

• Reuters

  اختلال خط لوله شرق به غرب و توقف بخشی از تحویل نفت آرامکو به اروپا

• خبرگزاری آنادولو

  حمله ۱۶ سپتامبر به آرامکو ینبع و پایگاه خمیس مشیط

• مهر / المسیره

  بیانیه یحیی سریع درباره عملیات علیه عربستان