افزایش نرخ سوم بنزین از ۵ هزار به ۱۰ هزار تومان، در همان هفته نخست رفتار بخشی از رانندگان را تغییر داده است. طبق اعلام شرکت ملی پالایش و پخش، میانگین مصرف روزانه CNG حدود ۲ میلیون مترمکعب، معادل ۱۱ درصد، نسبت به میانگین نیمه نخست شهریور و مرداد افزایش یافته است. قیمت هر مترمکعب CNG نیز ۴۵۳ تومان اعلام شده؛ بنابراین اگر مبنای رسمی شرکت ملی پخش یعنی جایگزینی تقریبی یک مترمکعب CNG با یک لیتر بنزین را در نظر بگیریم، راننده دوگانهسوز برای هر واحد مصرفی که بهجای بنزین نرخ سوم از CNG استفاده کند، حدود ۹٬۵۴۷ تومان هزینه کمتری میپردازد.
مصرف CNG پس از بنزین ۱۰ هزار تومانی چقدر افزایش یافت؟
محمدصادق عظیمیفر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران، اعلام کرده است که در یک هفته پس از اجرای طرح اصلاح تدریجی نرخ سوم بنزین، میانگین مصرف CNG کشور نسبت به میانگین نیمه نخست شهریور و مرداد حدود ۲ میلیون مترمکعب در روز افزایش یافته است.
این افزایش معادل رشد تقریبی ۱۱ درصدی مصرف CNG است. به گفته عظیمیفر، افزایش مصرف گاز طبیعی فشرده همزمان با کاهش مصرف بنزین رخ داده و میتواند به کاهش ناترازی بنزین و وابستگی به واردات کمک کند.
رشد مصرف CNG
حدود ۱۱ درصد در هفته نخست پس از اجرای نرخ سوم جدید بنزین.
افزایش حجمی مصرف
حدود ۲ میلیون مترمکعب CNG در روز نسبت به مبنای اعلامشده برای مرداد و نیمه نخست شهریور.
تاریخ اجرای نرخ جدید
نرخ سوم بنزین از بامداد ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش یافت.
تسنیم: اعلام رسمی رشد ۱۱ درصدی مصرف CNG پس از تغییر نرخ سوم بنزین
قیمت CNG در برابر بنزین ۱۰ هزار تومانی چقدر است؟
مهمترین دلیل اقتصادی برای تغییر رفتار رانندگان دوگانهسوز، فاصله بسیار زیاد قیمت CNG با نرخ سوم بنزین است. طبق اعلام شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، قیمت هر مترمکعب CNG همچنان ۴۵۳ تومان است.
در مقابل، نرخ سوم بنزین که عمدتاً از طریق کارت اضطراری جایگاه عرضه میشود، از ۱۷ شهریور از ۵ هزار به ۱۰ هزار تومان در هر لیتر افزایش یافته است. نرخهای سهمیهای ۱٬۵۰۰ و ۳٬۰۰۰ تومانی تغییر نکردهاند.
| نوع سوخت | قیمت واحد | وضعیت از ۱۷ شهریور |
|---|---|---|
| بنزین نرخ اول | ۱٬۵۰۰ تومان / لیتر | بدون تغییر |
| بنزین نرخ دوم | ۳٬۰۰۰ تومان / لیتر | بدون تغییر |
| بنزین نرخ سوم / کارت جایگاه | ۱۰٬۰۰۰ تومان / لیتر | افزایش از ۵٬۰۰۰ تومان |
| CNG | ۴۵۳ تومان / مترمکعب | بدون تغییر |
بنابراین فاصله اسمی قیمت یک مترمکعب CNG با یک لیتر بنزین نرخ سوم به ۹٬۵۴۷ تومان رسیده است.
جزئیات نرخ سوم و خودروهایی که وضعیت سهمیه آنها متفاوت است در گزارش چارسو اقتصاد درباره سهمیه بنزین خودروها و نرخ ۱۰ هزار تومانی بررسی شده است.
تسنیم: قیمت ۴۵۳ تومانی CNG و ظرفیت خالی شبکه جایگاهها
راننده دوگانهسوز با CNG چقدر صرفهجویی میکند؟
شرکت ملی پخش اعلام کرده است که در محاسبات مدیریت مصرف، هر مترمکعب CNG میتواند تقریباً جایگزین یک لیتر بنزین شود. با استفاده از همین مبنای رسمی، میتوان اختلاف هزینه را محاسبه کرد.
این جدول برابری دقیق انرژی دو سوخت یا مصرف واقعی همه خودروها را نشان نمیدهد. پیمایش واقعی به خودرو، موتور، تنظیم سامانه گازسوز، وزن، مسیر و شیوه رانندگی وابسته است. محاسبه زیر فقط برای نشاندادن اختلاف هزینه بر اساس معادلسازی اعلامشده از سوی شرکت ملی پخش است.
| مصرف جایگزینشده در ماه | هزینه با بنزین ۱۰ هزار تومانی | هزینه CNG با فرض رسمی جایگزینی | صرفهجویی اسمی |
|---|---|---|---|
| ۲۰ واحد | ۲۰۰٬۰۰۰ تومان | ۹٬۰۶۰ تومان | ۱۹۰٬۹۴۰ تومان |
| ۵۰ واحد | ۵۰۰٬۰۰۰ تومان | ۲۲٬۶۵۰ تومان | ۴۷۷٬۳۵۰ تومان |
| ۱۰۰ واحد | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان | ۴۵٬۳۰۰ تومان | ۹۵۴٬۷۰۰ تومان |
| ۲۰۰ واحد | ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان | ۹۰٬۶۰۰ تومان | ۱٬۹۰۹٬۴۰۰ تومان |
| ۳۰۰ واحد | ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان | ۱۳۵٬۹۰۰ تومان | ۲٬۸۶۴٬۱۰۰ تومان |
به بیان ساده، با فرض رسمی جایگزینی، هر ۱۰۰ واحد مصرف منتقلشده از بنزین نرخ سوم به CNG حدود ۹۵۴ هزار و ۷۰۰ تومان اختلاف هزینه سوخت ایجاد میکند.
آیا همه رانندگان ماهانه این مقدار صرفهجویی میکنند؟
خیر. این نکته برای جلوگیری از یک برداشت اشتباه بسیار مهم است. خودروهای شخصی همچنان سهمیه ۶۰ لیتری بنزین ۱٬۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتری بنزین ۳٬۰۰۰ تومانی دارند. بنابراین رانندهای که تمام مصرف خود را با همین سهمیه پوشش میدهد، اساساً برای آن مقدار بنزین ۱۰ هزار تومانی نمیخرد.
صرفهجویی بزرگ CNG در مقایسه با نرخ ۱۰ هزار تومانی عمدتاً برای رانندگانی اهمیت دارد که مصرفشان از سهمیه شخصی فراتر میرود یا ناچار به استفاده از کارت اضطراری جایگاه هستند.
خودروی شخصی کمپیمایش
اگر مصرف ماهانه در محدوده سهمیه یارانهای باقی بماند، مقایسه مستقیم CNG با بنزین ۱۰ هزار تومانی تصویر واقعی هزینه راننده را نشان نمیدهد.
خودروی شخصی پرپیمایش
پس از مصرف سهمیه، اختلاف میان CNG و نرخ سوم بهمراتب مهمتر میشود.
تاکسی و ناوگان اینترنتی
به دلیل پیمایش بیشتر، انتقال بخشی از مصرف از بنزین به CNG میتواند اثر بسیار بزرگتری بر هزینه ماهانه سوخت داشته باشد.
آیا هر مترمکعب CNG دقیقاً معادل یک لیتر بنزین است؟
نه به معنای فیزیکی و انرژی دقیق. عبارت «هر مترمکعب CNG معادل یک لیتر بنزین» در اظهارات مدیرعامل شرکت ملی پخش بهعنوان معادل تقریبی جایگزینی در مصرف خودرو استفاده شده است.
میزان پیمایش یک خودرو با یک مترمکعب CNG یا یک لیتر بنزین میتواند بسته به بازده موتور، نوع خودرو و شرایط رانندگی متفاوت باشد. به همین دلیل، جدول بالا یک ابزار مقایسه اقتصادی بر اساس مبنای رسمی است، نه تضمین هزینه برای تمام خودروها.
چرا مصرف CNG بلافاصله پس از تغییر نرخ بنزین بالا رفت؟
زمانبندی افزایش مصرف نشان میدهد تغییر قیمت نسبی دو سوخت احتمالاً یکی از عوامل مهم تغییر رفتار بوده است. نرخ سوم بنزین از ۵ هزار به ۱۰ هزار تومان دو برابر شد، در حالی که CNG در سطح ۴۵۳ تومان باقی ماند.
در نتیجه فاصله قیمت برای راننده دوگانهسوزی که باید از نرخ سوم استفاده کند، بسیار بزرگتر شده است.
دو برابر شدن نرخ سوم بنزین
قیمت بنزین کارت جایگاه از ۵ هزار به ۱۰ هزار تومان رسید، در حالی که دو نرخ سهمیهای بدون تغییر باقی ماندند.
ثابت ماندن CNG روی ۴۵۳ تومان
ثبات قیمت CNG باعث شده نسبت قیمت آن به بنزین نرخ سوم بهشدت کاهش پیدا کند.
وجود خودروهای دوگانهسوز
بخشی از ناوگان از قبل امکان تغییر سوخت دارد و برای افزایش مصرف CNG این گروه نیازی به خرید خودروی جدید نیست.
ظرفیت خالی شبکه
شرکت ملی پخش پیش از اجرای نرخ جدید از ظرفیت قابل توجه بلااستفاده در شبکه CNG خبر داده بود؛ بنابراین بخشی از افزایش تقاضا میتواند بدون ساخت فوری جایگاه جدید جذب شود.
شبکه CNG ایران چقدر ظرفیت خالی دارد؟
پیش از افزایش نرخ سوم، کرامت ویسکرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش، مصرف CNG کشور را حدود ۱۴ میلیون مترمکعب در روز اعلام کرده بود. ظرفیت عرضه شبکه نیز حدود ۴۰ میلیون مترمکعب در روز عنوان شده است.
همچنین حدود ۲۵۰۰ جایگاه CNG در کشور وجود دارد. ویسکرمی گفته بود مصرف این سوخت نسبت به دوره اوج حدود ۱۰ میلیون مترمکعب در روز کاهش یافته و امکان بازگرداندن بخشی از این ظرفیت وجود دارد.
با افزایش حدود ۲ میلیون مترمکعبی گزارششده در هفته نخست، مصرف بر مبنای تقریبی میتواند از سطح قبلی ۱۴ میلیون مترمکعب فاصله گرفته باشد؛ با این حال شرکت ملی پالایش و پخش در گزارش ۲۵ شهریور عدد مطلق جدید مصرف روزانه را اعلام نکرده و صرفاً میزان افزایش را گزارش کرده است. به همین دلیل نباید عدد ۱۶ میلیون مترمکعب را بهعنوان آمار رسمی تازه معرفی کرد.
جزئیات ظرفیت بلااستفاده شبکه را در گزارش چارسو اقتصاد درباره ظرفیت خالی شبکه CNG و نقش آن در کاهش مصرف بنزین میتوانید بخوانید.
رشد ۱۱ درصدی CNG چقدر از مصرف بنزین کم میکند؟
اگر افزایش تقریبی ۲ میلیون مترمکعبی مصرف روزانه CNG واقعاً جایگزین سفرهایی شده باشد که پیشتر با بنزین انجام میشدند، بر اساس ضریب تقریبی اعلامشده از سوی شرکت ملی پخش، ظرفیت نظری کاهش مصرف بنزین میتواند در محدوده ۲ میلیون لیتر در روز باشد.
اما این عدد را نباید بدون داده مصرف واقعی بنزین بهعنوان «۲ میلیون لیتر کاهش قطعی» اعلام کرد. عظیمیفر گفته افزایش CNG با کاهش مصرف بنزین همراه شده، اما در اطلاعیه منتشرشده عدد دقیق کاهش روزانه بنزین اعلام نشده است.
همین تفاوت برای تحلیل ناترازی اهمیت دارد: افزایش CNG یک سیگنال مثبت برای جانشینی سوخت است، اما برای سنجش اثر نهایی آن بر کسری بنزین باید آمار مستقل مصرف بنزین پس از اجرای نرخ جدید منتشر شود.
آیا CNG میتواند ناترازی بنزین را حل کند؟
CNG بهتنهایی مسئله بنزین ایران را حل نمیکند، اما ظرفیت آن برای کاهش فشار تقاضا قابل توجه است. پیش از تغییر نرخ سوم، شرکت ملی پخش فاصله تولید و مصرف بنزین را حدود ۱۰ میلیون لیتر در روز اعلام کرده بود.
اگر بخشی از ظرفیت خالی CNG دوباره فعال شود، میتوان بخشی از مصرف بنزین خودروهای دوگانهسوز را بدون افزایش متناظر تولید بنزین جابهجا کرد. این مزیت مخصوصاً برای ناوگان پرپیمایش اهمیت دارد.
با این حال، حل پایدار ناترازی به مجموعهای از اقدامات نیاز دارد: افزایش بهرهوری خودروها، اسقاط ناوگان فرسوده، توسعه حملونقل عمومی، اصلاح پالایشگاهها، مدیریت تقاضا و تنوعبخشی به سبد سوخت.
تبدیل رایگان خودروها به CNG در چه وضعیتی است؟
عظیمیفر اعلام کرده است که تبدیل رایگان ناوگان پرپیمایش فعال در سکوهای اینترنتی حمل بار و مسافر به CNG در اولویت شرکت ملی پالایش و پخش قرار دارد و اجرای این برنامه ادامه دارد.
منطق اقتصادی این سیاست روشن است: هرچه پیمایش خودرو بیشتر باشد، اختلاف قیمت CNG با بنزین نرخ سوم سریعتر هزینه استفاده از سوخت را کاهش میدهد. در عین حال، شرایط فنی خودرو، سلامت مخزن و نصب استاندارد سامانه دوگانهسوز باید در محاسبه راننده لحاظ شود.
سوالات پرتکرار درباره CNG و بنزین ۱۰ هزار تومانی
قیمت CNG در شهریور ۱۴۰۵ چقدر است؟
طبق آخرین اعلام شرکت ملی پخش، قیمت هر مترمکعب CNG حدود ۴۵۳ تومان است.
قیمت بنزین آزاد یا کارت جایگاه چقدر شده است؟
نرخ سوم بنزین از بامداد ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان در هر لیتر افزایش یافت. نرخهای سهمیهای ۱٬۵۰۰ و ۳٬۰۰۰ تومانی تغییر نکردهاند.
مصرف CNG بعد از افزایش قیمت بنزین چقدر رشد کرد؟
طبق اعلام مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش، در هفته نخست مصرف روزانه CNG حدود ۲ میلیون مترمکعب، معادل ۱۱ درصد، نسبت به مبنای اعلامشده افزایش یافت.
با ۱۰۰ واحد مصرف CNG بهجای بنزین ۱۰ هزار تومانی چقدر صرفهجویی میشود؟
بر اساس فرض رسمی جایگزینی تقریبی یک مترمکعب CNG با یک لیتر بنزین، هزینه ۱۰۰ لیتر بنزین نرخ سوم یک میلیون تومان و هزینه ۱۰۰ مترمکعب CNG حدود ۴۵ هزار و ۳۰۰ تومان است؛ اختلاف اسمی حدود ۹۵۴ هزار و ۷۰۰ تومان خواهد بود. پیمایش واقعی خودرو میتواند این عدد را تغییر دهد.
آیا CNG از بنزین ۱۵۰۰ تومانی هم ارزانتر است؟
قیمت اسمی هر مترمکعب CNG از یک لیتر بنزین ۱٬۵۰۰ تومانی پایینتر است، اما برای راننده باید پیمایش واقعی خودرو با هر دو سوخت مقایسه شود. بیشترین اختلاف اقتصادی فعلی مربوط به مقایسه CNG با بنزین نرخ سوم ۱۰ هزار تومانی است.
آیا با رشد ۱۱ درصدی CNG ظرفیت جایگاهها پر شده است؟
خیر. آخرین اطلاعات منتشرشده پیش از این رشد نشان میدهد شبکه CNG کشور ظرفیت عرضه بسیار بالاتری از مصرف فعلی داشته است. البته ظرفیت ملی به معنای نبود صف یا محدودیت در تمام جایگاههای محلی نیست.
جمعبندی؛ بنزین ۱۰ هزار تومانی CNG را دوباره اقتصادیتر کرد
اولین داده رسمی پس از دو برابر شدن نرخ سوم بنزین یک تغییر رفتاری قابل توجه را نشان میدهد: مصرف CNG در هفته نخست حدود ۱۱ درصد یا نزدیک به ۲ میلیون مترمکعب در روز افزایش یافته است.
برای راننده دوگانهسوزی که باید بنزین نرخ سوم بخرد، دلیل این تغییر چندان پیچیده نیست؛ قیمت اسمی ۴۵۳ تومانی CNG در برابر بنزین ۱۰ هزار تومانی فاصله بسیار بزرگی ایجاد کرده است. با مبنای تقریبی شرکت ملی پخش، اختلاف هزینه به ۹٬۵۴۷ تومان در هر واحد جایگزینشده میرسد.
اما مهمترین عدد بعدی دیگر قیمت نیست. برای مشخصشدن اثر واقعی سیاست جدید باید دید پس از افزایش ۱۱ درصدی CNG، مصرف روزانه بنزین دقیقاً چند میلیون لیتر کاهش یافته است. انتشار این عدد مشخص خواهد کرد که تغییر نرخ سوم صرفاً سوخت انتخابی بخشی از رانندگان را عوض کرده یا واقعاً توانسته بخشی معنیدار از ناترازی بنزین کشور را کاهش دهد.
منابع
شرکت ملی پالایش و پخش / تسنیم
افزایش ۱۱ درصدی مصرف CNG پس از تغییر نرخ سوم بنزین؛ ۲۵ شهریور ۱۴۰۵
شرکت ملی پخش / تسنیم
قیمت ۴۵۳ تومانی CNG، ظرفیت شبکه و مقایسه با بنزین نرخ سوم؛ ۱۷ شهریور ۱۴۰۵
اعلام نرخ سوم بنزین
افزایش نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان و تثبیت سهمیههای ۱٬۵۰۰ و ۳٬۰۰۰ تومانی
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟