Skip to main content

چارسو اقتصاد

در حال دریافت تاریخ...

پر بازدیدترین مطالب

چارسواقتصاد

رسانه تحلیل و اخبار اقتصاد ایران و جهان

جهان پشت عربستان را خالی کرده است؟ ریاض در بدترین سناریوی ممکن

جهان پشت عربستان را خالی کرده است؟ ریاض در بدترین سناریوی ممکن

عربستان سعودی در یکی از پیچیده‌ترین مقاطع امنیتی و انرژی سال‌های اخیر قرار گرفته است: تردد نفت از تنگه هرمز هنوز بسیار پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است، حمله به خط لوله شرق به غرب صادرات از ینبع را مختل کرده، انصارالله موقعیت خود را در ساحل دریای سرخ…

- اندازه متن +

عربستان سعودی در یکی از پیچیده‌ترین مقاطع امنیتی و انرژی سال‌های اخیر قرار گرفته است: تردد نفت از تنگه هرمز هنوز بسیار پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است، حمله به خط لوله شرق به غرب صادرات از ینبع را مختل کرده، انصارالله موقعیت خود را در ساحل دریای سرخ و نزدیکی باب‌المندب گسترش داده و دونالد ترامپ نیز درخواست محمد بن سلمان برای حمله مستقیم آمریکا به مواضع انصارالله را نپذیرفته است. مایکل رتنی، سفیر پیشین آمریکا در ریاض، این وضعیت را از یک منظر «بدترین سناریو» برای سعودی‌ها توصیف کرده است. با این حال، شواهد تازه نشان می‌دهد عربستان کاملاً تنها نشده؛ آمریکا همچنان حمایت اطلاعاتی و تسلیحاتی ارائه می‌کند، بریتانیا مستشار نظامی فرستاده و پاکستان نیز درباره تعهدات دفاعی خود در چارچوب پیمان مکه موضع فعال‌تری گرفته است.

چرا وضعیت عربستان «بدترین سناریو» توصیف شده است؟

مایکل رتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان سعودی، در گفت‌وگو با نیویورک‌تایمز وضعیت فعلی ریاض را از یک منظر «بدترین سناریو» توصیف کرده است. منظور او فروپاشی حکومت سعودی یا قطع کامل روابط با آمریکا نیست؛ مسئله اصلی هم‌زمانی چند بحران امنیتی و اقتصادی است.

  • تنگه هرمز هنوز به وضعیت عادی برنگشته است

    داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان می‌دهد جریان نفت و فرآورده‌های نفتی از هرمز از متوسط ۲۱.۶ میلیون بشکه در روز در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۵ به ۴.۹ میلیون بشکه در روز در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ کاهش یافته است.

  • مسیر جایگزین ینبع نیز آسیب دیده است

    حمله به ایستگاه‌های پمپاژ خط لوله شرق به غرب، انتقال نفت از شرق عربستان به دریای سرخ را مختل کرده و صادرات از ینبع کاهش یافته است.

  • ریسک باب‌المندب افزایش یافته است

    پیشروی انصارالله در ساحل غربی یمن و رسیدن نیروهای این گروه به جزیره پریم، ریسک امنیتی دومین گلوگاه مهم صادراتی در غرب عربستان را افزایش داده است.

  • آمریکا مداخله مستقیم علیه انصارالله را نپذیرفته است

    محمد بن سلمان از ترامپ درخواست حمله مستقیم آمریکا به انصارالله را مطرح کرد، اما واشنگتن ترجیح داده حمایت خود را در سطح اطلاعاتی و غیررزمی نگه دارد.

تنگه هرمز چگونه نخستین مسیر صادرات عربستان را محدود کرد؟

بحران فعلی از زمانی برای ریاض پیچیده‌تر شد که جریان نفت از تنگه هرمز؛ گلوگاه انرژی جهان به‌شدت کاهش یافت.

براساس داده‌های EIA، نفت خام و فرآورده‌های نفتی عبوری از هرمز از ۲۱.۶ میلیون بشکه در روز در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۵ به تنها ۴.۹ میلیون بشکه در روز در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ رسید؛ افتی حدود ۷۷ درصدی در جریان ثبت‌شده این آبراه.

گلوگاهسه‌ماهه چهارم ۲۰۲۵سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶تغییر
تنگه هرمز۲۱.۶ میلیون بشکه در روز۴.۹ میلیون بشکه در روزکاهش حدود ۷۷ درصدی
باب‌المندب۵.۴ میلیون بشکه در روز۸.۱ میلیون بشکه در روزافزایش ناشی از تغییر مسیر بخشی از صادرات

افزایش عبور نفت از باب‌المندب در سه‌ماهه دوم نتیجه مهمی داشت: عربستان برای دورزدن هرمز، نفت بیشتری را از طریق خط لوله شرق به غرب به ینبع منتقل کرد و سپس از دریای سرخ صادر کرد. به بیان ساده، بخشی از ریسک هرمز به مسیر غربی منتقل شد.

منبع داده: اداره اطلاعات انرژی آمریکا درباره جریان نفت در هرمز و باب‌المندب

حمله به خط لوله شرق به غرب چه چیزی را برای ریاض تغییر داد؟

خط لوله حدود ۱۲۰۰ کیلومتری شرق به غرب، یا Petroline، مهم‌ترین مسیر زمینی عربستان برای انتقال نفت از میادین شرقی به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ است. اهمیت این مسیر پس از اختلال هرمز چند برابر شد، زیرا امکان صادرات بدون عبور مستقیم نفتکش از تنگه هرمز را فراهم می‌کرد.

حملات ماه سپتامبر چند ایستگاه پمپاژ این خط را آسیب زد و جریان نفت به ینبع مختل شد. رویترز گزارش کرده است که پیش از اختلال، حدود ۴ تا ۵ میلیون بشکه در روز نفت از این مسیر عبور می‌کرد؛ حجمی معادل حدود ۴ تا ۵ درصد عرضه جهانی نفت.

کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، گفته بود انتظار دارد بخشی از ظرفیت خط ظرف چند روز برگردد، اما برآوردهای صنعتی برای تعمیر کامل تا پنج یا شش هفته نیز مطرح شده است.

گزارش‌های تازه ۱۸ سپتامبر نشان می‌دهد آرامکو هنوز برای جبران اختلال مجبور به تغییر مسیر محموله‌های خود شده است.

ینبع چقدر نفت در اختیار دارد؟

در روزهای نخست اختلال، منابع صنعتی به رویترز گفته بودند موجودی قابل صادرات ینبع در صورت قطع جریان خط لوله تنها برای حدود پنج تا هفت روز صادرات در نرخ‌های آن زمان کافی است.

برآورد بعدی شرکت اطلاعات انرژی Kpler وضعیت را شکننده‌تر نشان داد. این شرکت در ۱۷ سپتامبر گزارش کرد موجودی پایانه برای حدود سه تا پنج روز بارگیری عادی کفایت می‌کند، هرچند ذخایر منطقه می‌توانند برای مدت بیشتری نیاز پالایشگاه‌های محلی را پوشش دهند.

جزئیات این مسئله در گزارش چارسو اقتصاد با عنوان ذخایر نفت ینبع رو به اتمام است بررسی شده است.

عربستان دوباره به مسیر هرمز برگشته است

مهم‌ترین تحول جدید برای تحلیل وضعیت عربستان، بازگشت بخشی از صادرات آرامکو به مسیر خلیج فارس است.

منابع تجاری در ۱۸ سپتامبر به رویترز گفتند آرامکو حدود ۶۰ میلیون بشکه نفت خام را برای بارگیری در سپتامبر و اکتبر از رأس‌تنوره فروخته است. این نفت پس از عبور از مسیر خلیج فارس با عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی در نزدیکی بندر صحار عمان تحویل می‌شود.

صادرات این مسیر به حدود ۱ تا ۱.۵ میلیون بشکه در روز رسیده و خریداران اصلی آن پالایشگاه‌های چین، کره جنوبی، هند و ژاپن هستند.

این تغییر یک تناقض راهبردی برای ریاض ایجاد کرده است: خط لوله شرق به غرب برای کاهش وابستگی به هرمز اهمیت پیدا کرده بود، اما آسیب به این مسیر، آرامکو را دوباره به استفاده بیشتر از همان آبراه پرریسک سوق داده است.

با این حال، این تحول نشان می‌دهد عربستان هنوز کاملاً بدون مسیر صادراتی نیست. بنابراین گزاره دقیق‌تر این است که انعطاف صادراتی ریاض کاهش یافته و هزینه و ریسک جابه‌جایی نفت افزایش پیدا کرده است، نه اینکه صادرات عربستان کاملاً متوقف شده باشد.

رویترز: فروش ۶۰ میلیون بشکه نفت آرامکو از مسیر خلیج فارس

باب‌المندب چگونه به دومین فشار راهبردی عربستان تبدیل شد؟

هم‌زمان با فشار بر هرمز و خط لوله شرق به غرب، انصارالله در ساحل غربی یمن پیشروی کرد. منابع دولت مورد حمایت عربستان به رویترز گفته‌اند نیروهای انصارالله به جزیره پریم یا میون در دهانه باب‌المندب رسیده‌اند و شهر ساحلی ذباب را نیز در اختیار گرفته‌اند.

این تحول اهمیت اقتصادی بالایی دارد، زیرا باب‌المندب مسیر اتصال دریای سرخ به خلیج عدن است و صادراتی که از ینبع به سمت بازارهای آسیایی حرکت می‌کند برای ورود به اقیانوس هند به این گلوگاه وابسته است.

با این حال، تعبیر «باب‌المندب کاملاً بسته شده» دقیق نیست. داده‌های رهگیری Kpler در ۱۸ سپتامبر نشان می‌دهد کشتی‌ها همچنان از این تنگه عبور می‌کنند؛ ۲۳ کشتی کالایی در یک روز ثبت شده‌اند، در حالی که میانگین ۱۰ روزه ۲۶ کشتی بوده است.

بنابراین مسئله فعلی افزایش کنترل میدانی و ریسک عبور است، نه توقف کامل کشتیرانی.

چرا ترامپ درخواست عربستان برای حمله به انصارالله را نپذیرفت؟

اکسیوس به نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داد محمد بن سلمان در ۱۰ سپتامبر دو بار با دونالد ترامپ تماس گرفت و در تماس دوم خواستار حملات آمریکا علیه انصارالله شد.

ترامپ این درخواست را نپذیرفت و مقام‌های آمریکایی گفتند واشنگتن فعلاً برنامه‌ای برای ورود مستقیم به جنگ علیه انصارالله ندارد.

با این حال آمریکا عربستان را کاملاً کنار نگذاشته است. براساس همان گزارش، واشنگتن اطلاعات و داده‌های هدف‌گیری در اختیار ریاض قرار داده و نیروهای آمریکایی نیز برای پشتیبانی غیررزمی در عربستان حضور دارند.

دلیل اصلی احتیاط واشنگتن روشن است: آمریکا هم‌زمان درگیر جنگ با ایران است و گشودن یک جبهه مستقیم دیگر در یمن می‌تواند نیروی دریایی، سامانه‌های دفاعی و ذخایر مهمات آمریکا را بیشتر تحت فشار قرار دهد.

اکسیوس: درخواست محمد بن سلمان از ترامپ برای حمله به انصارالله

آیا آمریکا واقعاً پشت عربستان را خالی کرده است؟

شواهد موجود چنین نتیجه‌ای را تأیید نمی‌کند. آنچه تغییر کرده، سطح و نوع حمایت آمریکاست.

واشنگتن حاضر نشده برای پاسخ به درخواست ریاض مستقیماً وارد جنگ با انصارالله شود، اما همکاری اطلاعاتی ادامه دارد و در تازه‌ترین تحول، وزارت خارجه آمریکا فروش احتمالی ۴۸ فروند جنگنده F-35 به عربستان را به ارزش تقریبی ۲۴.۳ میلیارد دلار تأیید کرده است.

این دو تصمیم در کنار یکدیگر تصویری دقیق‌تر می‌سازند: آمریکا همچنان عربستان را شریک امنیتی مهمی می‌داند، اما فعلاً حاضر نیست نیروی نظامی خود را برای گشودن یک جبهه مستقیم دیگر در یمن وارد کند.

عربستان از فرانسه، بریتانیا، پاکستان و مصر چه خواسته است؟

آسوشیتدپرس در ۱۶ سپتامبر به نقل از دو مقام منطقه‌ای گزارش داد ذخایر موشک‌های رهگیر عربستان در اثر ادامه حملات موشکی و پهپادی تحت فشار قرار گرفته و ریاض از فرانسه، بریتانیا، پاکستان و مصر درخواست پشتیبانی دفاع هوایی کرده است.

طبق این گزارش، کاهش ذخایر رهگیر آمریکا پس از ماه‌ها جنگ با ایران نیز ظرفیت واشنگتن برای تأمین سریع نیاز عربستان را محدود کرده است.

بریتانیا یک تیم از مستشاران نظامی را برای بررسی گزینه‌های حمایتی به عربستان فرستاده است، اما تا زمان تنظیم این گزارش تعهد علنی برای ورود مستقیم به عملیات رزمی اعلام نشده است.

آسوشیتدپرس: درخواست عربستان از متحدان برای تقویت دفاع هوایی

پیمان دفاعی مکه چرا هنوز به ورود مستقیم متحدان منجر نشده است؟

عربستان، ترکیه و پاکستان در ۷ اوت ۲۰۲۶ «پیمان دفاعی مشترک مکه» را امضا کردند. متن رسمی توافق تصریح می‌کند که حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به همه آنها تلقی خواهد شد.

اما وجود یک پیمان دفاعی الزاماً به معنای ورود خودکار نیروهای ترکیه یا پاکستان به هر درگیری نیست. سازوکار اجرایی، تصمیم سیاسی دولت‌ها و در برخی موارد فرآیندهای داخلی کشورها همچنان اهمیت دارد.

تحول مهم در ۱۸ سپتامبر این است که پاکستان دیگر صرفاً ناظر بحران نیست. فایننشال‌تایمز گزارش داده اسلام‌آباد از ایران خواسته برای مهار حملات انصارالله علیه عربستان اقدام کند و عاصم منیر هشدار داده در صورت درخواست رسمی ریاض، پاکستان ممکن است ناچار به عمل به تعهدات دفاعی خود شود.

در عین حال، گزارش فایننشال‌تایمز می‌گوید عربستان تا آن زمان درخواست رسمی برای فعال‌سازی حمایت نظامی خارجی ذیل پیمان ارائه نکرده بود.

بنابراین جمله «پاکستان عربستان را تنها گذاشته است» دیگر قابل دفاع نیست. تعبیر دقیق‌تر این است که پیمان مکه هنوز به مداخله رزمی مستقیم تبدیل نشده، اما فشار دیپلماتیک و امکان فعال‌شدن تعهدات دفاعی افزایش یافته است.

بیانیه رسمی پیمان دفاعی مشترک مکه

آیا جهان پشت عربستان را خالی کرده است؟

داده‌های موجود پاسخ دوگانه‌ای می‌دهند.

کشور / بازیگراقدام فعلیورود مستقیم رزمی
آمریکااطلاعات، پشتیبانی غیررزمی و فروش تسلیحات؛ تأیید فروش احتمالی F-35خیر؛ درخواست حمله مستقیم به انصارالله رد شده است
بریتانیااعزام مستشار و بررسی گزینه‌های دفاعیتعهد رزمی علنی اعلام نشده
پاکستانفشار دیپلماتیک بر ایران و اشاره به تعهد دفاعی پیمان مکههنوز مداخله مستقیم اعلام نشده
ترکیهعضو پیمان دفاعی مکه و ادامه همکاری امنیتیورود مستقیم اعلام نشده
مصراز کشورهایی است که ریاض برای حمایت دفاع هوایی به آن مراجعه کرده استورود مستقیم اعلام نشده
چینتلاش دیپلماتیک برای کاهش حملات و حفظ جریان انرژینقش رزمی اعلام نشده

بنابراین عربستان را نمی‌توان «بدون متحد» توصیف کرد. مسئله این است که میان حمایت سیاسی، فروش سلاح و اطلاعات با ورود مستقیم متحدان به جنگ فاصله بزرگی وجود دارد و ریاض در حال حاضر با همین فاصله مواجه است.

چرا مذاکرات ایران و کشورهای خلیج فارس به تعویق افتاد؟

هم‌زمان با تشدید بحران یمن، نشست برنامه‌ریزی‌شده میان ایران و کشورهای خلیج فارس درباره آینده تردد در هرمز در ۱۴ سپتامبر به تعویق افتاد.

وزیر خارجه عمان اعلام کرد تعویق برای ایجاد شرایط مناسب‌تر جهت دستیابی به اجماع انجام شده است. ایران نیز گفت عربستان با توجه به وضعیت یمن درخواست تعویق نشست را مطرح کرده است.

این اتفاق نشان می‌دهد بحران یمن دیگر پرونده‌ای جدا از هرمز نیست؛ امنیت دو گلوگاه دریایی اکنون در یک معادله منطقه‌ای به یکدیگر متصل شده‌اند.

اقتصاد عربستان چقدر از بحران انرژی آسیب دیده است؟

اقتصاد سعودی پیش از حمله به خط لوله نیز با کاهش تولید نفت ناشی از اختلالات منطقه‌ای روبه‌رو بود. نظرسنجی رویترز نشان داد تولید اوپک در اوت تحت تأثیر افت تولید عربستان و محدودیت‌های منطقه کاهش یافته است.

در بخش غیرنفتی نیز باید میان شاخص‌ها تفکیک کرد. داده رسمی GASTAT نشان می‌دهد در مارس ۲۰۲۶ مجموع صادرات غیرنفتی با احتساب صادرات مجدد ۲۱.۵ درصد رشد کرد، اما صادرات غیرنفتی ملی بدون احتساب صادرات مجدد ۲۷ درصد کاهش یافت.

بنابراین گزاره «صادرات غیرنفتی عربستان ۲۷ درصد سقوط کرد» بدون این توضیح گمراه‌کننده است؛ آن عدد فقط مربوط به صادرات ملی غیرنفتی بدون Re-export است.

تحلیل گسترده‌تر اثر جنگ بر بنادر، نفت، پتروشیمی و برنامه تنوع اقتصادی عربستان در گزارش اقتصاد عربستان زیر آتش و فشار جنگ بررسی شده است.

چشم‌انداز ۲۰۳۰ عربستان چرا از طولانی شدن جنگ آسیب می‌بیند؟

ریسک اصلی برای Vision 2030 صرفاً کاهش چند محموله نفت نیست. مدل تحول اقتصادی محمد بن سلمان بر جذب سرمایه خارجی، گردشگری، پروژه‌های بزرگ زیرساختی، رشد بخش خصوصی و کاهش وابستگی بلندمدت به نفت بنا شده است.

جنگ طولانی از چند مسیر این برنامه را تحت فشار قرار می‌دهد:

  • افزایش ریسک سرمایه‌گذاری

    حملات به زیرساخت‌های انرژی و شهرهای سعودی، هزینه ریسک پروژه‌های بلندمدت و سرمایه خارجی را افزایش می‌دهد.

  • کاهش انعطاف صادرات نفت

    محدودیت هم‌زمان هرمز و خط لوله شرق به غرب، توان عربستان برای انتخاب آزادانه مسیر صادرات را کاهش می‌دهد.

  • افزایش هزینه امنیت و دفاع

    مصرف رهگیرها، حفاظت از تأسیسات نفتی و افزایش نیاز به سامانه‌های دفاع هوایی منابع بیشتری را به امنیت اختصاص می‌دهد.

  • فشار بر اعتبار عربستان به‌عنوان تأمین‌کننده باثبات نفت

    توقف برخی محموله‌های اکتبر به پالایشگاه‌های اروپایی نشان می‌دهد اختلال زیرساختی می‌تواند مستقیماً به قراردادهای تحویل نفت منتقل شود.

حمله به جیزان چه هشداری برای مسیر غربی عربستان داده بود؟

آسیب‌پذیری مسیر غربی فقط به خط لوله شرق به غرب محدود نیست. حملات قبلی انصارالله به زیرساخت‌های انرژی جنوب عربستان، از جمله مجموعه جیزان، پیش‌تر نشان داده بود انتقال صادرات به ساحل دریای سرخ تمام ریسک ژئوپلیتیکی را حذف نمی‌کند.

جزئیات این جبهه در گزارش چارسو اقتصاد با عنوان انصارالله چرا آرامکو جیزان را هدف گرفت؟ بررسی شده است.

بازار نفت اکنون درباره عربستان چه می‌گوید؟

قیمت نفت در هفته جاری ابتدا با نگرانی از اختلال صادرات عربستان جهش کرد و برنت به بالای ۱۰۹ دلار رسید، اما با افزایش صادرات آرامکو از مسیر خلیج فارس و تلاش برای بازگرداندن بخشی از ظرفیت خط لوله، بخشی از این افزایش تخلیه شد.

برنت در پایان معاملات ۱۸ سپتامبر در حدود ۱۰۴.۸۷ دلار در هر بشکه و WTI آمریکا در حدود ۱۰۰.۳۰ دلار بسته شد.

این واکنش بازار نکته مهمی دارد: معامله‌گران هنوز توقف کامل صادرات عربستان را سناریوی پایه نمی‌دانند. آنچه در قیمت نفت دیده می‌شود، اضافه شدن یک «حق بیمه ریسک» برای آسیب‌پذیری هم‌زمان هرمز، ینبع و باب‌المندب است.

آیا حکومت عربستان در معرض فروپاشی قرار دارد؟

هیچ منبع معتبر مورد بررسی، شواهدی برای چنین نتیجه‌ای ارائه نمی‌کند.

بحران فعلی اساساً بحران امنیت انرژی، صادرات نفت، بازدارندگی منطقه‌ای و هزینه سیاست خارجی است. نمی‌توان از آسیب خط لوله یا عدم ورود آمریکا به جنگ یمن مستقیماً نتیجه گرفت که ساختار سیاسی عربستان در آستانه فروپاشی است.

حتی تازه‌ترین تصمیم آمریکا درباره فروش احتمالی F-35 نشان می‌دهد روابط امنیتی واشنگتن و ریاض همچنان برقرار است، هرچند درباره حدود مداخله مستقیم نظامی اختلاف جدی وجود دارد.

پس «بدترین سناریوی عربستان» دقیقاً چیست؟

بدترین سناریوی قابل مشاهده برای عربستان ترکیب چهار فشار است، نه «رها شدن کامل از سوی جهان».

  • هرمز؛ مسیر شرقی پرریسک

    جریان کشتیرانی هنوز بسیار پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است، هرچند صادرات سعودی از این مسیر دوباره افزایش یافته است.

  • ینبع؛ مسیر جایگزین آسیب‌دیده

    خط لوله شرق به غرب هنوز با محدودیت روبه‌رو است و آرامکو برخی تحویل‌های اروپایی را متوقف کرده است.

  • باب‌المندب؛ ریسک جدید در غرب

    پیشروی انصارالله کنترل میدانی این گروه را در اطراف گلوگاه افزایش داده، هرچند عبور کشتی‌ها متوقف نشده است.

  • چتر امنیتی؛ حمایت بدون ورود کامل به جنگ

    متحدان ریاض حمایت سیاسی، اطلاعاتی، دفاعی یا تسلیحاتی ارائه می‌کنند، اما تاکنون ائتلافی برای ورود مستقیم به جنگ گسترده علیه انصارالله شکل نگرفته است.

پرسش‌های پرتکرار درباره بحران عربستان و انصارالله

  • آیا آمریکا عربستان را رها کرده است؟

    خیر. آمریکا درخواست محمد بن سلمان برای حمله مستقیم به انصارالله را نپذیرفته، اما همکاری اطلاعاتی و تسلیحاتی ادامه دارد و واشنگتن فروش احتمالی ۴۸ فروند F-35 به عربستان را نیز تأیید کرده است.

  • چرا خط لوله شرق به غرب برای عربستان مهم است؟

    این خط نفت مناطق شرقی عربستان را به ینبع در دریای سرخ منتقل می‌کند و مهم‌ترین مسیر زمینی ریاض برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز است.

  • آیا باب‌المندب بسته شده است؟

    خیر. انصارالله موقعیت خود را در ساحل غربی یمن و اطراف باب‌المندب تقویت کرده، اما داده‌های کشتیرانی نشان می‌دهد عبور کشتی‌ها همچنان ادامه دارد.

  • آیا ذخایر نفت ینبع تمام شده است؟

    خیر، اما موجودی قابل صادرات محدود شده است. برآوردهای مختلف صنعتی از چند روز ظرفیت بارگیری عادی حکایت دارند و آرامکو بخشی از صادرات را به مسیر خلیج فارس و انتقال کشتی‌به‌کشتی در صحار منتقل کرده است.

  • پیمان دفاعی مکه به عربستان کمک کرده است؟

    پیمان میان عربستان، ترکیه و پاکستان برقرار است، اما تاکنون به مداخله رزمی مستقیم دو شریک تبدیل نشده است. پاکستان در تازه‌ترین تحول از ایران خواسته برای کاهش حملات انصارالله تلاش کند و به امکان اجرای تعهدات دفاعی در صورت درخواست رسمی ریاض اشاره کرده است.

  • آیا اقتصاد عربستان در آستانه فروپاشی است؟

    خیر. شواهد چنین نتیجه‌ای را تأیید نمی‌کند. ریسک اصلی فعلی کاهش انعطاف صادرات نفت، افزایش هزینه دفاع، فشار بر سرمایه‌گذاری و دشوارتر شدن اجرای برنامه Vision 2030 است.

جمع‌بندی؛ عربستان تنها نیست، اما گزینه‌های ریاض محدودتر شده است

عبارت «جهان پشت عربستان را خالی کرده» برای توصیف وضعیت فعلی بیش از حد مطلق است. آمریکا همچنان شریک امنیتی و تسلیحاتی ریاض است، بریتانیا گزینه‌های حمایتی را بررسی می‌کند، پاکستان تعهدات پیمان مکه را کنار نگذاشته و چین نیز برای کاهش تنش دیپلماتیک وارد عمل شده است.

آنچه تغییر کرده، تمایل متحدان به ورود مستقیم به جنگ جدید است. ترامپ درخواست حمله به انصارالله را نپذیرفته و هنوز هیچ ائتلاف خارجی برای جنگ مستقیم در یمن شکل نگرفته است.

در همین زمان، آسیب خط لوله شرق به غرب، محدودیت هرمز و افزایش ریسک باب‌المندب انعطاف صادرات نفت عربستان را کاهش داده است. آرامکو اکنون با فروش حدود ۶۰ میلیون بشکه از رأس‌تنوره و انتقال کشتی‌به‌کشتی در صحار تلاش می‌کند بخشی از مشکل ینبع را جبران کند.

بنابراین «بدترین سناریو» برای ریاض نه سقوط حکومت و نه پایان اتحاد با آمریکا، بلکه گرفتارشدن هم‌زمان میان سه ریسک است: امنیت صادرات نفت، محدودیت حمایت نظامی مستقیم متحدان و افزایش هزینه حفظ برنامه تحول اقتصادی Vision 2030.

منابع

درباره نویسنده

رصدبان

ارسال دیدگاه
0 دیدگاه

نظر شما در مورد این مطلب چیه؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

خانه
آخرین اخبار
تنگه هرمز
تماس با ما