بازار جهانی نفت در روزهای اخیر شاهد افت محسوس قیمتها بوده است. نفت خام وستتگزاس اینترمدییت با کاهشی حدود ۱ درصدی به ۷۵.۲۱ دلار رسید و نفت برنت نیز با افتی معادل ۰.۵ درصد، به کانال ۷۹ دلار سقوط کرد. این کاهش، واکنشی مستقیم به خوشبینیهای دیپلماتیک ایجادشده در روزهای اخیر است؛ بهگونهای که مقامات ارشد آمریکایی از جمله اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، از احتمال نهاییشدن توافق طی روزهای سهشنبه یا چهارشنبه سخن گفتهاند .
با این حال، این فضای امیدواری در تضاد آشکار با واقعیتهای فیزیکی بازار است. دادههای شرکت ردیابی کشتیرانی «کپلر» نشان میدهد که تردد در تنگهٔ هرمز همچنان در پایینترین سطح ممکن قرار دارد؛ بهگونهای که روز دوشنبه تنها شش فروند شناور در این آبراه تردد داشتهاند . آمارها حاکی از آن است که از زمان بستهشدن این مسیر استراتژیک، میانگین تردد کشتیها از ۱۲۹ فروند در روز به تنها ۶ فروند کاهش یافته که با مجوز ویژهٔ ایران انجام میشود . این شکاف عمیق میان اخبار دیپلماتیک و دادههای عملیاتی، بازار را در وضعیتی از عدماطمینان بیسابقه فروبرده است.
۵ نکتهٔ کلیدی دربارهٔ کاهش قیمت نفت و آیندهٔ تنگهٔ هرمز
افت قیمت نفت در روزهای اخیر، اگرچه بازتابی از کاهش نگرانیهای ژئوپلیتیکی است، اما تحلیلگران بر این باورند که تا احیای کامل جریان فیزیکی نفت از تنگهٔ هرمز، این کاهش قیمت با چالشهای جدی روبرو خواهد بود. در ادامه، ابعاد کلیدی این تحول را بررسی میکنیم.
۱. شکاف میان اخبار و واقعیت میدانی: با وجود اعلام مقامات آمریکایی دربارهٔ نزدیکی توافق، دادههای عملیاتی حکایت از تداوم اختلال شدید در عبور و مرور دریایی دارد. بر اساس آمار «کپلر»، تردد از تنگهٔ هرمز به کمتر از ۵ درصد میانگین پیش از جنگ کاهش یافته است . تحلیلگران مورگاناستنلی معتقدند حتی در صورت حصول توافق، عادیسازی کامل تردد نفتکشها ممکن است چندین هفته طول بکشد و تا سپتامبر تنها ۵۰ درصد تولید احیا شود .
۲. پیشبینی گلدمنساکس از کانال ۸۰ تا ۹۰ دلاری: گلدمنساکس پیشبینی کرده است که قیمت نفت برنت تا زمانی که توافقی قطعی محقق نشود یا شاهد تشدید تنش نباشیم، در کانال ۸۰ تا ۹۰ دلار باقی خواهد ماند . با این حال، در صورت تشدید اختلالها، سناریوی صعود قیمت به بالای ۱۲۰ دلار نیز محتمل است . این بانک آمریکایی همچنین برآورد کرده که با افزایش جریان عرضه به ۷۰ درصد سطح پیش از جنگ، صادرات تولیدکنندگان خلیجفارس تا اواخر ماه اوت به حالت عادی بازخواهد گشت .
۳. تأثیر ۲.۶ میلیارد بشکهای بر عرضه جهانی: شرکت آرامکوی سعودی تخمین زده است که از زمان شروع درگیریها در ماه فوریه، بیش از ۲.۶ میلیارد بشکه نفت از چرخهٔ عرضهٔ جهانی خارج شده است. این رقم عظیم، نشاندهندهٔ عمق تأثیر بحران بر بازار انرژی است و هر گونه بازگشایی سریع، میتواند فشار قابلتوجهی بر قیمتها وارد کند. با این حال، طبق تحلیلها، کاهش تقاضای چین و استفاده از ذخایر استراتژیک تا حدی مانع از جهش بیشتر قیمتها شده است .
۴. نقش محوری چین در معادلات قیمت: تحلیلگران معتقدند کاهش ۲۹ درصدی واردات نفت چین در ماه مه، نقش مهمی در تعدیل شوک قیمتی ناشی از بستهشدن تنگه داشته است . این کاهش، نتیجهٔ سیاستی داوطلبانه برای جلوگیری از رقابت قیمتی در بازارهای جایگزین بوده که بهنوبهی خود، بر قیمت فرآوردههای نفتی اثر گذاشته و بحران را به بخشهای دیگر زنجیرهٔ انرژی منتقل کرده است .
۵. چالش عوارض ترانزیتی و مذاکرات جاری: یکی از مهمترین محورهای مذاکرات ایران و عمان، تعیین تکلیف هزینههای عبور از تنگه است. تهران بر دریافت «هزینهٔ خدمات» برای پوشش هزینههای امنیتی و عملیاتی تأکید دارد، در حالی که آمریکا بر رایگان بودن کامل این مسیر برای کشتیهای تجاری اصرار میورزد . این اختلاف، میتواند روند نهاییسازی توافق را با پیچیدگی مواجه کند.
آیا آرامش قیمتها، نویدبخش ثبات در بازار نفت است؟
کاهش قیمت نفت برنت به کانال ۷۹ دلار، گرچه در کوتاهمدت سیگنالی مثبت برای مصرفکنندگان انرژی محسوب میشود، اما دوام این روند به تحقق کامل تعهدات سیاسی و عادیسازی جریان فیزیکی نفت وابسته است. تجربهٔ ماههای اخیر نشان داده که بازار نفت به شدت تحت تأثیر اخبار مرتبط با روند صلح و تنشهای نظامی در نوسان بوده، در حالی که جریان فیزیکی حملونقل دریایی همچنان مختل باقی مانده است .
در صورت احیای تدریجی تردد در تنگهٔ هرمز، میتوان انتظار کاهش بیشتر قیمتها را داشت؛ چنانکه گلدمنساکس سناریوی قیمت ۷۰ دلار را در صورت بازگشت سریع عرضه محتمل دانسته است . در مقابل، تداوم وضعیت فعلی یا تشدید تنشها میتواند قیمت را به سرعت به کانالهای بالاتر از ۱۲۰ دلار برگرداند. آنچه مسلم است، نیمهٔ دوم مرداد و ماههای پیشرو، یکی از حساسترین مقاطع برای تعیین سرنوشت بازار انرژی در سال جاری خواهد بود و سرمایهگذاران باید با دقت تمام، دادههای کشتیرانی و اخبار دیپلماتیک را بهطور همزمان رصد کنند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟