مالیات، پایه حکمرانی اقتصادی و توسعه پایدار است

در شرایطی که کاهش وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی به یکی از مهم‌ترین اولویت‌های سیاست‌گذاری اقتصادی تبدیل شده است، تقویت نظام مالیاتی بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه دولت قرار دارد. کارشناسان اقتصادی معتقدند توسعه پایه‌های مالیاتی، افزایش شفافیت و ارتقای تمکین مؤدیان، سه ضلع اصلی ایجاد درآمدهای پایدار و کاهش ناترازی بودجه هستند.

در همین راستا، وزیر امور اقتصادی و دارایی در پیامی به مناسبت هفته فرهنگ مالیاتی، با اشاره به دستاوردهای سازمان امور مالیاتی در هوشمندسازی فرآیندها، مالیات را یکی از ارکان اصلی حکمرانی اقتصادی و توسعه پایدار عنوان کرد و بر ضرورت گسترش فرهنگ مالیاتی، تحقق عدالت اقتصادی و کاهش وابستگی کشور به درآمدهای نفتی تأکید کرد.

هوشمندسازی مالیات مسیر اقتصاد پایدار

تجربه اقتصادهای توسعه‌یافته نشان می‌دهد سهم بالای درآمدهای مالیاتی در تأمین هزینه‌های عمومی، یکی از مهم‌ترین شاخص‌های پایداری مالی دولت‌ها محسوب می‌شود. در ایران نیز طی سال‌های اخیر، توسعه سامانه‌های هوشمند مالیاتی، تبادل داده‌های اقتصادی و حذف تدریجی فرآیندهای سنتی، با هدف افزایش شفافیت، کاهش فرار مالیاتی و ارتقای عدالت مالیاتی در دستور کار قرار گرفته است. کارشناسان بر این باورند که استمرار این روند، علاوه بر افزایش درآمدهای پایدار، می‌تواند زمینه بهبود محیط کسب‌وکار، کاهش اقتصاد زیرزمینی و تقویت انضباط مالی را نیز فراهم کند.

۵ محور کلیدی در توسعه نظام مالیاتی

تقویت نظام مالیاتی تنها به افزایش درآمدهای دولت محدود نمی‌شود، بلکه آثار گسترده‌ای بر ثبات اقتصاد کلان، عدالت اجتماعی و مدیریت بودجه دارد. حرکت به سمت مالیات‌ستانی هوشمند، توسعه فرهنگ مالیاتی و افزایش مشارکت مؤدیان، از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌تواند کیفیت حکمرانی اقتصادی را ارتقا دهد. مهم‌ترین ابعاد این رویکرد عبارت‌اند از:

۱. مالیات مهم‌ترین منبع درآمد پایدار دولت: افزایش سهم درآمدهای مالیاتی، وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی را کاهش داده و ثبات بیشتری در تأمین هزینه‌های عمومی ایجاد می‌کند.

۲. هوشمندسازی، گام مؤثر در کاهش فرار مالیاتی: استفاده از سامانه‌های داده‌محور و فرآیندهای الکترونیکی، شناسایی فعالیت‌های اقتصادی و مقابله با فرار مالیاتی را تسهیل کرده و شفافیت را افزایش می‌دهد.

۳. فرهنگ مالیاتی، مکمل اصلاحات اقتصادی: افزایش آگاهی عمومی نسبت به آثار مالیات در توسعه زیرساخت‌ها، خدمات عمومی و رشد اقتصادی، تمکین داوطلبانه مؤدیان را تقویت می‌کند.

۴. عدالت مالیاتی، پیش‌نیاز اعتماد اقتصادی: توزیع عادلانه بار مالیاتی میان فعالان اقتصادی، ضمن کاهش فشار بر مؤدیان قانون‌مدار، اعتماد عمومی به نظام مالیاتی را افزایش می‌دهد.

۵. نظام مالیاتی هوشمند، تقویت‌کننده حکمرانی اقتصادی: توسعه ابزارهای هوشمند و داده‌محور، علاوه بر افزایش بهره‌وری در وصول مالیات، امکان سیاست‌گذاری دقیق‌تر و مدیریت کارآمدتر منابع عمومی را فراهم می‌کند.

 آیا مالیات به محور اصلی تأمین مالی دولت تبدیل می‌شود؟

پیام وزیر امور اقتصادی و دارایی نشان‌دهنده تداوم سیاست دولت در تقویت درآمدهای مالیاتی، توسعه هوشمندسازی و گسترش فرهنگ مالیاتی است. با توجه به نوسانات درآمدهای نفتی و ضرورت اصلاح ساختار بودجه، افزایش سهم مالیات در تأمین منابع عمومی به یکی از مهم‌ترین راهبردهای اقتصادی کشور تبدیل شده است. با این حال، تحقق این هدف مستلزم توسعه زیرساخت‌های هوشمند، کاهش فرار مالیاتی، گسترش عدالت مالیاتی و افزایش اعتماد مؤدیان خواهد بود؛ عواملی که در صورت اجرای مؤثر، می‌توانند زمینه‌ساز حکمرانی اقتصادی کارآمدتر و رشد پایدار اقتصاد ایران شوند.