در نشست سازمان همکاری شانگهای، ایران بر نقش همسانسازی استانداردهای قرنطینهای و تقویت تبادل داده بهعنوان موتور محرک تجارت کشاورزی منطقه تأکید کرد.
همگرایی قرنطینهای برای حلقه مفقوده تجارت منطقهای
در سومین نشست رؤسای نهادهای قرنطینه و بهداشت گیاهی کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای که ۱۶ آوریل ۲۰۲۶ در بیشکک برگزار شد، مریم جلیلیمقدم، رئیس سازمان حفظ نباتات کشور، همترازسازی رویههای قرنطینهای را یکی از الزامات کلیدی برای تسهیل تجارت کشاورزی عنوان کرد. به گفته وی، نبود استانداردهای مشترک، یکی از موانع اصلی در مسیر توسعه مبادلات کشاورزی میان کشورهای عضو است.
آفات فرامرزی به عنوان تهدید مشترک، راهکار مشترک
معاون وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به افزایش حجم تجارت محصولات کشاورزی در منطقه، تأکید کرد: کشورهای عضو با چالشهای مشترکی همچون گسترش آفات فرامرزی مواجه هستند؛ موضوعی که ضرورت هماهنگی فنی، تبادل سریع اطلاعات و اتخاذ رویکردهای یکپارچه در نظامهای قرنطینهای را دوچندان میکند.
تبادل داده و همکاری فنی زیرساخت تجارت پایدار
جلیلیمقدم توسعه سازوکارهای تبادل داده میان کشورهای عضو را از دیگر پیشنیازهای مهم برای روانسازی تجارت دانست. بهگفته وی، ایجاد بسترهای اطلاعاتی مشترک میتواند فرآیندهای صادرات و واردات را تسهیل کرده و ریسکهای مرتبط با سلامت محصولات کشاورزی را کاهش دهد.
دیپلماسی فنی از بازدیدهای تخصصی تا همکاریهای مشترک
رئیس سازمان حفظ نباتات کشور با تأکید بر اهمیت تعاملات دوجانبه، بازدیدهای فنی را عاملی مؤثر در شناخت بهتر زیرساختها و استانداردهای اجرایی کشورها دانست. وی به بازدید هیئت ایرانی از نهاد روسلخوزنادزور روسیه در سال گذشته اشاره کرد و آن را تجربهای موفق در انتقال دانش فنی ارزیابی کرد.
چشمانداز همکاری از مدیریت آفات تا امنیت غذایی
ایران آمادگی خود را برای توسعه همکاریها در حوزه تحلیل خطر آفات، تبادل دادههای تخصصی و اجرای برنامههای مشترک اعلام کرده است. به باور کارشناسان، تقویت همکاریهای قرنطینهای میتواند علاوه بر تسهیل تجارت، به ارتقای امنیت غذایی در سطح منطقه نیز منجر شود.
حرکت بهسوی استانداردسازی قرنطینهای و تقویت زیرساختهای دادهای، نهتنها تجارت کشاورزی در سازمان همکاری شانگهای را تسهیل میکند، بلکه میتواند به ایجاد یک اکوسیستم پایدار و ایمن در زنجیره تأمین غذایی منطقه منجر شود.
تأکید ایران بر همترازسازی رویههای قرنطینهای و تبادل داده در سازمان همکاری شانگهای، نشاندهنده حرکت بهسوی کاهش هزینههای مبادله و افزایش یکپارچگی بازار کشاورزی در منطقهای با ظرفیت تجاری چند صد میلیارد دلاری است.
شکاف استانداردها؛ مانع ساختاری تجارت کشاورزی
در اقتصاد بینالملل، یکی از مهمترین موانع غیرتعرفهای تجارت، تفاوت در استانداردهای بهداشتی و قرنطینهای است. کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای با جمعیتی بیش از ۳ میلیارد نفر، سهمی قابل توجه از بازار جهانی محصولات کشاورزی را در اختیار دارند. با این حال، نبود هماهنگی در رویههای قرنطینهای موجب افزایش هزینههای مبادله، تأخیر در ترخیص کالا و حتی بازگشت محمولههای صادراتی میشود. برآوردها نشان میدهد هزینههای ناشی از موانع غیرتعرفهای در بخش کشاورزی میتواند بین ۱۰ تا ۲۰ درصد ارزش کل تجارت را کاهش دهد؛ رقمی که در بازارهای رقابتی، تعیینکننده است.
آفات فرامرزی و اقتصاد ریسک در زنجیره تأمین
گسترش آفات فرامرزی بهعنوان یک ریسک سیستماتیک، سالانه خسارات قابلتوجهی به بخش کشاورزی وارد میکند. طبق گزارشهای بینالمللی، حدود ۲۰ تا ۴۰ درصد تولیدات کشاورزی جهان بهدلیل آفات و بیماریها از بین میرود. در منطقه اوراسیا و آسیای مرکزی، بهدلیل پیوستگی جغرافیایی و حجم بالای تبادلات، این ریسک تشدید میشود. در چنین شرایطی، نبود نظام هماهنگ قرنطینهای نهتنها تجارت را مختل میکند، بلکه امنیت غذایی را نیز در معرض تهدید قرار میدهد.
تبادل داده زیرساخت اقتصاد هوشمند کشاورزی
توسعه سازوکارهای تبادل داده میان کشورهای عضو، میتواند به کاهش عدم تقارن اطلاعاتی و افزایش کارایی بازار منجر شود. در مدلهای نوین تجارت، دسترسی به دادههای بهروز درباره وضعیت آفات، استانداردهای بهداشتی و الزامات وارداتی، میتواند زمان ترخیص کالا را تا ۳۰ درصد کاهش دهد. علاوه بر این، دیجیتالیسازی فرآیندهای قرنطینهای، هزینههای اداری و بوروکراتیک را نیز بهطور قابل توجهی کاهش میدهد و امکان رصد دقیقتر زنجیره تأمین را فراهم میکند.
همگرایی نهادی به عنوان پیشنیاز شکلگیری بازار یکپارچه
تجربه اتحادیههای اقتصادی نشان میدهد که همگرایی در استانداردها و رویهها، یکی از پیششرطهای اصلی شکلگیری بازارهای منطقهای کارآمد است. در سازمان همکاری شانگهای، که حجم تجارت درونمنطقهای آن در سالهای اخیر به بیش از ۳۰۰ میلیارد دلار رسیده، نبود چارچوبهای مشترک در حوزه قرنطینه، مانعی جدی برای بهرهبرداری کامل از ظرفیتهای موجود محسوب میشود. در این میان، تعاملات فنی دوجانبه و چندجانبه، از جمله بازدیدهای تخصصی، میتواند نقش مهمی در انتقال دانش و کاهش شکافهای اجرایی ایفا کند. تأکید بر همترازسازی رویههای قرنطینهای و توسعه تبادل داده، نشاندهنده درک فزاینده از نقش زیرساختهای نهادی در توسعه تجارت کشاورزی است. در صورت اجرای مؤثر این سیاستها، میتوان انتظار داشت که هزینههای مبادله کاهش یافته، جریان تجارت تسهیل شود و در نهایت، امنیت غذایی در سطح منطقه تقویت گردد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟