در شرایطی که اقتصاد ایران با محدودیت منابع مالی، تورم مزمن و دشواری تأمین سرمایه برای بنگاههای تولیدی مواجه است، استفاده از ابزارهای نوین مالی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
یکی از این راهکارها، توکنسازی داراییها بر بستر فناوری بلاکچین است؛ مدلی که میتواند سرمایههای راکد را به سمت پروژههای مولد هدایت کند.
برآوردها از وجود حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیارد دلار اسکناس در اختیار مردم حکایت دارد؛ سرمایهای که عمدتاً با هدف حفظ ارزش داراییها نگهداری میشود و سهمی در رشد تولید ندارد. اکنون پیشنهاد استفاده از ابزارهای مالی توکنی، این ظرفیت بزرگ را بهعنوان منبعی بالقوه برای تأمین مالی اقتصاد مطرح کرده است.
۵ پیام اقتصادی توکنسازی برای بازار سرمایه و تولید
توسعه ابزارهای مبتنی بر بلاکچین تنها یک نوآوری فناورانه نیست، بلکه میتواند الگوی تأمین مالی در اقتصاد ایران را متحول کند. در بسیاری از کشورها، توکنسازی داراییها به ابزاری برای جذب سرمایههای خرد، افزایش شفافیت معاملات و کاهش هزینههای تأمین مالی تبدیل شده است. در صورت ایجاد زیرساختهای حقوقی و نظارتی مناسب، این مدل میتواند بخشی از کمبود منابع مالی تولید را جبران کرده و سرمایههای راکد را وارد چرخه اقتصاد کند.
۱. ۶۰ میلیارد دلار سرمایه راکد، ظرفیتی کمنظیر برای اقتصاد: برآورد وجود ۵۰ تا ۶۰ میلیارد دلار اسکناس در اختیار خانوارها نشان میدهد منابع قابلتوجهی خارج از چرخه تولید قرار دارد. هدایت حتی بخشی از این سرمایه میتواند منابع مالی قابلتوجهی برای پروژههای صنعتی و زیرساختی فراهم کند.
۲. نرخ بهره واقعی منفی، انگیزه تولید را کاهش داده است: زمانی که تورم حدود ۵۰ درصد و نرخ تسهیلات بانکی نزدیک به ۲۳ درصد باشد، نرخ بهره واقعی منفی میشود. این وضعیت انگیزه دریافت تسهیلات رانتی را افزایش داده و جذابیت روشهای نوین تأمین مالی را کاهش میدهد.
۳. سلف ارزی توکنی پیشفروش دارایی برای جذب سرمایه: در این مدل، شرکتهای صادراتمحور مانند پتروشیمیها و فولادسازان میتوانند محصولات آینده خود را بهصورت توکن عرضه کنند. سرمایهگذاران نیز با خرید این توکنها، از رشد ارزش دارایی پایه و بازده ارزی آن بهرهمند خواهند شد.
۴. مرابحه ارزی توکنی ابزار جدید سرمایه در گردش: مرابحه ارزی توکنی راهکاری برای تأمین سرمایه در گردش شرکتها است. در این مدل، سرمایهگذار اصل سرمایه و سود مشخص ارزی را در سررسید دریافت میکند و شرکت نیز بدون اتکا به منابع بانکی، نیاز مالی خود را تأمین خواهد کرد.
۵. اعتماد و اصلاح سیاستها پیششرط موفقیت ابزارهای نوین: کارشناسان معتقدند موفقیت این مدلها بیش از هر چیز به ایجاد اعتماد عمومی، تدوین مقررات شفاف، اصلاح نرخهای اقتصادی و توسعه بازار ثانویه فعال وابسته است. بدون این الزامات، حتی پیشرفتهترین ابزارهای مالی نیز با استقبال گسترده مواجه نخواهند شد.
جزئیات پیشنهاد والکس برای تأمین مالی اقتصاد
سید بردیا احمدنیا، بنیانگذار سکوی بومی والکس، با اشاره به شرایط اقتصاد تورمی ایران اظهار کرد اختلاف میان نرخ تورم و نرخ تسهیلات بانکی باعث شکلگیری نرخ بهره واقعی منفی شده است؛ موضوعی که انگیزه بنگاهها را برای استفاده از روشهای سنتی تأمین مالی افزایش داده و اصلاح این ساختار را ضروری کرده است.
وی با اشاره به وجود حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیارد دلار اسکناس در اختیار مردم تأکید کرد این داراییها عمدتاً با هدف حفظ قدرت خرید نگهداری میشوند. به گفته احمدنیا، اگر ابزارهای مالی مطمئن و شفاف بتوانند علاوه بر حفظ ارزش ارزی دارایی، بازده مناسبی نیز ایجاد کنند، بخشی از این سرمایهها به سمت تولید هدایت خواهد شد.
بنیانگذار والکس در ادامه دو مدل «سلف ارزی توکنی» و «مرابحه ارزی توکنی» را معرفی کرد. در مدل سلف ارزی، شرکتهای صادراتی محصولات آینده خود را بهصورت توکن عرضه میکنند و سرمایهگذاران در سررسید، ارزش روز ارزی یا دارایی پایه را دریافت خواهند کرد. این توکنها نیز قابلیت معامله شبانهروزی در بازار ثانویه را دارند.
وی همچنین مرابحه ارزی توکنی را ابزاری برای تأمین سرمایه در گردش و تجهیز پروژههای تولیدی دانست که در آن شرکت متعهد میشود اصل سرمایه و سود ارزی مشخصی را در پایان دوره به سرمایهگذاران پرداخت کند.
آیا توکنسازی میتواند تأمین مالی اقتصاد ایران را متحول کند؟
اگر زیرساختهای قانونی، نظارتی و فنی برای توسعه ابزارهای مالی مبتنی بر بلاکچین فراهم شود، توکنسازی داراییها میتواند بخشی از وابستگی بنگاههای اقتصادی به منابع بانکی را کاهش دهد. هدایت حتی درصد محدودی از ۶۰ میلیارد دلار سرمایه راکد به سمت تولید، علاوه بر افزایش سرمایهگذاری، میتواند رشد اشتغال، توسعه صنایع صادراتمحور و تقویت بازار سرمایه را نیز به همراه داشته باشد. با این حال، تحقق این هدف در گرو اصلاح سیاستهای اقتصادی، ثبات مقررات و جلب اعتماد سرمایهگذاران خواهد بود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟