در حالی که حملات اخیر به برخی زیرساختهای انرژی کشور نگرانیهایی درباره پایداری شبکه گاز و تأمین سوخت زمستانی ایجاد کرده بود، شرکت ملی گاز ایران اعلام کرده شبکه سراسری بدون اعمال محدودیت برای مشترکان به فعالیت خود ادامه داده است.
این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که ایران همچنان با چالش ناترازی انرژی و رشد مصرف گاز روبهرو است.
اظهارات مدیرعامل شرکت ملی گاز نشان میدهد سیاستگذار انرژی همزمان دو مسیر را دنبال میکند؛ نخست بازسازی سریع تأسیسات آسیبدیده و دوم، توسعه پروژههای بهینهسازی مصرف با محوریت شرکتهای دانشبنیان و بخش خصوصی. مدلی که میتواند معادلات مصرف انرژی در ایران را تغییر دهد.
نسخه جدید وزارت نفت برای مهار ناترازی گاز
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، با اشاره به آسیب چهار پالایشگاه گازی در پارس جنوبی اعلام کرد با وجود حملات صورتگرفته، شبکه گاز کشور پایدار باقی مانده و بازسازی پالایشگاهها با سرعت در حال انجام است.
وی همچنین از اجرای راهبرد جدید مدیریت مصرف خبر داد؛ راهبردی که بر کاهش مصرف غیرمولد، توسعه فناوریهای بهینهسازی و استفاده از ظرفیت شرکتهای موسوم به «کارور» متمرکز شده است. به گفته توکلی، این شرکتها با اجرای پروژههای کوچک اما مؤثر، توانستهاند صرفهجویی قابلتوجهی در مصرف گاز ایجاد کنند.
۵ نکته مهم از برنامه جدید گازی دولت
در سالهای اخیر، ناترازی انرژی به یکی از مهمترین چالشهای ساختاری اقتصاد ایران تبدیل شده است؛ چالشی که با رشد مصرف، فرسودگی زیرساختها و محدودیت سرمایهگذاری، هر زمستان خود را در قالب کمبود گاز و فشار بر صنایع نشان میدهد.
در چنین شرایطی، پایداری شبکه گاز تنها یک مسئله فنی نیست، بلکه مستقیماً با امنیت اقتصادی، تداوم تولید صنعتی و ثبات بازار انرژی کشور ارتباط دارد. از همین رو، مدیریت مصرف و افزایش بهرهوری بهتدریج جایگزین سیاستهای سنتی توسعه صرفِ تولید شده است.
اکنون بهنظر میرسد سیاستگذار انرژی در کنار بازسازی زیرساختهای آسیبدیده، بهدنبال طراحی مدل جدیدی از حکمرانی انرژی با محوریت بخش خصوصی، شرکتهای دانشبنیان و ابزارهای اقتصادی است.
ورود شرکتهای بهینهساز، توسعه گواهیهای صرفهجویی در بورس انرژی و تمرکز بر کاهش مصرف در بخشهای غیرمولد، نشان میدهد اقتصاد انرژی ایران در حال حرکت به سمت مدلی است که در آن صرفهجویی بهاندازه تولید ارزش اقتصادی پیدا میکند؛ تغییری که در صورت تداوم، میتواند بخشی از ناترازی مزمن گاز کشور را کاهش دهد.
۱- پایداری شبکه گاز؛ اولویت حیاتی اقتصاد انرژی
ادامه تأمین گاز بدون محدودیت، آن هم پس از آسیب به پالایشگاههای پارس جنوبی، نشان میدهد دولت تلاش کرده از بروز شوک در بازار انرژی و صنایع جلوگیری کند؛ مسئلهای که میتوانست هزینههای سنگینی به اقتصاد تحمیل کند.
۲- کاهش مصرف سوخت مایع؛ ذخیرهسازی برای زمستان: شرکت ملی گاز اعلام کرده نیروگاهها اکنون با حداکثر ظرفیت از گاز طبیعی استفاده میکنند تا مصرف گازوئیل و مازوت کاهش یابد. این اقدام به افزایش ذخایر سوخت مایع برای زمستان کمک میکند؛ فصلی که اوج مصرف گاز در کشور محسوب میشود.
۳- صرفهجویی ۷۰ درصدی در برخی صنایع: طبق اعلام شرکت ملی گاز، پروژههای بهینهسازی در نانواییهای صنعتی تا ۷۰ درصد از هدررفت انرژی جلوگیری کردهاند. همچنین مصرف گاز در صنایع آجرپزی از ۳۰۰ مترمکعب به ۲۷ مترمکعب به ازای هر تن تولید کاهش یافته که نشاندهنده ظرفیت بالای اصلاح الگوی مصرف است.
۴- جهش ۲۱۰ درصدی شرکتهای دانشبنیان انرژی: تعداد شرکتهای فعال در حوزه بهینهسازی مصرف گاز از ۲۲ شرکت در بهمن سال گذشته به ۶۷ شرکت در اردیبهشت ۱۴۰۵ رسیده است؛ رشدی که نشان میدهد بازار جدیدی در اقتصاد انرژی ایران در حال شکلگیری است.
۵- بورس انرژی؛ مشوق تازه برای صرفهجویی: مدل جدید درآمدزایی از طریق «گواهی صرفهجویی گاز» یکی از جذابترین بخشهای این طرح است. به گفته مدیرعامل شرکت ملی گاز، هر مترمکعب گاز صرفهجوییشده حدود ۲۰ هزار تومان ارزش دارد و در بورس انرژی قابل معامله است؛ موضوعی که میتواند سرمایهگذاری بخش خصوصی را افزایش دهد.
آیا بخش خصوصی ناجی ناترازی گاز خواهد شد؟
اکنون سیاستگذار انرژی به این جمعبندی رسیده که توسعه تولید بدون مدیریت مصرف، راهحل پایداری برای بحران گاز کشور نیست. ورود شرکتهای دانشبنیان و اجرای پروژههای بهینهسازی میتواند هزینه جبران ناترازی را نسبت به توسعه پرهزینه زیرساختها کاهش دهد.
با این حال، موفقیت این مدل وابسته به استمرار حمایت دولت، شفافیت بازار گواهی صرفهجویی و مشارکت واقعی صنایع و خانوارها خواهد بود. پرسش کلیدی اینجاست که آیا اقتصاد انرژی ایران میتواند از مسیر «صرفهجویی هوشمند» به تعادل پایدار برسد یا همچنان با بحران فصلی گاز مواجه خواهد ماند؟
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟