همزمان با افزایش نیاز به گرمایش در فصل سرد، مدیریت مصرف گاز به یکی از مهمترین اولویتهای شبکه انرژی کشور تبدیل شده است. تازهترین آمار اعلامشده از سوی شرکت ملی گاز نشان میدهد مصرف روزانه بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک به ۴۵۸ میلیون مترمکعب رسیده؛ رقمی که بخش عمده گاز تولیدی کشور را به خود اختصاص میدهد.
بر اساس این گزارش، تولید روزانه گاز کشور ۷۰۱ میلیون مترمکعب اعلام شده و حدود ۶۵ درصد آن در بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک مصرف میشود. این وضعیت سبب شده تأمین پایدار گاز در برخی استانهای شمالی و شمالشرقی با فشار بیشتری مواجه شود.
شرکت ملی گاز از وجود تنش جدی در استانهای مازندران، گلستان و خراسان شمالی خبر داده و اعلام کرده است که ۱۱ استان دیگر نیز در معرض تنش گازی قرار دارند.
در چنین شرایطی، کاهش مصرف در ساختمانهای مسکونی و تجاری میتواند علاوه بر حفظ پایداری شبکه، ظرفیت بیشتری برای تأمین انرژی صنایع و نیروگاهها فراهم کند.
بهروزرسانی 26 آبان ۱۴۰۵: مصرف روزانه گاز در بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک به ۴۵۸ میلیون مترمکعب رسیده و ۶۵ درصد گاز تولیدی کشور را به خود اختصاص داده است. شرکت ملی گاز درباره تنش تأمین گاز در ۱۴ استان هشدار داده است.
مصرف گاز کشور به چه سطحی رسیده است؟
| تولید روزانه گاز | مصرف خانگی، تجاری |
| 701 میلیون مترمکعب | 458 متر مکعب در روز |
طبق آمار اعلامشده، از مجموع ۷۰۱ میلیون مترمکعب تولید روزانه گاز، ۴۵۸ میلیون مترمکعب در بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک مصرف شده است. این میزان معادل حدود ۶۵.۳ درصد تولید اعلامشده است.
این ترکیب مصرف نشان میدهد در دورههای سرد سال، تغییر رفتار مصرفکنندگان خانگی و تجاری میتواند اثر قابلتوجهی بر تعادل شبکه گاز داشته باشد.
البته رقم ۲۴۳ میلیون مترمکعب باقیمانده، حاصل تفاضل تولید و مصرف اعلامشده است و نباید تمام آن را ظرفیت آزاد و قابلانتقال به صنایع دانست؛ زیرا مصارف دیگر و محدودیتهای عملیاتی شبکه نیز باید در نظر گرفته شوند.
چرا ۱۴ استان با خطر تنش گازی مواجه شدهاند؟
بر اساس اعلام شرکت ملی گاز، مازندران، گلستان و خراسان شمالی با تنش جدی تأمین گاز روبهرو هستند و ۱۱ استان دیگر نیز در معرض این وضعیت قرار دارند.
افزایش مصرف گرمایشی، بهویژه در مناطق سردسیر، تقاضای گاز را در بازههای زمانی کوتاه افزایش میدهد. در چنین شرایطی، علاوه بر میزان تولید، ظرفیت خطوط انتقال، فشار شبکه و موقعیت جغرافیایی مصرفکنندگان در پایداری تأمین گاز نقش دارند.
در استانهای شمالی و شمالشرقی، افزایش همزمان مصرف میتواند فشار بیشتری بر شبکه انتقال و توزیع وارد کند. با این حال، اعلام وضعیت تنش به معنای قطع قطعی گاز مشترکان نیست؛ بلکه نشانه ضرورت مدیریت مصرف و آمادگی برای حفظ پایداری شبکه است.
کاهش یک درجه دمای خانه چگونه معادل تولید یک فاز پارس جنوبی گاز ذخیره میکند؟
یکی از مهمترین نکات اعلامشده از سوی شرکت ملی گاز، ظرفیت بالای صرفهجویی از طریق کاهش محدود دمای محیط است. بر اساس برآورد این شرکت، اگر مشترکان تنها یک درجه دمای ساختمانهای خود را کاهش دهند، امکان صرفهجویی روزانه ۲۵ میلیون مترمکعب گاز فراهم میشود.
این میزان، معادل حدود ۵.۵ درصد مصرف روزانه بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک و ۳.۶ درصد کل تولید روزانه اعلامشده کشور است.
شرکت ملی گاز این میزان صرفهجویی را با تولید گاز یک فاز پارس جنوبی مقایسه کرده است. البته مقدار واقعی صرفهجویی به دمای هوا، کیفیت عایقبندی ساختمانها، نوع وسایل گرمایشی و میزان مشارکت مشترکان بستگی دارد.
اهمیت اقتصادی این اقدام در آن است که بدون احداث تأسیسات جدید تولید گاز، میتوان بخشی از تقاضای مصرفی را کاهش داد و ظرفیت موجود شبکه را برای پاسخگویی به نیاز سایر بخشها حفظ کرد.
صرفهجویی گاز چه تأثیری بر تولید و فعالیت صنایع دارد؟
مصرف بالای گاز در بخش خانگی و تجاری در فصل سرد، میتواند انعطاف شبکه برای تأمین سوخت صنایع و نیروگاهها را کاهش دهد. در چنین شرایطی، مدیریت تقاضای خانگی به حفظ استمرار فعالیتهای اقتصادی کمک میکند.
صنایع فولاد، سیمان، پتروشیمی و برخی واحدهای تولیدی برای فعالیت به تأمین پایدار انرژی وابستهاند. هرگونه محدودیت در دسترسی به گاز میتواند بر ظرفیت تولید، هزینه تمامشده و زمانبندی تحویل محصولات اثر بگذارد.
کاهش مصرف غیرضروری گاز در ساختمانها میتواند سه پیامد اقتصادی مثبت داشته باشد: کاهش فشار بر شبکه، کمک به تأمین پایدارتر انرژی صنایع و محدودکردن هزینههای ناشی از اختلال در تولید.
با این حال، صرفهجویی در بخش خانگی بهتنهایی تضمین نمیکند که تمام محدودیتهای صنایع برطرف شود؛ زیرا انتقال گاز به مصرفکنندگان صنعتی تابع ظرفیت شبکه و تصمیمهای تخصیص سوخت نیز هست.
چگونه میتوان مصرف گاز را بدون کاهش آسایش خانوار مدیریت کرد؟
مدیریت مصرف گاز لزوما به معنای تحمل سرمای شدید در خانه نیست. بخشی از مصرف اضافی ناشی از تنظیم نامناسب وسایل گرمایشی، هدررفت حرارت و استفاده غیربهینه از تجهیزات است.
- تنظیم دمای محیط در محدوده آسایش و کاهش تدریجی دمای بیشازحد ساختمان
- استفاده از پردههای ضخیم و درزگیری پنجرهها برای جلوگیری از اتلاف گرما، بدون مسدودکردن دریچههای تهویه ضروری
- سرویس دورهای پکیج و وسایل گرمایشی توسط افراد متخصص
- کاهش گرمایش اتاقهای بدون استفاده در صورت امکان و رعایت الزامات ایمنی
- استفاده از لباس مناسب فصل در محیط خانه بهجای افزایش غیرضروری دمای وسایل گرمایشی
این اقدامات علاوه بر کمک به پایداری شبکه، میتوانند هزینه مصرف انرژی خانوار را نیز کاهش دهند.
چشمانداز تأمین گاز در زمستان؛ چگونه میتوان از محدودیتهای گسترده جلوگیری کرد؟
با توجه به سهم حدود ۶۵ درصدی بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک از تولید روزانه اعلامشده، وضعیت مصرف این بخشها یکی از عوامل تعیینکننده پایداری شبکه در ماههای سرد خواهد بود.
در صورت کاهش دمای هوا، تقاضای گرمایشی میتواند افزایش یابد و فشار بیشتری بر خطوط انتقال و شبکه توزیع وارد کند. در مقابل، مشارکت گسترده مشترکان در مدیریت مصرف، بهویژه در استانهای دارای تنش، میتواند به کاهش فشار شبکه کمک کند.
در کنار اصلاح الگوی مصرف، افزایش بهرهوری تجهیزات گرمایشی، بهینهسازی موتورخانهها، کاهش هدررفت انرژی و توسعه زیرساختهای انتقال گاز نیز برای پایداری بلندمدت تأمین انرژی ضروری است.
جمعبندی؛ یک درجه صرفهجویی برای پایداری گاز کشور
آمار مصرف ۴۵۸ میلیون مترمکعبی گاز در بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک نشان میدهد بخش عمده تولید روزانه کشور در فصل سرد صرف تأمین نیازهای گرمایشی و مصرفی میشود. همزمان، هشدار درباره تنش گازی در ۱۴ استان ضرورت توجه بیشتر به مدیریت تقاضا را آشکار کرده است.
در این شرایط، برآورد شرکت ملی گاز از امکان صرفهجویی روزانه ۲۵ میلیون مترمکعب تنها با کاهش یک درجه دمای محیط، نشاندهنده ظرفیت قابلتوجه اصلاح رفتار مصرفی است.
این میزان صرفهجویی در صورت تحقق میتواند بخشی از فشار شبکه را کاهش دهد و به حفظ پایداری تأمین انرژی کمک کند. با این وجود، مدیریت مصرف باید در کنار توسعه زیرساختها و افزایش بهرهوری دنبال شود.
سوالات متداول
۱. مصرف روزانه گاز خانگی در ایران چقدر است؟
طبق اعلام شرکت ملی گاز، مصرف بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک در ۲۴ ساعت گذشته به ۴۵۸ میلیون مترمکعب رسیده است.
۲. تولید روزانه گاز کشور چقدر اعلام شده است؟
۷۰۱ میلیون مترمکعب در روز که حدود ۶۵ درصد آن در بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک مصرف شده است.
۳. کدام استانها با تنش جدی گاز مواجه هستند؟
مازندران، گلستان و خراسان شمالی سه استان دارای تنش جدی معرفی شدهاند. ۱۱ استان دیگر نیز در معرض تنش قرار دارند که نام آنها در اطلاعیه ارسالی مشخص نشده است.
۴. کاهش یک درجه دمای خانه چقدر در مصرف گاز صرفهجویی میکند؟
بر اساس برآورد شرکت ملی گاز، مشارکت مشترکان در کاهش یک درجه دمای محیط میتواند روزانه ۲۵ میلیون مترمکعب صرفهجویی ایجاد کند.
۵. آیا کاهش مصرف خانگی به تأمین گاز صنایع کمک میکند؟
بله، کاهش تقاضای خانگی میتواند فشار شبکه را کمتر کند و امکان تخصیص پایدارتر گاز به سایر بخشها را افزایش دهد؛ هرچند این موضوع به شرایط عملیاتی شبکه نیز وابسته است.
منابع:




نظر شما در مورد این مطلب چیه؟