تحلیل بازار بورس هفته سوم شهریور

بازار سهام ایران در هفته دوم شهریور هفته‌ای پرتحرک را پشت سر گذاشت و با رشد قابل توجه شاخص‌ها، نشان داد که موج تقاضا هنوز فروکش نکرده است. شاخص کل بورس تهران از ۶ میلیون و ۴۳۲ هزار واحد در ابتدای هفته به ۷ میلیون و ۱۲۲ هزار واحد در پایان هفته رسید و رشد ۱۰.۷۲ درصدی را ثبت کرد. شاخص هم‌وزن نیز با رشد ۸.۹۴ درصدی از یک میلیون و ۷۸۲ هزار واحد به یک میلیون و ۹۴۲ هزار واحد رسید.

رشد دلار، موتور اصلی صعود بورس در این هفته

محرک اصلی رشد شاخص‌ها در هفته گذشته به وضوح افزایش قیمت دلار بود. جهش ۲۱ هزار تومانی اسکناس آمریکایی در همین هفته باعث شد ارزش دلاری بازار کاهش یابد و سهام برای خریداران جذاب‌تر به نظر برسد. این مکانیزم آشنای بورس ایران است که در آن رشد نرخ ارز ابتدا کمی پول را به سمت بازار ارز و طلا می‌کشد، اما پس از یکی دو روز تقاضا برای سهام افزایش می‌یابد، چرا که ارزش دلاری بازار پایین آمده و سهام در مقایسه با ارزش جایگزینی شرکت‌ها ارزان‌تر به نظر می‌رسد.

این مدل رشد که با پیشران دلار و تورم حرکت می‌کند، ساختار غالب بورس ایران در سال‌های اخیر بوده و هفته گذشته نیز از همین الگو پیروی کرد. رشد دلار به ویژه برای شرکت‌های صادراتی و دلارمحور معنادار بود، چرا که انتظار از افزایش درآمد ریالی این شرکت‌ها در دوره‌های بعدی تقویت شد. انتشار گزارش‌های شش‌ماهه شرکت‌ها نیز از ماه آینده آغاز می‌شود و در صورت مناسب بودن عملکرد عملیاتی شرکت‌ها، می‌تواند به عنوان یک محرک دیگر در کنار دلار برای تداوم رشد بازار عمل کند.

اعلام پذیره‌نویسی اولین صندوق ارزی در بازار سرمایه از سوی وزیر اقتصاد نیز یک خبر مثبت محسوب شد. این صندوق‌ها که از هفته آینده پذیره‌نویسی می‌شوند، امکان نگهداری دارایی به شکل ارزی را در قالب یک ابزار بورسی فراهم می‌کنند و از نظر روانی به بازار سرمایه سیگنال مثبتی مخابره کردند.

دو سایه بر بازار؛ ریسک نظامی و تصمیمات ناگهانی

با وجود فضای صعودی حاکم بر هفته گذشته، بازار در آخرین روز معاملاتی تصویر متفاوتی از خود نشان داد. شاخص کل با رشد ۴۷ هزار و ۳۲۴ واحدی معادل ۰.۶۷ درصد به ۷ میلیون و ۱۲۲ هزار واحد رسید، اما گستردگی صعود کاهش یافت و تنها ۶۲ درصد بازار مثبت بسته شد. قدرت خرید منفی ۱.۲۹ ثبت شد که نشانه برتری فروشندگان بود.

در روز چهارشنبه، ارزش معاملات سهام به ۴۸ هزار و ۶۴۳ میلیارد تومان رسید و سرانه خرید با ۸۶ میلیون تومان در برابر سرانه فروش ۱۱۱ میلیون تومانی قرار گرفت. در مجموع حدود ۹۰۰ میلیارد تومان خروج پول در همان روز ثبت شد، در حالی که روز سه‌شنبه بیش از ۳ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان ورود پول داشتیم. این چرخش در جریان نقدینگی نشانه این بود که بازار در برابر اخبار سیاسی تا چه حد حساس است. افزایش درگیری‌های نظامی در آن شب، رشد قیمت نفت و نگرانی از تحولات پایان هفته باعث شد معامله‌گران در آخرین روز محتاطانه‌تر عمل کنند.

رشد بازار به صورت فراگیر در تمام صنایع مشاهده شد، به طوری که از میان ۴۱ صنعت بورس، ۳۸ صنعت در این هفته صعودی شدند و میانگین رشد شاخص صنایع به ۸.۳ درصد رسید. در میان صنایع برتر هفته، محصولات کامپیوتری با رشد ۱۷.۳ درصدی در صدر جدول قرار گرفت. در سوی مقابل تنها سه صنعت در این هفته با کاهش مواجه شدند که محصولات چوبی با افت پنج درصد بیشترین کاهش را ثبت کرد.

بازار از دو محور اصلی نگرانی دارد. اول تحولات نظامی به ویژه در روزهای پایان هفته که بازارهای جهانی تعطیل هستند و ثانیا تصمیمات ناگهانی و غیرقابل پیش‌بینی که می‌توانند مسیر بازار را بدون او محور ریار تغییر دهند. این دو محور ریسک در طول هفته گذشته بارها بر رفتار معامله‌گران سایه انداخت و توضیح می‌دهد که چرا با وجود روند صعودی، حجم خروج پول در برخی روزها قابل توجه بود.

چشم‌انداز هفته آینده و توصیه به سرمایه‌گذاران

سناریوی غالب برای هفته آینده بورس همچنان صعودی است، با این پیش‌شرط که سطح ریسک‌های سیاسی از وضعیت فعلی فراتر نرود. اقتصاد ایران در نزدیک به یک سال و نیم گذشته با شرایط پرریسک و تنش نظامی درگیر بوده و سرمایه‌گذاران تا حدی به این شرایط عادت کرده‌اند و با پذیرش بخشی از این ریسک همچنان در بازار حضور دارند. بخشی از رشد فعلی نیز جبران عقب‌ماندگی ناشی از تعویق ناشی از جنگ ۴۰ روزه است که اکنون در حال آزاد شدن است.

دلار و گزارش‌های شش‌ماهه شرکت‌ها می‌توانند دو موتور مهم ادامه این رشد باشند. با این حال یک نکته مهم را نباید از نظر دور داشت. ارزش دلاری بازار با وجود رشد ریالی کاهش یافته و هرچه دلار بیشتر رشد کند، سهام به لحاظ دلاری ارزان‌تر می‌شود نه گران‌تر. این یعنی رشد شاخص لزوما به معنای حفظ ارزش واقعی سرمایه نیست و تمرکز صرف بر اعداد شاخص می‌تواند گمراه‌کننده باشد. برای سرمایه‌گذاران، پراکندگی سبد دارایی میان بازار سهام، طلا و سکه، طلای آب‌شده و ارز با نسبت‌های معقول، منطقی‌ترین رویکرد تا پایان سال است.

ورود یکپارچه به یک بازار در قیمت‌های فعلی با توجه به سطح بالای ریسک‌های سیاسی و احتمال نوسان‌های هیجانی در مسیر، می‌تواند پرهزینه باشد. در سناریویی که تنش‌ها در سطح فعلی بمانند و بازار نفس بگیرد، شاخص می‌تواند روند آرام صعودی خود را ادامه دهد. اما هرگونه تشدید معنادار در ریسک‌های سیستماتیک می‌تواند همین روند را به سرعت زیر فشار بگذارد و فشار فروش جدی‌تری از آنچه در روز چهارشنبه دیدیم شکل دهد.