بانک مرکزی در ادامه اجرای سیاستهای پولی، گزارش جدید عملیات بازار باز را منتشر کرد؛ گزارشی که نشان میدهد این نهاد با هدف تنظیم نقدینگی و حفظ ثبات بازار بینبانکی، بار دیگر از ابزار «توافق بازخرید (Repo)» استفاده کرده است. این اقدام در شرایطی انجام میشود که مدیریت نرخ سود بینبانکی یکی از مهمترین ابزارهای کنترل نقدینگی و هدایت سیاستهای پولی به شمار میرود.
بر اساس گزارش منتشرشده، بانک مرکزی در هفته منتهی به ۱۶ تیر ۱۴۰۵، عملیات بازار باز را با محوریت توافق بازخرید به ارزش ۵۰۰ هزار میلیارد ریال (معادل ۵۰ هزار میلیارد تومان) اجرا کرد. در مقابل، در بخش «خرید قطعی» هیچ پیشنهادی از سوی بانکها و مؤسسات اعتباری غیربانکی ارائه نشد. موضوعی که میتواند بیانگر ترجیح شبکه بانکی به استفاده از ابزارهای کوتاهمدت تأمین نقدینگی باشد.
جزئیات جدید عملیات بازار باز بانک مرکزی
بر اساس گزارش بانک مرکزی، عملیات بازار باز بهصورت هفتگی و بر اساس وضعیت نقدینگی بازار بینبانکی اجرا میشود. هدف اصلی این عملیات، مدیریت ذخایر ریالی بانکها و کاهش نوسانات نرخ سود بینبانکی در محدوده نرخ هدف است.
در این چارچوب، بانک مرکزی از دو ابزار «توافق بازخرید» و «خرید قطعی» برای خرید یا فروش اوراق مالی اسلامی دولتی استفاده میکند و بانکها نیز سفارشهای خود را از طریق سامانه بازار بینبانکی (تابا) ثبت میکنند.
در گزارش جدید آمده است که در بخش خرید قطعی، هیچ درخواستی از سوی بانکها ثبت نشده است. در مقابل، بانک مرکزی در قالب توافق بازخرید، مبلغ ۵۰۰ هزار میلیارد ریال نقدینگی در اختیار شبکه بانکی قرار داد.
همچنین بانک مرکزی اعلام کرد بانکها و مؤسسات اعتباری غیربانکی میتوانند در روزهای شنبه تا چهارشنبه، در صورت برخورداری از اوراق مالی اسلامی دولتی، از امکان اعتبارگیری قاعدهمند با وثیقه و در قالب توافق بازخرید استفاده کنند. نرخ این تسهیلات مطابق سقف دالان نرخ سود و معادل ۲۴ درصد تعیین شده است.
۵ نکته مهم درباره عملیات جدید بازار باز
عملیات بازار باز یکی از مهمترین ابزارهای سیاست پولی در اقتصادهای مدرن محسوب میشود و نقش تعیینکنندهای در تنظیم نقدینگی، کنترل نرخ سود و ایجاد ثبات در بازار پول دارد. گزارش جدید بانک مرکزی نشان میدهد سیاستگذار پولی همچنان مدیریت نقدینگی را از مسیر ابزارهای غیرمستقیم دنبال میکند؛ رویکردی که میتواند بر هزینه تأمین مالی بانکها، نرخ سود و حتی روند تورم در ماههای آینده اثرگذار باشد.
۱. تزریق ۵۰ هزار میلیارد تومان به بازار پول: اجرای توافق بازخرید به ارزش ۵۰۰ هزار میلیارد ریال، نقدینگی کوتاهمدت مورد نیاز بانکها را تأمین میکند و از افزایش ناگهانی نرخ سود بینبانکی جلوگیری خواهد کرد.
۲. عملیات بازار باز ابزار اصلی سیاست پولی: بانک مرکزی با خرید و فروش اوراق مالی اسلامی دولتی، حجم نقدینگی بازار را مدیریت میکند؛ روشی که در بسیاری از بانکهای مرکزی جهان نیز بهعنوان ابزار استاندارد سیاست پولی شناخته میشود.
۳. نبود تقاضا برای خرید قطعی چه پیامی دارد؟: ثبت نشدن هیچ پیشنهادی در بخش خرید قطعی نشان میدهد بانکها در شرایط فعلی، تأمین مالی کوتاهمدت از طریق توافق بازخرید را به فروش دائمی اوراق ترجیح دادهاند.
۴. نرخ سود ۲۴ درصد سقف دالان سیاست پولی: امکان اعتبارگیری قاعدهمند با نرخ ۲۴ درصد، نقش مهمی در مهار نوسانات نرخ سود بازار بینبانکی دارد و بهعنوان سقف دالان نرخ سود عمل میکند.
۵. تأثیر بر تورم و بازارهای مالی: کنترل نقدینگی بازار بینبانکی میتواند از رشد بیضابطه پایه پولی جلوگیری کرده و در میانمدت به ثبات بیشتر در بازار ارز، بازار سرمایه و روند تورم کمک کند؛ هرچند میزان اثرگذاری آن به تداوم انضباط پولی و سیاستهای مالی دولت وابسته خواهد بود.
آیا عملیات بازار باز به مهار تورم کمک میکند؟
عملیات بازار باز زمانی بیشترین اثر را بر اقتصاد خواهد داشت که در کنار انضباط مالی دولت، کنترل رشد نقدینگی و مدیریت انتظارات تورمی اجرا شود. تزریق هدفمند نقدینگی از طریق توافق بازخرید، ضمن حفظ ثبات بازار بینبانکی، میتواند هزینه تأمین مالی بانکها را کنترل کند و از نوسانات نرخ سود جلوگیری کند. با این حال، موفقیت این سیاست در مهار تورم و تقویت ثبات اقتصاد کلان، به استمرار اجرای سیاستهای پولی منسجم و هماهنگی میان بانک مرکزی و سیاستگذار مالی وابسته است.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟