تنگهٔ هرمز، این شریان حیاتی انرژی جهان، پس از ماهها تنش و ابهام در آستانهٔ بازگشایی قرار گرفته است. گزارش العربیه از قول یک منبع عالیرتبه حاکی از آن است که ترتیبات مربوط به بازگشایی کامل این آبراهٔ استراتژیک، طی ساعات آینده یا حداکثر فردا اعلام خواهد شد. همزمان، گفته میشود ایران و عمان بیانیهای مشترک دربارهٔ مدیریت آیندهٔ این گذرگاه صادر میکنند.
در پسزمینهٔ این تحولات، مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با میانجیگری عمان، پاکستان و قطر به مراحل نهایی خود نزدیک شده است . گزارشها حاکی از آن است که پیشنویس توافقی برای بازگشایی تنگه آماده شده و حتی مقامات ارشد آمریکایی از جمله اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، از احتمال حصول توافق در «امروز یا فردا» سخن گفتهاند . با این حال، هنوز بر سر موضوعاتی مانند هزینهٔ خدمات یا عوارض عبور کشتیها اختلافنظرهایی وجود دارد و ایران نیز تأکید کرده است که بازگشایی صرفاً با توافق با عمان میسر نیست و پایان حملات آمریکا شرط اساسی آن است .
۵ نکتهٔ کلیدی دربارهٔ بازگشایی تنگهٔ هرمز و اقتصاد انرژی
بازگشایی احتمالی تنگهٔ هرمز، یکی از مهمترین رویدادهای ژئوپلیتیکی سالهای اخیر است که میتواند معادلات عرضه و قیمت نفت را دگرگون کند. در ادامه، ابعاد مختلف این تحول را بررسی میکنیم.
۱. تأثیر بر قیمت نفت و ثبات بازار انرژی: تنگهٔ هرمز گذرگاه حدود ۲۰ درصد از نفت جهان است. هر گونه اختلال در آن، بهطور مستقیم قیمت نفت را با نوسان مواجه میکند. بازگشایی این مسیر، میتواند بخش قابلتوجهی از نگرانیهای عرضه را کاهش دهد و در صورت توافق، قیمتها روندی کاهشی پیدا کنند. اخیراً گزارش شده که با کاهش تنشها، قیمت نفت بیش از ۴ دلار در هر بشکه کاهش یافته است .
۲. چالش «عوارض ترانزیتی» و حقوق حاکمیت: یکی از مهمترین محورهای مذاکرات، تعیین تکلیف هزینههای عبور از تنگه است. آمریکا بر رایگان بودن کامل این مسیر برای کشتیهای تجاری تأکید دارد، در حالی که ایران خواهان دریافت «هزینهٔ خدمات» برای پوشش هزینههای امنیتی، زیستمحیطی و عملیاتی است . عمان نیز بهعنوان دولت ساحلی، بر حق خود در مدیریت این آبراه تأکید دارد .
۳. مدیریت مشترک ایران و عمان؛ راهکاری میانه: بر اساس مفاد پیشنویس توافق، قرار است مدیریت تنگه بهصورت مشترک میان ایران و عمان انجام شود. بر اساس برخی گزارشها، در توافق موقت ۶۰ روزه، کشتیهای ورودی از مسیر شمالی (تحت نظارت ایران) و کشتیهای خروجی از مسیر جنوبی (در آبهای عمان) تردد خواهند کرد. همچنین قرار است پس از ۳۰ روز، لاین میانی از مین پاکسازی شود تا برای تردد دوطرفه در توافق دائمی استفاده گردد .
۴. پیشنیاز سیاسی و تداوم مذاکرات هستهای: بازگشایی تنگه بهعنوان گامی برای کاهش تنش و ازسرگیری مذاکرات جامعتر تلقی میشود. ایران بازگشایی را منوط به پایان حملات نظامی آمریکا دانسته و آن را پیششرط ورود به گفتوگوهای بعدی از جمله دربارهٔ برنامهٔ هستهای قرار داده است . این توافق میتواند اعتمادسازی اولیه برای مذاکرات گستردهتر باشد.
۵. پیامدهای اقتصادی برای منطقه و جهان: بازگشایی تنگه، زنجیرهٔ تأمین نفت و کالاهای اساسی را به حالت عادی بازمیگرداند و میتواند به کاهش هزینهٔ بیمهٔ کشتیرانی و حملونقل کمک کند. این اتفاق برای کشورهای حوزهٔ خلیجفارس که به شدت به این مسیر وابسته هستند، از اهمیت ویژهای برخوردار است. همچنین، شفافیت در مدیریت این آبراه میتواند به رونق تجارت منطقهای و جهانی کمک کند.
آیا بازگشایی تنگهٔ هرمز، آرامش را به بازار نفت بازمیگرداند؟
بازگشایی تنگهٔ هرمز، پیامی قوی برای ثبات بازارهای جهانی دارد و میتواند فشار ناشی از عدماطمینان ژئوپلیتیکی را بهطور موقت کاهش دهد. با این حال، این توافق در صورت نهایی شدن، بیش از آنکه یک راهحل دائمی باشد، یک آتشبس موقت و گامی در مسیر مذاکرات گستردهتر است. سرنوشت نهایی قیمت نفت و آیندهٔ همکاریهای منطقهای، به تحقق کامل تعهدات طرفین و پیشرفت مذاکرات جامعتر سیاسی وابسته خواهد بود؛ مذاکراتی که هنوز دربارهٔ هستهٔ اصلی اختلافات، یعنی برنامهٔ هستهای ایران، به نتیجه نهایی نرسیده است .
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟