تنگه هرمز در تازه‌ترین داده‌های تردد، گذرگاهی با عبور محدود کشتی‌های تجاری قابل‌ردیابی است. طبق گزارش بررسی‌شده سامانه hormuz.now، تا ساعت ۱۰:۰۸ صبح چهارشنبه ۶ آبان، معادل ۰۶:۳۸ به وقت جهانی، یک عبور از ابتدای روز جهانی و پنج عبور در ۲۴ ساعت گذشته ثبت شده است.
بااین‌حال، خاموش‌بودن فرستنده برخی شناورها، تفاوت روش شمارش و تأخیر انتشار داده‌ها باعث می‌شود این ارقام را نتوان شمارش کامل همه ترددهای واقعی معرفی کرد.
چرا شمارش کشتی‌ها در تنگه هرمز اهمیت دارد؟
آمار عبور کشتی‌ها یکی از شاخص‌های بررسی فعالیت تجاری یک آبراه است. استمرار تردد می‌تواند نشانه ادامه بخشی از فعالیت حمل‌ونقل باشد و کاهش آن، ضرورت بررسی وضعیت عرضه خدمات کشتیرانی و دسترسی به مسیر را نشان دهد.
اما «تعداد عبور»، «ظرفیت حمل» و «حجم واقعی محموله» سه شاخص متفاوت‌اند. عبور یک نفتکش بزرگ با عبور یک کشتی باری کوچک، از نظر شمارش هرکدام یک رویداد است؛ درحالی‌که ظرفیت و نوع کالای آن‌ها تفاوت دارد. همچنین، کشتی ممکن است خالی یا تنها با بخشی از ظرفیت خود حرکت کند.
پژوهش صندوق بین‌المللی پول درباره داده‌های دریایی نیز میان شمارش تردد و برآورد حجم تجارت تفاوت می‌گذارد و تأکید می‌کند داده‌های مبتنی بر AIS، شاخصی برای رصد تجارت هستند و جای آمار رسمی را نمی‌گیرند.
آمار تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز چقدر تغییر کرده است؟
برای اینکه بتوانیم این موضوع را بررسی کنیم، داده‌های PortWatch برای بازه فوریه ۲۰۲۵ تا ۲۷ فوریه ۲۰۲۶ درنظر گرفته شده است. طبق بررسی صورت گرفته برپایه داده‌های مذکور، قبل از شروع جنگ، میانگین روزانه تردد کشتی‌ها ۸۴٫۸ عبور رصد شده است.
آخرین وضعیت تردد تنگه هرمز در ۶ آبان ۱۴۰۵ چیست؟
طبق گزارش زنده از ترددها، از ابتدای روز ۲۸ اکتبر به وقت جهانی یک عبور خروجی ثبت شده است. در ۲۴ ساعت گذشته نیز پنج عبور شناسایی شده که شامل یک ورود به خلیج فارس و چهار خروج به سمت دریای عمان است. برای روز کامل ۲۷ اکتبر، پنج عبور شامل دو ورود و سه خروج گزارش شده است.
این سه عدد، بازه یکسانی ندارند. «امروز» در سامانه از ساعت صفر جهانی، یعنی ساعت ۳:۳۰ بامداد به وقت ایران، آغاز می‌شود.
آخرین عبور ثبت‌شده در نسخه بررسی‌شده، مربوط به شناور HS ARYA در ساعت ۰۶:۱۱ جهانی، معادل ۹:۴۱ صبح تهران، بوده است. شناوری که حامل LPG با جهت خروجی و مقصد اعلامی «دقم برای تعمیرات» است.
چه نوع کشتی‌هایی همچنان از هرمز عبور می‌کنند؟
در تفکیک هفت‌روزه محتوای مبنا، از مجموع ۴۷ عبور، ۳۵ مورد در گروه کشتی‌های باری و ۱۲ مورد در گروه تانکرها قرار گرفته‌اند. فله‌برها با ۱۸ عبور، بزرگ‌ترین گروه منفرد بوده‌اند. کشتی‌های کانتینری و بار عمومی نیز هرکدام هفت عبور داشته‌اند. در میان تانکرها، یک مورد حمل LNG و یک مورد حمل LPG ثبت شده است.
مسیر شمالی و جنوبی چه تصویری از عبور کشتی‌ها ارائه می‌دهند؟
در طبقه‌بندی تقریبی مسیرها، ۲۳ عبور در سمت شمالی، هفت عبور در سمت جنوبی و ۱۷ عبور با مسیر نامشخص ثبت شده است. این دسته‌بندی بر اساس محل عبور کشتی از خط شمارش میان مسندم عمان و ساحل ایران در نزدیکی کوهستک انجام می‌شود.
محدودیت تردد چگونه بر تجارت و اقتصاد اثر می‌گذارد؟
اثر اقتصادی اختلال در یک گذرگاه دریایی فقط با تعداد کشتی‌های عبوری سنجیده نمی‌شود. حتی با ادامه بخشی از تردد، تغییر در زمان‌بندی و قابلیت پیش‌بینی حمل می‌تواند بر تصمیم صاحبان کالا و شرکت‌های کشتیرانی اثر بگذارد.
- تحویل محموله: تأخیر یا تغییر برنامه سفر می‌تواند زمان دسترسی خریدار به کالا را افزایش دهد.
- حمل‌ونقل و بیمه: افزایش ریسک ممکن است هزینه پذیرش سفر، اجاره شناور یا پوشش بیمه‌ای را تغییر دهد.
- تولید و موجودی انبار: نامطمئن‌شدن زمان تحویل، برنامه تأمین مواد اولیه و نگهداری ذخایر را تحت فشار می‌گذارد.
- قیمت نهایی کالا: بخشی از هزینه اضافی حمل و تأمین ممکن است به تولیدکننده یا مصرف‌کننده منتقل شود.
آیا ثبت تردد محدود به معنای بسته‌بودن کامل تنگه است؟
خیر. ثبت عبور کشتی‌ها به معنای توقف کامل همه ترددها نیست. در مقابل، مشاهده چند عبور نیز برای اعلام بازگشت پایدار مسیر به شرایط عادی کافی نیست.
داده‌های PortWatch چه کمکی به فهم وضعیت هرمز می‌کنند؟
مزیت PortWatch، فراهم‌کردن زمینه تاریخی برای مقایسه فعالیت دریایی است. بدون چنین مبنایی، ثبت چند عبور در یک روز نمی‌گوید تردد نسبت به وضعیت معمول چه تغییری کرده است.
بااین‌حال، داده تاریخی با داده زنده یکسان نیست. در نسخه بررسی‌شده، آخرین روز سری تردد PortWatch، ۱۸ اکتبر بوده و نباید رقم آن را وضعیت لحظه‌ای ۲۸ اکتبر معرفی کرد.
صندوق بین‌المللی پول نیز محدودیت‌هایی مانند خطای دریافت AIS، تفاوت زمان ثبت با تشریفات گمرکی و محدودبودن اطلاعات درباره نوع کالای واقعی را توضیح داده است. بنابراین، کاربرد مناسب این داده‌ها، رصد روند و نقاط تغییر فعالیت دریایی در کنار سایر شواهد است.
جمع‌بندی؛ آمار تردد درباره وضعیت هرمز چه می‌گوید؟
داده‌های رصدشده از ادامه عبور محدود کشتی‌های تجاری قابل‌ردیابی و فاصله زیاد آن با سطح تاریخی حکایت دارند. بااین‌حال، ارزیابی وضعیت هرمز به سه تفکیک وابسته است:
- تردد قابل‌شناسایی در برابر کل تردد
- تعداد عبور در برابر حجم محموله
- داده روز جاری در برابر میانگین‌های تاریخی
از این آمار می‌توان برای بررسی استمرار اختلال استفاده کرد.
سؤالات پرتکرار درباره تردد تنگه هرمز
امروز چند کشتی از تنگه هرمز عبور کرده‌اند؟
در نسخه مبنای گزارش، تا ساعت ۱۰:۰۸ صبح تهران یک عبور از ابتدای روز جهانی ثبت شده است.
آیا فقط ۸ درصد نفت از هرمز عبور می‌کند؟
خیر. این نسبت درباره تعداد عبورهای تجاری قابل‌ردیابی است و مستقیماً حجم نفت یا محموله را نشان نمی‌دهد.
آیا کشتی‌های دارای AIS خاموش در این آمار ثبت می‌شوند؟
کشتی‌هایی که در تمام مسیر خارج از پوشش بمانند ممکن است ثبت نشوند. استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و داده‌های تکمیلی می‌تواند بخشی از این خلأ را کاهش دهد.
آیا عبور چند کشتی به معنای بازگشایی کامل تنگه است؟
خیر. ادامه عبور، توقف کامل را رد می‌کند؛ اما برای احراز بازگشت پایدار به شرایط عادی، بررسی روند تردد، حجم محموله و شرایط عملیاتی لازم است.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟