کاهش ضایعات محصولات کشاورزی به یکی از مهمترین چالشهای اقتصاد غذایی کشور تبدیل شده است.
برآوردها نشان میدهد بخش قابل توجهی از تولیدات کشاورزی پیش از رسیدن به مصرفکننده نهایی از چرخه مصرف خارج میشود؛ موضوعی که علاوه بر تحمیل هزینههای سنگین اقتصادی، امنیت غذایی کشور را نیز تحت تاثیر قرار میدهد.
در همین راستا، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران از توسعه زیرساختهای پرتودهی هستهای خبر داده و اعلام کرده است که ظرفیت پرتودهی سالانه ۵۰۰ هزار تن محصولات کشاورزی در کشور فراهم شده است. به گفته محمد اسلامی، استفاده از فناوری هستهای میتواند نقش موثری در کاهش ضایعات، افزایش ماندگاری محصولات و ارتقای بهرهوری زنجیره تامین مواد غذایی ایفا کند.
فناوری هستهای چگونه به اقتصاد کشاورزی کمک میکند؟
با توجه به تولید سالانه حدود ۱۳۰ میلیون تن محصولات کشاورزی در کشور، کاهش حتی بخشی از ضایعات میتواند آثار قابل توجهی بر اقتصاد ملی، درآمد کشاورزان و امنیت غذایی داشته باشد. توسعه فناوری پرتودهی نه تنها یک اقدام فناورانه بلکه ابزاری اقتصادی برای مدیریت بهتر منابع تولید محسوب میشود. بررسی ابعاد این موضوع چند نکته مهم را آشکار میکند.
۱- هدررفت ۳۹ میلیون تن محصول؛ چالش بزرگ اقتصاد کشاورزی: براساس آمار اعلام شده، حدود ۳۰ درصد از تولیدات کشاورزی کشور معادل نزدیک به ۳۹ میلیون تن در سال دچار ضایعات میشود. این میزان هدررفت، میلیاردها تومان ارزش اقتصادی را از چرخه تولید و مصرف خارج میکند.
۲- افزایش ماندگاری محصولات و کاهش هزینههای زنجیره تامین: پرتودهی محصولات کشاورزی با کاهش فسادپذیری و افزایش زمان نگهداری، میتواند هزینههای حملونقل، انبارداری و توزیع را کاهش داده و بهرهوری زنجیره تامین را بهبود بخشد.
۳- کاهش وابستگی به سموم و ارتقای کیفیت محصولات: یکی از مزایای مهم فناوری هستهای، حذف یا کاهش آفات و باکتریهای مضر است. این موضوع علاوه بر افزایش کیفیت محصولات، میتواند به کاهش مصرف برخی سموم شیمیایی و بهبود استانداردهای غذایی منجر شود.
۴- تاثیر مستقیم بر امنیت غذایی کشور: در شرایطی که امنیت غذایی به یکی از شاخصهای مهم توسعه اقتصادی تبدیل شده، کاهش ضایعات محصولات کشاورزی میتواند معادل افزایش تولید باشد؛ بدون آنکه نیاز به توسعه سطح زیر کشت یا مصرف منابع بیشتر وجود داشته باشد.
۵- فرصت صادراتی برای محصولات کشاورزی ایران: افزایش کیفیت، ماندگاری و رعایت استانداردهای بهداشتی از طریق پرتودهی، میتواند زمینه را برای حضور پررنگتر محصولات ایرانی در بازارهای صادراتی فراهم کند و ارزآوری بخش کشاورزی را افزایش دهد.
آیا فناوری هستهای میتواند معادلات امنیت غذایی ایران را تغییر دهد؟
با توجه به حجم بالای ضایعات محصولات کشاورزی در کشور، توسعه فناوریهای نوین از جمله پرتودهی هستهای میتواند به یکی از مهمترین ابزارهای افزایش بهرهوری تبدیل شود. اگر ظرفیتهای ایجادشده بهطور گسترده در زنجیره تولید و توزیع محصولات غذایی به کار گرفته شود، کاهش هدررفت، افزایش درآمد کشاورزان، بهبود امنیت غذایی و رشد صادرات محصولات کشاورزی از مهمترین دستاوردهای اقتصادی این فناوری خواهد بود. در چنین شرایطی، فناوری هستهای فراتر از یک دستاورد علمی، به یک مزیت راهبردی برای اقتصاد کشاورزی ایران تبدیل میشود.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟